در حال بار گذاری
امروز: يکشنبه ۳۰ شهريور ۱۳۹۹

گزارش استانی > درياچه اروميه مرحله شکنندگي را پشت سر گذاشته است

گروه گزارش:کاهش 27 درصدي بارش‌ها در سال جاري سبب افت 8 سانتي‌متري سطح تراز درياچه اروميه شده است.

    گروه گزارش:کاهش 27 درصدي بارش‌ها در سال جاري سبب افت 8 سانتي‌متري سطح تراز درياچه اروميه شده است.
     اين نشان مي‌دهد با تلاش 72 ماهه دولت در عمليات اجرايي طرح نجات درياچه اروميه، نگين سرخ اين منطقه از کشور مرحله شکنندگي را پشت سر گذاشته و روند احيا را طي مي‌کند. اواخر دهه 80 بود که زمزمه‌هايي از خشک شدن ششمين درياچه بزرگ آب شور دنيا به گوش رسيد. اما آن زمان حتي بدبين‌ترين افراد هم فکرش را نمي‌کردند درياچه‌اي به اين عظمت به حالي اسفناک بيفتد که همه جهان را نگران کند.
    تصاوير ماهواره‌اي نشان مي‌داد که تا سال 2015 درياچه 88 درصد مساحت خود را از دست داده بود. غبار و طوفان‌هاي نمکي، افزايش فشار خون مردم منطقه، به خطر افتادن گونه‌هاي جانوري و گياهي از مشکلات خشک شدن درياچه اروميه بود که خطر انتقال جمعيت و ... را در پي داشت؛ در آن روزها بسياري از متخصصان محيط زيست از احياي درياچه قطع اميد کردند زيرا تلاش‌ها نتيجه بخش و موثر نبود.
    افتادن در شيب تند نابودي
    تغييرات اقليمي، کشاورزي غيراصولي و برداشت‌هاي غيرمجاز از چاه‌هاي مجاور درياچه اروميه و ... دست به دست هم داد تا يکي از منحصر به فردترين اکوسيستم‌هاي جهان مرگ تدريجي خود را آغاز کند.
    مردم تبريز و اروميه فروردين 1390 نسبت به خشکي درياچه و بي‌توجهي برخي مسئولان به اين فاجعه زيست محيطي اعتراض کردند در حالي که ارزيابي‌ها نشان مي‌داد کاهش سطح تراز از سال 1374 تا 1393 فقط به علت کاهش بارش‌ها نبوده و از عوامل انساني در اين زمينه همچون ساخت بزرگراه روي درياچه و استفاده بي‌رويه از منابع آب حوزه آبريز نيز نمي‌توان به راحتي گذشت.برخي کارشناسان، منفعت‌طلبي براي توسعه کشاورزي را از علت‌هاي خشکي درياچه اروميه مي‌دانند اما نکته مهم اين بود که براساس آمارها، ?? درصد مردم اروميه از طريق کشاورزي امرار معاش مي‌کردند و اين امر نيازمند چاره‌انديشي اساسي بود.عواملي همچون برداشت بي‌رويه از منابع آبي، تغيير الگوي کشت و تغييرات اقليمي در خشکي درياچه اروميه موثر بودند. در اين ميان يکي از تفکرات اشتباه براي بهبود کشاورزي در منطقه، ساخت سدهاي متعدد بود که از علل بروز اين فاجعه محيط زيستي نيز به شمار مي‌رود. خوشبختانه در طرح احياي درياچه، مقابله با سدسازي بي‌رويه تا حدودي موفقيت‌آميز بود.
    با توجه به آمارهاي موجود، ميزان بهره‌برداري از آب‌هاي زيرزميني به شيوه‌هاي مختلف در سال 52 ـ 1351 معادل 697.7 ميليون مترمکعب بوده که در سال 93 ـ 1392- به 2401.6 ميليون مترمکعب رسيد؛ البته در سال 1397 به علت باران‌هاي متوالي و خوب بيش از 90 سانتي‌متر بر ارتفاع درياچه افزوده شد.
    تشکيل ستاد ملي براي نجات ثروت ملي
    با روي کار آمدن دولت تدبير و اميد در سال 1392 با دستور رئيس جمهوري ستاد ملي احياي درياچه اروميه تشکيل و نمايندگان دستگاه‌هاي اجرايي ذيربط با بهره‌گيري از ظرفيت نخبگان در اين حوزه وارد عمل شده و نقشه راهي مدون و عملياتي براي احياي درياچه اروميه و در کل تالاب‌هاي در معرض خطر کشور ترسيم کردند.خشکي درياچه اروميه، تحميل مهاجرت حداقل 16 ميليون نفر را در پي داشت که خوشبختانه دولت يازدهم با اجراي پروژه‌هاي زيرساختي مانند حفر تونل 36 کيلومتري انتقال آب، تغيير الگوي کشت به سمت محصولات کم آب‌بر، تکميل تصفيه خانه‌هاي اروميه و تبريز و ... درياچه را از مرگ قطعي نجات داد.
    دولت تدبير و اميد در 72 ماه تلاش در عمليات اجرايي طرح نجات درياچه اروميه، 27 راهکار را به عنوان نقشه راه در اين کارگروه تصويب کرده و 12 پروژه سخت‌افزاري را در دستور کار قرار داد.
    سرنوشت درياچه اروميه آينه درياچه‌هاي ايران است
    مسعود تجريشي معاون انساني سازمان حفاظت محيط زيست در مورد آخرين وضعيت درياچه اروميه و اقدامات دولت در اين زمينه به ايرناپلاس مي‌گويد: سرنوشت درياچه اروميه آينه‌اي از آينده ساير درياچه‌ها و تالاب‌هاي کشور است. درياچه اروميه موقعيتي بسيار پيچيده داشته و در معاهده‌هاي بين‌المللي جزو يکي از ذخيره‌گاه‌هاي جهاني به شمار مي‌رود.وي ادامه داد: درياچه اروميه جمعيت بسيار زيادي را تحت تاثير قرار داده و هنگامي که رئيس جمهوري در برنامه‌هاي انتخاباتي خود طرح احياي درياچه را مطرح کرد، نسبت به اهميت مساله واقف بوده که اگر اين طرح عملياتي نشود بايد هزاران ميليارد دلار هزينه صرف جابجايي جمعيت شود.معاون محيط زيست انساني سازمان محيط زيست کشور خاطرنشان کرد: موضوع به قدري مهم بود که با روي کار آمدن دولت يازدهم، در هشتم تيرماه 1393 با دستور رئيس جمهوري کارگروه ملي احياي درياچه اروميه تشکيل شد؛ در آن زمان متخصصان محيط زيست در داخل و خارج کشور اين اقدام را غيرممکن مي‌دانستند اما امروز پس از گذشت 7 سال دستاوردها در اين حوزه مشخص شده است.
    چالش‌هاي نجات درياچه اروميه
    تجريشي با اشاره به چالش‌هاي احياي درياچه اروميه، افزود: بزرگترين چالش دراين طرح »تغيير نگاه« بود که نشان دهيم براي بهبود توليدات، نياز به سدسازي و صرف آب بيشتر نيست به طوري که در اين مسير نيز منافع احياي درياچه با منافع کشاورزان و دستگاه‌هاي اجرايي هم‌سو نبود.وي در پاسخ به اين پرسش که خطر از سر درياچه اروميه رفع شده يا خير، توضيح داد: خطر هيچگاه رفع نمي‌شود زيرا احتمال تغيير سياست‌ها وجود دارد و ممکن است روندها در راستاي حفظ منافع و محيط زيست نباشد. براي همين بايد اصل »حفاظت از محيط زيست«ـ به دغدغه ملي تبديل شده و مردم و مسئولان نسبت به اين موضوع حساس باشند.
    درياچه به شرايط خودپالايي و احيا رسيده استمعاون محيط زيست انساني سازمان محيط زيست کشور در مورد اقدامات موثر در راستاي اجراي اين طرح، گفت: با تعامل کشاورزان و دستگاه‌هاي اجرايي، کشت چغندر قند در محدوده درياچه کاملا حذف شده و به خارج از حوزه آبريز منتقل شد؛ خوشبختانه درياچه به شرايط خودپالايي و احيا رسيده و دي‌ماه امسال با افتتاح پروژه‌هايي مهم، دستاوردها ماندگارتر خواهد شد.
    تجريشي خاطرنشان کرد: با تبيين دستاوردهاي طرح احياي درياچه اروميه مي‌توان به بهبود شرايط ديگر درياچه‌ها و تالاب‌هاي کشور اميدوار بود در حالي که اين اقدامات بايد ادامه يافته و مطالبه‌گري در اين زمينه انجام شود زيرا اگر مسئولان در تصميم‌ها قاطع نباشند، مردم نيز دچار سردگمي و منفعت طلبي مي‌شوند.وي، مردم را همراه‌ترين مجموعه در احياي درياچه اروميه دانست و عنوان کرد: متاسفانه مسئولاني نسبت به اجراي طرح نجات درياچه مقاومت مي‌کردند که ساليان سال ياد گرفته بودند سد بسازند در حالي که رهبر معظم انقلاب و اسناد بالادستي بر نيازهاي جامعه در عرصه‌هاي گوناگون به صراحت تاکيد دارند اما برخي مسئولان به اين توصيه‌ها عمل نمي‌کنند.
    درياچه مرحله شکنندگي را پشت سر گذاشته است
    معاون محيط زيست انساني سازمان محيط زيست کشور آخرين وضعيت درياچه را اينگونه توصيف کرد: با وجود 27 درصد کاهش بارش‌ها، سطح تراز درياچه فقط 8 سانتي‌متر افت کرده که نشان مي‌دهد درياچه مرحله شکنندگي را پشت سر گذاشته  و روند احيا را طي مي‌کند.براساس آمارها، تراز درياچه در سال‌هاي 1386 تا 1392 با کاهش 170 سانتي متري همراه شد اما در تيرماه 99 برابر با 125 سانتي‌متر افزايش يافته و حجم آب درياچه با 4200 ميليون مترمکعب به وسعت 3 هزار کيلومتر مربع تثبيت شد.
    به گزارش  امانت به نقل از ايرنا،تاکيد کارشناسان بر اين است که براي احياي کامل درياچه اروميه و تکرار نشدن اينگونه فاجعه‌هاي محيط زيستي ابتدا بايد از سدسازي بي‌رويه در حوضه آبريز درياچه خودداري کرده و همچنين تعامل مردم و مسئولان براي منافع مشترک و دغدغه‌مندي مسئولان نسبت به مسائل زيست محيطي در اولويت باشد تا اهداف پيش روي حفاظت از منابع طبيعي کشور محقق ‌شود.

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی