در حال بار گذاری
امروز: سه شنبه ۲۸ ارديبهشت ۱۴۰۰

دین و اندیشه > آثار زيان‌بار فقر فرهنگي و اقتصادي در سبک زندگي اسلامي

گروه دين و انديشه: اسلام رفع فقر از جامعه اسلامي را از وظايف مسلمانان مي داند براي همين پرداخت وجوهات شرعي را واجب کرد تا از اين طريق عزت مسلمانان حفظ شود.

     گروه دين و انديشه: اسلام رفع فقر از جامعه اسلامي را از وظايف مسلمانان مي داند براي همين پرداخت وجوهات شرعي را واجب کرد تا از اين طريق عزت مسلمانان حفظ شود.
     يکي از دعاهايي که به خواندن آن بعد از هر نماز واجب در ماه مبارک رمضان سفارش شده است، دعايي است که با جمله »اللَّهُمَّ أَدْخِلْ عَلَي أَهْلِ الْقُبُورِ السُّرُورَ« آغاز مي‌شود. از پيامبر اکرم (ص) روايت شده هر که اين دعا را در ماه رمضان بعد از هر نماز واجب بخواند، گناهان او تا روز قيامت آمرزيده شود.
    اين دعا توسط حجت الاسلام والمسلمين سيد محمدباقر علم الهدي استاد حوزه علميه تهران شرح داده شده است و امروز در سومين روز از ماه مبارک رمضان با اشاره به فرازي از اين دعا که مي‌فرمايد »اللَّهُمَّ أَغْنِ کُلَّ فَقِيرٍ« مطالبي درباره اهميت زدودن فقر در جامعه اسلامي و بشري مطالبي تقديم مهمانان ماه ضيافت الهي مي‌شود:
    پيامبر اکرم (ص) در فراز ديگري از دعاي ماه مبارک رمضان مي‌فرمايند »للَّهُمَّ أَغْنِ کُلَّ فَقِيرٍ، اللَّهُمَّ أَشْبِعْ کُلَّ جَائِعٍ«. اين دعا براي زدوده شدن فقر نه تنها از جامعه ديني بلکه از جامعه انساني خوانده مي‌شود و اين نشان از آن دارد که اسلام زير چتر دعا به همه انسان‌ها توجه مي‌کند. اين دعا بهترين شاهد و دليل است که در آن خواسته اسلام که رفع فقر از زندگي و جامعه انساني است به بشريت معرفي مي‌شود، از همين رو شايسته است با توجه به تعاليم اسلامي مقداري به نتايج منفي فقر نيز توجه شود.
    اينکه در روايت آمده »الْفَقْرُ سَوادُ الوَجْهِ فِي الدّارَينِ« فقر سياه رويي در دنيا و آخرت است؛ انسان‌هاي فقير گاهي اوقات اعتبار خود را در جامعه از دست مي‌دهند »کاد الفقر ان يکون کفر« فقر همنشين کفر است؛ اين روايات نشان دهنده آن است که اسلام و ادبيات ديني زندگي همراه با آرامش و آسايش اقتصادي، که يکي از مهمترين گزينه‌ها و مدل‌هاي سبک زندگي محسوب مي‌شود را براي مسلمانان و همه مردم طلب مي‌کند تا از فقر و نداري دور باشند.
    رفع فقر خانواده‌هاي نيازمند، وظيفه واجب شهروندان جامعه اسلامي
    اسلام رفع فقر خانواده‌هاي نيازمند را از وظايف واجب کساني مي‌داند که در جامعه اسلامي زندگي مي‌کنند، حتي به آناني که امکان دسترسي به اموال و دارايي‌هاي بيشمار براي زدودن فقر مردم را ندارند آموزش مي‌دهد تا از رهگذر دعا بيشتر با اينگونه انسان‌ها مرتبط شوند و براي رفع مشکلات اقتصادي و چهره فقر از زندگي آنان دعا کنند.
    انسان در زندگاني دنيا با چندين مدل فقر روبرو مي‌شود که يکي از آنها فقر اقتصادي است و مي‌طلبد به ريشه‌هاي اين فقر پرداخته شود و هر شخصي به اندازه توان خويش در راستاي فقر زدايي از جامعه تلاش کند. براي فقر زدايي از جامعه اسلامي ابتدا لازم است خود فقير با مديريت صحيح اقصادي و برنامه‌ريزي دقيق هزينه‌هاي زندگي خويش را سامان ببخشد، جامعه و حاکميت نيز در قبال رفع فقر شخص فقير وظايف و رسالتي دارند که مي‌توان به ايجاد اشتغال، آموزش فن و حرفه، فراهم کردن بسترهاي لازم براي رهايي از گرداب فقر اشاره کرد.
    زماني که گفته مي‌شود »اللَّهُمَّ أَغْنِ کُلَّ فَقِيرٍ« مراد اين نيست که تنها طلب استمداد از خداوند متعال کافي است بلکه بايد سه عنصر شخص فقير، جامعه و حاکميت با برنامه‌ريزي دقيق وارد ميدان مبارزه با فقر شوند تا بتوانند از جامعه اسلامي فقر زدايي داشته باشند.
    هر چند دين ضلع ديگري از اين اضلاع به شمار مي‌رود که با ادبيات ديني اموالي را به عنوان زکات، کفارات، وجوهات شرعي و … در راستاي زدودن آثار فقر از ميان جامعه اسلامي تعيين کرده است. گاهي اوقات سوال مي‌شود چرا با وجود پرداخت ماليات بايد زکات و وجوهات شرعي را نيز بپردازيم پاسخ بسيار واضح و روشن است مالياتي که هر شهروند پرداخت مي‌کند براي حل مشکلات و معضلات زندگي شخصي خود است، به هر حال حاکميت، حکومت و دولت خدماتي از جمله حق شهروندي، حق امنيت، حق استفاده از امکانات شهري و… را به تک تک افراد ارائه مي‌دهند؛ بنابراين استفاده از تسهيلات و امکانات اجتماعي نيازمند آن است که همه افراد جامعه سهم خود را در زندگي شهري پرداخت کند.
    پير مرد زحمت کشيده‌اي که در دوران جواني زحمت کشيده و به جامعه خدماتي داشته است اما امروز امکان فعاليت در عرصه‌هاي اقتصادي را ندارد لازم است مورد حمايت مردم قرار گيرد و اين حمايت با پرداخت ماليات‌هاي ديني مانند زکات و وجوهات شرعي محقق مي‌شود.
    يا براي مثال بانوي کهن سالي که کسي را ندارد به او کمک کند اينجا وظيفه مسلمين است که به او کمک کنند و ياري برسانند؛ موارد استفاده از وجوهات شرعي مانند زکات، خمس و … در همين جا مشخص مي‌شود البته دولت نيز وظيفه دارد بستر لازم براي رفع آثار فقر را فراهم و گشايش اقتصادي براي مردم ايجاد کند. بنابراين اين وظيفه دولت است که اشتغال بيافريند، صنايع را فعال کند، معادن را به کمک اقتصاد و زندگي مردم بياورد و با همکاري مردم فقر را از جامعه نابود کند.
    فقر فرهنگي؛ ريشه بسياري از انحرافات و معضلات اجتماعي
    دعا نقشه راه زندگي است که با برنامه‌ريزي مسير حرکت را تنظيم مي‌کند، زماني که انسان از خدا درخواست مي‌کند که همه فقرا را بي نياز کن؛ به اين معنا نيست که انسان بنشيند و فقط دعا کند تا فقرا بي نياز شوند بلکه مقصود آن است که از خداوند متعال بخواهد موانع فقر را از سر راه فقرا بردارد تا شخص فقير نيز بتواند وارد صحنه‌هاي اقتصادي شود و با برنامه‌ريزي دقيق و مديريت صحيح نياز مادي خود را رفع کرده و پيش برود.
    لازم است توجه شود بزرگ‌ترين فقر همان فقر فرهنگي است که اتفاقاً فقر اقتصادي در بسياري از جهات ريشه در فقر فرهنگي دارد، آن کسي که عقل معاش ندارد مهمترين دليلش آن است که او سبک زندگي و مديريت صحيح را آموزش نديده است و در فرهنگ اقتصادي ضعف دارد براي همين در اين دعا از خداوند متعال درخواست مي‌کنيم همه انسان‌ها را از فقر فرهنگي نجات دهد.امروز چه بسيار انسان‌هايي که به خاطر فقر فرهنگي حتي به جنگ با خدا رفتند حتي در مقام معارضه و مبارزه با حضرت دوست برآمدند، آنها نيز جز فقرا محسوب مي‌شوند.
    کسي که امروز رسماً تظاهر به روزه خواري مي‌کند بدون اينکه عذري داشته باشد، اين انسان قبل از همه چيز فقير فرهنگي است. نمرود اگر مي‌گفت من خدا هستم؛ چون حقير، بي سرمايه و کم مايه بود که فکر مي‌کرد مي‌تواند با خداي آسمان‌ها و زمين اظهار همتايي، مشارکت و يا رقابت داشته باشد حال از اين انديشه‌هاي نمرود و فرعون مآبانه در ميان انسان‌ها کم و زياد ديده مي‌شود. کسي که رسماً مرتکب معصيت مي‌شود اين فقير فرهنگي است، آن کسي که رسماً دروغ مي‌گويد قبل از آنکه دروغ گو، طماع و يا خيانت کار باشد مبتلا به فقر فرهنگي است. چرا که اگر انسان دروغگو به لحاظ فرهنگي رشد کرده بود هرگز اقدام به مبارزه با پروردگار عالم نمي‌کرد، يا از تعدي و تعرض به حقوق مردم اجتناب مي‌کرد و براي اموال و داراي ها و آبروي مردم احترام قائل مي‌شد. کسي که به راحتي آبروي مردم را مي‌ريزد، اعتبار ديگران را زير سوال مي‌برد، جيب مردم را خالي مي‌کند، اموال اقتصادي مردم را ظالمانه تصرف مي‌کند اين انسان قبل از آنکه گرفتار بيماري اخلاقي شده باشد مبتلا به بيماري فقر فرهنگي است براي همين پيامبر اکرم (ص) در اين دعا از پيشگاه پروردگار درخواست غنا و نجات از فقر مي‌کند. بنابراين اين فراز از دعا نه تنها فقراي اقتصادي بلکه فقراي فرهنگي را نيز شامل مي‌شود.
    به گزارش امانت به نقل از مهر،انبيا، اولياي الهي و خوبان عالم هرگز به مقام قرب پروردگار عالم نمي‌رسند مگر اينکه در پيشگاه خداوند متعال احساس فقر کنند و چون احساس فقر کنند دائم براي کسب سرمايه‌هاي ملکوتي و معنوي اقدام مي‌کنند همه انسان‌ها نيز با الگو برداري از آن بزرگواران بايد چنين باشند.

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی