در حال بار گذاری
امروز: سه شنبه ۱۵ آذر ۱۴۰۱

سیاسی > برجام مرد؟! دنياي پس از آن چه شکلي است

گروه تحليل: اگر برجام واقعا از بين رفته قلمداد شود ايالات متحده به زودي بايد از ميان طيف وسيعي از گزينه‌هاي بد يکي را انتخاب کند. بازنگري در توافق هسته‌اي ايران و قدرت‌هاي جهاني تقريبا در ماه مارس و سپس بار ديگر در ماه آگوست صورت گرفت با اين وجود، اکنون به نظر نمي‌رسد کسي باور کند که مي‌توان آن را نجات داد.

    گروه تحليل: اگر برجام واقعا از بين رفته قلمداد شود ايالات متحده به زودي بايد از ميان طيف وسيعي از گزينه‌هاي بد يکي را انتخاب کند. بازنگري در توافق هسته‌اي ايران و قدرت‌هاي جهاني تقريبا در ماه مارس و سپس بار ديگر در ماه آگوست صورت گرفت با اين وجود، اکنون به نظر نمي‌رسد کسي باور کند که مي‌توان آن را نجات داد.
    کارشناسان وضعيت برجام را در بهترين حالت در کما و شايد در حال حاضر مرده توصيف مي‌کنند. عليرغم چندين دور مذاکرات در وين از سال 2021 ميلادي و چندين پيشرفت نزديک، ايالات متحده و ايران در احياي پيماني که مدت‌ها توسط حاميان آن به عنوان اهرمي براي حفظ امنيت منطقه و جلوگيري از حرکت ايران به سوي ساخت بمب اتمي امري حياتي توصيف مي‌شود با شکست مواجه شدند.
    "مارک فيتزپاتريک" يکي از پژوهشگران انستيتو بين المللي براي مطالعات استراتژيک مي‌گويد: "عليرغم آن که برجام در کماي عميق است هنوز مرده محسوب نمي‌شود و دست کم هيچ يک از طرفين نمي‌خواهد آن را مرده اعلام کند".
    با اين وجود، تحليلگران ديگر بدبين‌تر هستند. "علي واعظ" مدير امور ايران و مشاور ارشد گروه بين المللي بحران مي‌گويد: "تصور اين که بتوان برجام را احيا کرد دشوار است".
    "الي گرانمايه" سياستمدار ارشد و معاون رئيس برنامه خاورميانه و شمال آفريقا در شوراي روابط خارجي اتحاديه اروپا مي‌افزايد: "فضاي بسيار اندکي براي خوش بين بودن وجود دارد". "فرزين نديمي" پژوهشگر در انستيتو واشنگتن براي خاور نزديک نيز اشاره مي‌کند که برجام اساس مرده است.
    با اين وجود، اکنون بايد پرسيد اگر برجام واقعا مرده است پس از آن چه خواهد شد؟ ايران ممکن است در حال حاضر کشوري در آستانه ساخت سلاح هسته‌اي باشد و به زودي بتواند آن را توليد کند. منطقه ممکن است با تشديد بازي‌هاي جاسوسي خطرناک بين ايران و اسرائيل وارد يک مسابقه تسليحاتي شود. حتي امکان بروز يک رويارويي نظامي و درگير شدن ايالات متحده در آن وجود دارد.
    تهران پيش‌تر از سوي امريکا متهم شده بود که از نيرو‌هاي نيابتي خود در منطقه براي اقدام عليه منافع ايالات متحده در خاورميانه و هدف قرار دادن متحدان امريکا استفاده کرده است. کارشناسان سياست ايران مي‌گويند در غياب تداوم مذاکرات هسته اي، تهران مي‌تواند از نظر شدت و کميت اين حملات را افزايش دهد.
    ايالات متحده و اتحاديه اروپا به نوبه خود مي‌توانند تحريم‌هاي بيشتري اعمال کنند و فضاي بيش تري را براي خرابکاري‌هاي پنهاني اسرائيل در تاسيسات هسته‌اي ايران ايجاد کرده و به تشويق تقويت اتحاد دفاعي نوپاي عربستان سعودي، امارات متحده عربي و اسرائيل عليه ايران بپردازند. غرب حتي مي‌تواند مداخله نظامي مستقيم را در نظر بگيرد.
    دولت بايدن در ابتداي به قدرت رسيدن با تشديد سياست فشار حداکثري ترامپ عليه ايران مخالف بود، اما اکنون يک "طرح ب" خصمانه مشابه را در نظر گرفته است. اين طرح شامل اعمال مجازات‌هايي براي نهاد‌هاي چيني وارد کننده نفت خام از ايران و هم چنين تسريع تحويل سيستم‌هاي دفاعي کليدي به اسرائيل مانند سوخت رساني به نفت کش‌ها حملات هوايي دوربرد مي‌شود تا بتواند به طور بالقوه به زيرساخت‌هاي هسته‌اي ايران ضربه بزند.
    يک ديپلمات اروپايي که نخواسته نام اش فاش شود به "فارين پالسي" مي‌گويد که انتظار دارد ايران بمب هسته‌اي بسازد و يا دست کم آماده باشد در صورت بي نتيجه ماندن تلاش‌ها براي احياي تافق هسته‌اي به سرعت به بمب اتمي دست يابد.
    او از بروکسل به "فارين پالسي" گفت: "در پايان من مداخله نظامي امريکا براي جلوگيري از ساخت بمب اتمي توسط ايران را محتمل مي‌بينم". واعظ معتقد است اگر ايران به سمت ساخت سلاح هسته‌اي حرکت کند امريکا را با دو انتخاب ناخوشايند باقي مي‌گذارد: "يادگيري چگونگي زندگي با ايران مجهز به بمب اتمي يا بمباران ايران".
    "الي گرانمايه" از شوراي روابط خارجي اتحاديه اروپا مي‌گويد: "در جامعه اطلاعاتي ايالات متحده به طور گسترده‌اي اين باور وجود ندارد که ايران پيش‌تر تصميم گرفته تا بمب اتمي بسازد". با اين وجود، بسياري از کارشناساني که با آنان صحبت کرديم معتقدند اگر برجام به طور رسمي با فروپاشي مواجه شود اين احتمال به شدت افزايش مي‌يابد.جو بايدن رئيس جمهور امريکا اعلام کرده که ايالات متحده آماده است تا از قوه قهريه و زور عليه ايران به عنوان "آخرين راهکار" استفاده کند.با اين وجود، برخي تحليلگران بر اين باورند که او به جاي دنبال کردن شکل ديگري از فشار حداکثري يا يک جنگ تمام عيار رويکردي ديپلماتيک و خلاقانه‌تر را ترجيح مي‌دهد: سياست مهار که در آن غرب محدوديت‌هايي را براي اقدامات ايران در منطقه ديکته مي‌کند و در اين مسير از تهديد به استفاده محدود از قوه قهريه ادامه مي‌دهد و همزمان به مذاکره با تهران در برخي موارد ادامه خواهد داد.
    با اين وجود، نه کارشناسان و نه ديپلمات‌هايي که "فارين پالسي" با آنان صحبت کرد باور نداشتند که ايران هرگز اين اطلاعات را ارائه نخواهد کرد چرا که اين رفتار مي‌تواند باعث مي‌شود ايران در مظان اتهام قرار گيرد. ايران معتقد است که اين تحقيقات به دليل اطلاعاتي است که دشمن اصلي آن کشور اسرائيل به آژانس بين المللي انرژي اتمي ارائه داده است رژيمي که از ابتدا با حصول برجام مخالف بود.
    حذف سپاه پاسداران انقلاب اسلامي از فهرست سازمان‌هاي تروريستي خارجي در اوايل سال جاري به عنوان يک خواسته از سوي ايران مطرح شد اگرچه اين موضوع خارج از حيطه برجام است. گزارش‌هاي رسانه‌اي حاکي از آن بود که ايران اين درخواست را کنار گذاشته، اما منابع ديپلماتيک اروپايي مي‌گويند ايران کماکان در مورد آن پافشاري مي‌ورزد.
    با اين وجود، رويداد‌هاي اخير اشتها براي از سرگيري مذاکرات با ايران را در واشنگتن و بروکسل کاهش داده اند. از جمله مي‌توان به ارسال پهپاد از سوي ايران به روسيه  اشاره کرد. مورد ديگر اعتراضات در ايران است.
    برخي تحليلگران استدلال مي‌کنند که اگر برجام احيا مي‌شد به نفع اقتصاد ايران بود و اين احتمال وجود داشت که اعتراضات گسترده هرگز شعله ور نمي‌شد. با اين وجود، رئيسي رئيس جمهور اصولگرا مي‌گويد براي احياي برجام عجله‌اي ندارد. او در ماه سپتامبر در مجمع عمومي سازمان ملل متحد گفته بود: "ما در بسياري از موارد موفق شده ايم تحريم‌هاي (آمريکا) را خنثي کنيم. سياست فشار حداکثري شکست شرم آوري را متحمل شد. ما مستقل از هرگونه توافقي راه خود را پيدا کرديم و به شکلي استوار ادامه خواهيم داد".
    "محمد مرندي" مشاور تيم مذاکره کننده هسته‌اي ايران نيز در توئيتي از صبور بودن ايران گفته بود و نوشت: "زمستان نزديک است و اتحاديه اروپا با بحران انرژي فلج کننده مواجه است".
    به گزارش امانت به نقل از فرارو،با اين وجود، ايالات متحده و شرکاي آن اصرار دارند که بهترين پيشنهاد خود را روي ميز قرار داده اند، فضا براي مذاکره به اتمام رسيده و متن نهايي که منافع تمام طرفين را در بر مي‌گيرد روي ميز است.
    "پيتر استانو" سخنگوي مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا به "فارين پالسي" مي‌گويد: "متن مورد مذاکره مجدد قرار نخواهد گرفت. در همين حال، ايران به غني سازي اورانيوم و اجتناب از نظارت آژانس بين المللي انرژي اتمي بر فعاليت‌هاي اتمي آن کشور ادامه مي‌دهد. زمان به نفع ما نيست و اکنون زمان تصميم گيري سياسي فرارسيده است".

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی