در حال بار گذاری
امروز: سه شنبه ۱۵ آذر ۱۴۰۱

گزارش استانی > مرگ پنهان زمين هاي زراعي درآذربايجان غربي

راضيه شکري گروه گزارش:روزگاري آذربايجان غربي از استان‌هاي پرآب کشور بود که اين روزها هيچ اثري از آن وجود ندارد، حتي وضع بدتر هم شده و کمبود آب به سفره‌هاي زيرزميني اين استان به ويژه در منطقه شمال رسيده و نوعي مرگ پنهان براي زمين در اين استان اتفاق افتاده است.

    گروه گزارش:روزگاري آذربايجان غربي از استان‌هاي پرآب کشور بود که اين روزها هيچ اثري از آن وجود ندارد، حتي وضع بدتر هم شده و کمبود آب به سفره‌هاي زيرزميني اين استان به ويژه در منطقه شمال رسيده و نوعي مرگ پنهان براي زمين در اين استان اتفاق افتاده است.
    به گزارش امانت،با کاهش بارندگي‌ها و همچنين موضوع و معضل درياچه اروميه، مديريت آب‌هاي سطحي براي اختصاص حق آبه درياچه و همچنين بخش کشاورزي ضروري است تا کشاورزان کمتر به حفر چاه روي آورند که در آن صورت، مي‌توان با بهبود وضعيت سفره‌هاي زيرزميني، از تداوم بروز پديده فرونشست جلوگيري کرد و چه بسا سفره‌هاي زيرزميني را روز به روز بالاتر آورد.در اواخر دهه 80 و حتي اوايل دهه 90 هم، اين آوازه پرآبي در آذربايجان غربي وجود داشت و مسوولان استاني در مصاحبه‌هاي خود، از اين استان به دومين استان پُر آب کشور ياد مي‌کردند اما اين وضعيت از حدود يک دهه گذشته، روز به روز بدتر شده و وضعيت منابع آبي، سال به سال روند کاهشي داشته است.
    طبق بررسي‌هاي کارشناسي صورت گرفته، افزايش مصرف از منابع آبي و کاهش نزولات آسماني و همچنين آورده‌هاي رودخانه‌اي از جمله مهمترين عوامل کاهش سطح آب‌هاي رو زميني و زير زميني در آذربايجان غربي بوده است.در بررسي برخي استان‌هاي شرقي کشور همسايه ترکيه از جمله وان و ارزروم نيز مشاهده مي‌شود که متوسط بارش 70 ساله اين استان‌ها به ترتيب بالاي 400 و نزديک به 480 ميلي‌متر است که نشان مي‌دهد وضعيت بارش در آذربايجان غربي با آنها بسيار متفاوت است و در بهترين حالت، اين رقم به 330 تا 350 ميلي‌متر مي‌رسد؛ حال آنکه در 2 سال اخير به زير 300 ميلي‌متر تنزل يافته است.
    معاون حفاظت و بهره برداري شرکت آب منطقه‌اي آذربايجان غربي در اين زمينه گفت: سالانه در استان 36 ميليون مترمکعب کسوري مخزن آب داريم که اين ميزان در سال زراعي 1400 ،1401 اين عدد 116 ميليون متر مکعب شده و نشان دهنده اين نکته مهم است که مصرف بي رويه آب‌هاي زير زميني در سال‌هاي اخير رشد زيادي پيدا کرده که بايد از اين موضوع جلوگيري شود.محمد اشرفي با اشاره به اين که 37 هزار و 630 حلقه چاه مجاز داراي پروانه بهره برداري در آذربايجان غربي وجود دارد که 89 درصد معادل 33 هزار و 365 حلقه از اين تعداد چاه در بخش کشاورزي مصرف مي‌شود گفت: تا پايان سال گذشته در استان بيش از 9 هزار و 250 مورد نصب کنتور انجام شده است که امسال نيز 214 دستگاه کنتور روي چاه‌هاي استان نصب شده است.
    وي با بيان اينکه اما 34 هزار حلقه چاه غير مجاز نيز بعد از سال 1385 حفاري شده اند که جز اولويت‌هاي شرکت آب منطقه‌اي استان براي برخورد و انسداد قرار دارند، افزود: 26 هزار و 500 حلقه چاه وجود دارد که تاريخ حفر و بهره برداري آن‌ها به قبل از سال 1385 باز مي‌گردد که آن‌ها مشمول قانون تعيين و تکليف چاه‌هاي فاقد پروانه مي‌شوند و به شرط ضرر نرساندن به منابع مجاور و اجراي آبياري تحت فشار و نصب کنتور به آن‌ها پروانه بهره برداري تعلق مي‌گيرد.معاون حفاظت و بهره‌برداري شرکت آب منطقه‌اي آذربايجان غربي با اشاره به اجراي طرح انسداد چاه‌هاي غيرمجاز در استان از سال 1394 گفت: در اين مدت، 6 هزار و 269 حلقه چاه غيرمجاز در شهرستان‌هاي مختلف مسدود شده است.اشرفي عنوان کرد: از اين تعداد، پنج هزار و 336 حلقه چاه غيرمجاز در حوضه انسداد 6 هزار حلقه چاه غيرمجاز آبريز درياچه اروميه بوده که در اين مدت مسدود و مسلوب المنفعه شده است.
    وي اضافه کرد: ميزان ذخيره آب صورت گرفته از اين اقدام در آذربايجان غربي طي حدود هفت سال، نزديک به 85 ميليون مترمکعب در استان و 66 ميليون مترمکعب در حوضه آبريز درياچه اروميه بوده است.به گفته وي، در امسال هم، 307 حلقه چاه غيرمجاز از چرخه مصرف خارج شد که از اين تعداد، 281 حلقه در حوضه آبريز درياچه اروميه قرار داشت.معاون حفاظت و بهره‌برداري شرکت آب منطقه‌اي آذربايجان غربي همچنين از نصب کنتور به 9 هزار و 251 چاه در استان خبر داد و ادامه داد: از اين تعداد، 214 حلقه در سال جاري صورت گرفته است.
    معاون حفاظت و بهره‌برداري شرکت آب منطقه‌اي آذربايجان‌غربي يکي از اقدامات صورت گرفته در راستاي جلوگيري از مصرف نامتعارف آب به ويژه آب‌هاي زيرزميني را توقيف دستگاه‌هاي حفاري عنوان کرده و گفت: از ابتداي اجراي اين طرح تاکنون، 410دستگاه حفاري در کل استان توقيف شده که 345 مورد مربوط به حوضه درياچه اروميه بوده و بيشترين تعداد هم به شهرستان اروميه با 185دستگاه اختصاص داشته است.
    اشرفي از استقرار و تقويت اکيپ‌هاي گشت و بازرسي از منابع آب در استان خبر داده و ادامه داد: در اين راستا امسال به تعداد 60 اکيپ صحرايي در سطح استان که 50 اکيپ آن در حوضه آبريز درياچه اروميه فعاليت داشته‌اند مستقر شده‌اند.
    رييس سازمان جهاد کشاورزي آذربايجان غربي با اشاره به ابلاغ طرح جديد اصلاح الگوي کشت در کشور و به تبع آن اين استان گفت: اين طرح برخلاف برنامه‌هاي پيشين، داراي ضمانت قانوني براي اجرا است.اکبر کرامتي افزود: در بيش از 50 سال گذشته، براي اصلاح الگوي کشت برنامه‌هاي مختلفي در کشور اجرا شده که بيشتر شامل جنبه‌هاي فني و توصيه‌هاي کشاورزي بود و ضمانت اجرايي نداشت در نتيجه کشاورزاني که علاقمند بودند، اين برنامه‌ها را اجرايي مي‌کردند.وي اضافه کرد: طرح الگوي کشتي که براي سال زراعي جديد مصوب شده، داراي ضمانت نامه‌هاي اجرايي است و دولت با همراهي مجلس شوراي اسلامي از آن حمايت مي‌کند.
    کرامتي با اشاره به اينکه طرح اصلاح الگوي کشت در 2 فاز اجرايي مي‌شود، ادامه داد: اين طرح امسال در بخش زراعت و سال آينده در بخش‌هاي باغباني، سبزي و صيفي و ديگر بخش‌هاي کشاورزي اجرا مي‌شود.
    رييس سازمان جهاد کشاورزي آذربايجان غربي اظهار کرد: اصلاح ساختاري دسترسي و البته کاهش مصرف نهاده‌ها، افزايش عملکرد و کاهش سطح از اجزاي طرح الگوي کشت خواهد بود.کرامتي گفت: همچنين در اين قالب، با روش‌هاي به‌زراعي به‌دنبال کاهش مصرف آب، سم و کود شيميايي و در عين حال افزايش عملکرد محصولات کشاورزي هستيم.
    وي با اشاره به اجراي طرحي در راستاي بهبود الگوي کشت در استان از سال 1394 يادآور شد: در خصوص تنظيم سطح زير کشت چغندرقند و سيب اقداماتي در سطح استان انجام گرفته که اميدواريم اصلاح الگوي کشت اقدامات در اين حوزه را تقويت کند.وي تاکيد کرد: در اصلاح الگوي کشت، استفاده از ارقام با نياز آبي کمتر و دوره رشد کوتاه‌تر و همچنين استفاده از محصولات جايگزين و ارقام پايه رويشي از برنامه‌هاي ويژه به شمار مي‌رود.
    نگاه يک جانبه به توسعه کشاورزي و عدم رعايت الگوي مصرف از جانب متوليان امر کشاورزي از عوامل اصلي بروز پديده نامطلوب افت ادامه‌دار در سطح آبخوان‌هاي استان محسوب مي‌شود که با توجه به نقش تعيين کننده آب زيرزميني در تأمين آب مورد نياز براي مصارف مختلف از جمله شرب و کشاورزي در مناطق مختلف روستايي و همچنين تأمين آب بخش صنعت، اهميت حفظ و نگهداري از منابع آب زيرزميني و جلوگيري از برداشت‌هاي غير مجاز را دو چندان مي‌کند.
    دليل اصلي کسري آبخوان کاهش بارش‌هاي آسماني و عدم تغذيه مناسب منابع آب زيرزميني، چاه‌هاي غيرمجاز و اضافه برداشت از منابع آب زيرزميني بوده است، در راستاي چاره‌انديشي براي کنترل افت و کسري مخزن حادث شده در آبخوان‌ها، با تعريف طرح تعادل بخشي، تغذيه مصنوعي و پخش سيلاب برنامه‌هاي خود در زمينه بهبود وضعيت منابع آب زيرزميني را از سال‌هاي قبل آغاز نموده‌ايم لذا برخورد با چاه‌هاي غير مجاز در رأس فعاليت‌هاي همکاران شرکت آب منطقه‌اي قرار گيرد.

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی