در حال بار گذاری
امروز: جمعه ۲۶ مرداد ۱۳۹۷

گزارش استانی > چلنگراني با کوره هاي رو به خاموشي

گروه فرهنگي: چند صباحي است که چوب مدرنيته لاي چرخ هاي صنعت 200 ساله چلنگري در آذربايجان غربي جا خوش کرده و با عرضه ابزارهاي صنعتي مدرن به بازار مصرف، کوره هاي اين آهنگران سنتي رو به خاموشي گذاشته است.

    گروه فرهنگي: چند صباحي است که چوب مدرنيته لاي چرخ هاي صنعت 200 ساله چلنگري در آذربايجان غربي جا خوش کرده و با عرضه ابزارهاي صنعتي مدرن به بازار مصرف، کوره هاي اين آهنگران سنتي رو به خاموشي گذاشته است.
    با گذر از بازار تاريخي اروميه و توقف در راسته ' دميرچي لر' يا آهنگران مي توان تعداد انگشت شماري از چلنگران را به نظاره نشست اما افول اين هنر صنعت را نيز نمي توان کتمان کرد.
    روزگاري چلنگران بخش قابل توجهي از ابزار کشاورزان و روستائيان اين استان را با آهن گداخته اي که از کوره هاي آتش بيرون مي آوردند و ضربه هاي پتکي که به زور بازوان آنان پيونده خورده بود، شکل مي دادند؛ آهنگراني چون حاج ميرزا قلي زاده که اين هنر صنعت را از پدر به ارث برده اند و گاه هشت دهه سابقه کار دارند. به گفته وي امروزه کمي بازار کساد شده و آن رونق سابق را ندارد و در حقيقت زندگي امروزي و استفاده مردم از ابزار آلات نوين، فضا را براي اين صنعت قديمي تنگ کرده است. حاج ميرزا هيچ انتظاري از کسي ندارد و خيلي ساده و بي ريا مي گويد: روزي رسان خداست و ما به روزي کم هم قانع هستيم؛ راسته چلنگران در بازار تاريخي اروميه پا برجاست و ما به کارمان عشق مي_ورزيم.
    آن سوي اين راسته، هنرمند پير ديگري که پتک بر آهن گداخته مي کوبد، به خبرنگار ايرنا گفت: رسانه هاي ارتباط جمعي بارها براي تهيه گزارش به بازار تاريخي اروميه آمده اند اما هيچ مسئولي تاکنون به اين راسته سري نزده است. اين هنرمند پيشکسوت با تاکيد بر اينکه چراغ اين صنعت رو به خاموشي است و جانشيني براي آنان وجود ندارد، ادامه داد: سکوت راسته چلنگران بايد شکسته شود و يکبار ديگر شور و نشاط دوباره به راسته باز گردد؛ آثار توليدي ما از کيفيت بالايي برخوردار بوده و بسياري از آنها سالهاست که در دست کشاورزان جا خوش کرده است.
    به گفته يک کارشناس صنايع دستي امروزه در هر کدام از شهرهاي اين استان که شغل اغلب مردم کشاورزي است، تعداد صنعتگران فعال در زمينه چلنگري يا آهنگري سنتي به بيش از 10 نفر نمي رسد. جعفر بهرام نژاد با اشاره به قدمت 200 ساله اين هنر صنعت، ابراز اميدواري کرد تا با حمايت هاي متوليان از نابودي صنايع دستي بومي و به ويژه هنر چلنگري جلوگيري شده و زمينه احياي مناسب آنها فراهم شود. به گفته وي نخستين نشانه هاي استفاده از آهن به چهار هزار سال قبل از ميلاد بر مي گردد و در آن زمان آهن فلزي بسيار ارزشمند بود که از آن سر نيزه و زيور آلات مي ساختند ولي با دست يافتن به فنون استخراج آهن از کاني ها و معادن، کاربرد آن در زندگي روزمره افزايش يافت و صنعتگران اين رشته که آهنگر ناميده مي شدند، در ميان مردم و حاکمان از ارج و احترام زيادي برخوردار شدند.
     وي ادامه داد: اين صنعتگران را در جنگ ها و لشکرکشي ها به پايتخت ها و مکان هاي امن مي بردند تا هم از هنر آنان و هم از خودشان به عنوان اساتيد اين صنعت حفاظت کنند. وي افزود: در تقسيم بندي صنايع دستي ايران اين هنر در گروه صنايع دستي فلزي با عنوان چلنگري (آهنگري سنتي) قرار گرفته که زير رشته هاي آن شامل افزار فلزي، زمودگري و زره بافي است. وي ادامه داد: گستره ي چلنگري در زمينه افزار فلزي توليداتي مانند چاقوسازي، در زمينه زمودگري توليداتي مانند انواع قفل و کليد، قندشکن و نظاير آن و در زره بافي نيز ساخت انواع زره هاي تزئيني است که در مراسم هاي مذهبي کاربرد دارد. بهرام نژاد افزود: مواد اوليه مورد استفاده در چلنگري بيشتر از آهن آلات مستعمل، ورق هاي آهني و فولادي و انواع ميل گردها و همچنين خوراک مورد استفاده در کوره پخت، ذغال سنگ و نيز مواد سوختي است. وي به ابزار آلات چلنگري اشاره کرد و گفت: کوره ذوب که به صورت سنتي و با استفاده از آجر ساخته مي شود، انواع پتک ها، چکش ها و انبرهاي مخصوص شکل دهي اشياء و نيز سندان هاي کوچک و بزرگ از ابزارهاي چلنگري به شمار مي رود. وي اظهار کرد: براي انجام کار چلنگري، صنعتگر بعد از انتخاب آهن يا فولاد مناسب، قطعه مورد نظر را داخل کوره مي گذارد به نحوي که کاملا سرخ شده و قابليت شکل پذيري داشته باشد و گاهي اين عمل چنيدن بار تکرار مي شود تا شيء مورد نظر ساخته و پرداخته شود.
    وي ادامه داد: براي بعضي از توليدات کار چکش خواري و پتک زدن به صورت طاقت فرسايي تکرار مي شود تا ناخالصي هاي داخل آهن يا فولاد گرفته شده و محصول با کيفيت ساخته شود؛ از مهمترين مراحل ساخت اين گونه محصولات روش آبدهي آهن يا سرد کردن آن است که مهارت زيادي مي طلبد.
     به گفته وي براي ساخت محصولات بزرگتر 2 يا سه صنعتگر به صورت هماهنگ و با فاصله زماني معين با پتک هاي بزرگ روي آهن ضربه مي زنند؛ به طوري که آهن گداخته و قابل شکل دهي مي شود.
     به گزارش امانت به نقل از ايرنا، افول بسياري از مشاغل سنتي در عصر حاضر با پيشرفت هاي تکنولوژي دور از انتظار نيست اما در عين حال صيانت از صنايعي که بخشي از فرهنگ و هويت مناطق و ظرفيتي براي جذب گردشگران داخلي و خارجي به شمار مي رود، نبايد از ديد برنامه ريزان و به ويژه قانونگذاران دور بماند.

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی