در حال بار گذاری
امروز: چهارشنبه ۳ بهمن ۱۳۹۷

گزارش استانی > سه برابر شدن اراضي کشاورزي سنتي عامل نخست بحران درياچه اروميه

گروه جامعه: آمارهاي دولتي نشان مي‌دهد در 4 دهه اخير رشد سه برابري سطح زير کشت اراضي کشاورزي در استان آذربايجان غربي از 150هزار هکتار به بيش از 450 هزار هکتار نخستين عامل در قطع حق آبه درياچه اروميه و وقوع بحران خشکيدگي آن است که در گزارش پيش رو تشريح مي‌شود.

    گروه جامعه: آمارهاي دولتي نشان مي‌دهد در 4 دهه اخير رشد سه برابري سطح زير کشت اراضي کشاورزي در استان آذربايجان غربي از 150هزار هکتار به بيش از 450 هزار هکتار نخستين عامل در قطع حق آبه درياچه اروميه و وقوع بحران خشکيدگي آن است که در گزارش پيش رو تشريح مي‌شود.
     توسعه بي‌رويه کشاورزي سنتي در 40 سال گذشته که اتفاقاً به‌عنوان يکي از محورهاي هميشگي توسعه آذربايجان غربي نيز در اسناد محلي، استاني و ملي نيز مدنظر دولت‌مردان قرار داشته اينک يک فاجعه زيست‌محيطي بنام بحران خشکي درياچه اروميه را در پي آورده است.
    در 4 دهه اخير بيش از سه برابر بر ميزان اراضي قابل‌کشت کشاورزي آذربايجان غربي افزوده شده و رقم 150 هزار هکتاريان در اوايل دهه شصت به رقمي افزون بر 450 هزار هکتار رسيده است بي آنکه موضوع توسعه کشاورزي مدرن، احداث کشت و صنعت‌هاي بزرگ يا ترويج روش‌هاي آبياري نوين چندان مورد توجه باشد بنابراين توسعه علمي کشاورزي در جغرافياي آذربايجان غربي رخ نداده بلکه فقط توسعه کشاورزي سنتي که بسيار پرآب بر و فاقد توجيه اقتصادي است اتفاق افتاده که خسارت‌هاي مختلفي را نيز در پي آورده است.
    در 4 دهه اخير مدرن سازي روش‌ها کشت کشاورزي در آذربايجان غربي به‌صورت غيرقابل‌باوري مورد بي‌توجهي قرارگرفته به گونه‌اي که سال‌هاي سال حق آبه درياچه اروميه را به جاي سرازير شدن در اين درياچه راهي زمين‌هاي کشاورزي کرده که در نهايت توجيه اقتصادي نيز براي فروش و صادرات نداشته‌اند.
    *توليد سالانه 6 ميليون تن محصول کشاورزي با حق آبه درياچه اروميه
    هم اينک توليد سالانه 6 ميليون تن محصول کشاورزي در آذربايجان غربي به بهاي مصرف دهها ميليارد متر مکعب آب انجام مي‌شود که در نهايت فقط اقتصاد اين نوع از کشاورزي فقط به تأمين معيشت حداقلي خود کشاورزان منتهي شده و الا توسعه توجيه پذيري براي آذربايجان غربي در پي نياورده است.
    توفيق نيافتن دولت در توسعه آبياري‌هاي مدرن در اراضي کشاورزي پيرامون درياچه اروميه مورد اذعان خود دولتمردان نيز هست و هم‌اکنون اصل اين موضوع به يک مسئله بغرنج نيز تبديل‌شده چون به‌تازگي در جلسه بررسي مسائل و مشکلات طرح‌هاي سامانه نوين آبياري در آذربايجان غربي ه در سالن همايش شهيد باکري سازمان جهاد کشاورزي استان برگزار شده مدير آب‌وخاک و امور فني مهندسي سازمان جهاد کشاورزي اين استان رسماً اعلام کرده است:  بايد ميزان سهم کمک بلا عوض دولتي به بهره‌برداران براي تهيه ملزومات اوليه اجراي طرح به دليل افزايش قيمت لوله و اتصالات آبياري افزايش يابد چرا که اکثر کشاورزان توانايي پرداخت هزينه اضافي براي اجراي اين سيستم‌ها را ندارند.
    فيض الله شمس گفته است: به طور ميانگين نزديک به 250 ميليون ريال هزينه اجراي هر هکتار آبياري تحت‌فشار است که دولت حداکثر 100 ميليون ريال آن را به کشاورزان به عنوان کمک بلاعوض دولتي پرداخت مي‌کند و مابقي بر عهده کشاورز است.
    *اجراي ناقص راهکارهاي احيا درياچه اروميه در بخش کشاورزي
    اين سخنان در حاليست که وعده دولت در ابلاغ راهکارهاي 28 گانه براي احيا درياچه اروميه در حوزه کشاورزي تأمين 80 درصدي هزينه‌هاي مدرن سازي آبياري نوين از سوي دولت و تقبل 20 درصد بقيه هزينه‌ها از سوي خود کشاورز بود.
    با اين وضعيت افق روشني براي مدرن سازي آبياري اراضي کشاورزي در آذربايجان غربي پيش روي شهروندان قرار ندارد چراکه کشاورزان از تأمين معيشت خود عاجزند و در شرايطي نيستند که بتوانند بار اصلي مدرن سازي آبياري اراضي خرد خود را بپردازند چون اساساً سيستم سنتي کشت و زرع آنان اجازه نمي‌دهد هزينه‌هاي جديد و نا متعارفي به ازاء دراد ناچيزشان داشته باشند.بر اساس سياست‌هاي ابلاغي دولت در قالب طرح‌هاي احيا درياچه اروميه مي‌بايست آب مصرفي در حوزه کشاورزي 40 درصد کاهش يابد بنابراين دولت و سازمان جهاد کشاورزي مي‌بايست همه تدابير لازم براي پياده‌سازي و تحقق اين سياست را به کار مي‌گرفت که اين اتفاق در 5 سال اخير به توفيق رضايت‌بخش نيانجاميده و رقم 40 درصدي کاهش مصرف آب به تحقق نرسيده است.
    *شکست سياست‌هاي احيا درياچه اروميه در پرآب ترين شهر آذربايجان_غربي
    در جلسه ديگري که به تازگي در يکي از پرآب‌ترين شهرستان‌هاي آذربايجان غربي و در جوار دو رود اصلي تأمين کننده آب درياچه اروميه برگزار شده عليرضا توکلي مجري ملي برنامه ترويجي، آموزشي احياي درياچه اروميه اظهار داشت: ارائه راهکارهاي سازگاري با کاهش مصرف آب در منطقه با در نظر گرفتن عدم وارد شدن خسارت به کشاورزان بايد در طرح پايلوت گنجانده و ظرفيت افزايش بهره‌وري طرح مشخص شود.
    اما در همين جلسه مديرجهاد کشاورزي مياندوآب سخنان تأمل برانگيزتري گفته و اعلام کرده است: در سال زراعي 97-96 با وجود کاهش حق آبه بخش کشاورزي و محدوديت در تأمين منابع آبي به دليل اجراي برنامه‌هاي ستاد احياء درياچه اروميه، نه تنها در توليد محصولات کشاورزي، کاهش عملکرد نداشتيم بلکه به همت کارشناسان اين مجموعه و ارائه مشاوره‌هاي فني در راستاي تغيير نگرش بهره‌برداران بخش کشاورزي، جلب مشارکت کشاورزان و ارتقاء سطح آگاهي‌هاي آنان، در توليد محصولات کشاورزي از افزايش عملکرد قابل‌توجهي برخوردار هستيم.
    *ضرورت کشت محصولات کم آبر در پيرامون درياچه اروميه
    به گفته محرم علي ديانتي بيش از 50 درصد از حق آبه درياچه اروميه توسط دو رودخانه سيمينه رود و زرينه رود تأمين مي‌شود و مسير عمده اين دو رودخانه از شهرستان مياندوآب عبور مي‌کند و بيشترين طرح‌ها و برنامه‌هاي ستاد احياء درياچه اروميه در اين شهرستان اجرا مي‌شود و بيشترين مشکلات ناشي از محدوديت منابع آبي، بخش کشاورزي شهرستان را تحت الشعاع خود قرار مي‌دهد.وي توسعه و ترويج سيستم‌هاي نوين آبياري، استفاده از نوار آبياري تي تيپ، تغيير الگوي کشت و توسعه کشت محصولات کم آب بر نظير کلزا، گل محمدي، زعفران، پسته و ديگر محصولات کم آب بر را از اقدامات مهم اين مديريت در راستاي مديريت مصرف بهينه آب در بخش کشاورزي برشمرد.ديانتي معتقد است برطرف کردن نياز آبي محصولات کشاورزي با به حداقل رساندن تلفات آب به‌ويژه در مسير حرکت آن بايد در تهيه و تنظيم طرح پايلوت کاهش 40 درصدي مصرف آب کشاورزي در اولويت قرار گيرد.
    *شکست طرح کاهش 40 درصدي مصرف آب کشاورزي در حوضه آبريز درياچه اروميه
    به گفته وي برنامه‌ريزي براي بازاريابي محصولات کشاورزي، توسعه صنايع فرآوري و بسته‌بندي محصولات کشاورزي از سوي مجريان طرح مي‌تواند کمک شاياني به رونق اقتصادي بخش کشاورزي شهرستان و موفقيت طرح در منطقه کند.
    همه اين مسائل در حالي است که براي اجراي طرح کاهش 40 درصدي مصرف آب کشاورزي بايد جايگاه مردم و تشکل‌هاي آب بران در همين طرح بسيار روشن  اثر بخش مورد پيش‌بيني واقع مي‌شد تا حقيقتاً مردم بتوانند در اين طرح مشارکت ثمربخشي داشته باشند.به گزارش امانت به نقل ازتسنيم  ، ناگفته پيداست که براي افزايش جلب مشارکت بهره‌برداران بخش کشاورزي، آموزش،  ترويج  و ايجاد و ساماندهي نظام بهره‌برداري از منابع آب‌وخاک، ضروري است.

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی