در حال بار گذاری
امروز: چهارشنبه ۸ بهمن ۱۳۹۹

گزارش استانی > تعطيلي بازار تاريخي اروميه؛ اقدامي کم‌سابقه که کرونا رقم زد

گروه گزارش: بازار تاريخي اروميه با آغازمحدوديت‌هاي جديد کرونايي براي دومين بار در سال جاري به حالت تعطيلي کامل درآمد که در طول تاريخ و عمر اين بازار کم سابقه است؛ کاري که جنگ و غارت، تحصن و اعتراض و شيوع بيماري ها کمتر توانسته بود اين کار را سبب شود.

    گروه گزارش: بازار تاريخي اروميه با آغازمحدوديت‌هاي جديد کرونايي براي دومين بار در سال جاري به حالت تعطيلي کامل درآمد که در طول تاريخ و عمر اين بازار کم سابقه است؛ کاري که جنگ و غارت، تحصن و اعتراض و شيوع بيماري ها کمتر توانسته بود اين کار را سبب شود.
     بازارها در همه شهرهاي ايران در گذشته به طور معمول در مرکز شهر واقع بودند که علاوه بر مرکز جغرافياي شهر، مرکز سياسي و ثقل شهر محسوب مي شد.
    تعطيلي بازار در آن زمان به معناي تعطيلي نبض تجاري شهر بود و بازاريان به جهت نفوذ اجتماعي و اقتصادي نقشي تعيين کننده داشتند و تصميم بازاريان نسبت به تعطيلي مغازه ها براي شهر علاوه بر تبعات اقتصادي، سياسي و اجتماعي، بار رواني هم داشت.
    تعطيلي بازار حالت نمادين دارد و تا زماني که بازار اصلي تعطيل نشود، تعطيلي شهر محسوس نيست؛ براي مثال در دوران انقلاب مشروطه وقتي در شهر ها تحصن شد در تاريخ اينگونه روايت مي‌شود که در ابتدا بازاريان تحصن کردند و مغازه ها را بستند.
    در تاريخ اروميه بارها شاهد بوديم که وقتي اجنبي ها اين شهر را تصرف مي کنند، مردم بازار را تعطيل مي‌کنند و نيروهاي بيگانه در تلاش بودند تا مردم را متقاعد کنند تا مغازه ها را باز کنند.مديرکل ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري آذربايجان غربي در اين خصوص  با اشاره به اهميت جايگاه و نقش بازار گفت: بازار تاريخي اروميه که با شماره ثبت 1639 به عنوان اثر ملي به ثبت رسيده است، همواره از زمان احداث تاکنون به عنوان قلب تپنده شهر محل حضور معتمدان و افراد با نفوذ در ميان اقشار جامعه بوده است.
    جليل جباري با بيان اينکه بازار تاريخي اروميه در طول وقايع تاريخي هميشه ايفاي نقش کرده، افزود: اين بناي تاريخي در طول تاريخ محل تاثيرگذاري بر جنبه هاي سياسي، اجتماعي و اقتصادي اروميه مي‌باشد.وي با اشاره به قدمت و مشخصات تاريخي بازار اروميه گفت: بازار قديمي شهر اروميه در مجموعه بافت قديمي و در گوشه جنوب شرقي شهر قرار دارد.
    وي ادامه داد: اين بازار همراه با تغيير شيوه زندگي، دستخوش تغييرات زيادي شده است و قديمي ترين بخش هاي باقي مانده آن به دوره صفويه به بعد تعلق دارد؛ به ويژه حمام هاي آن که متعلق به دوره زنديه و قاجاريه است.وي تصريح کرد: در بازار اروميه هر راسته و بخشي، از سبک و شکل خاص دوره خود پيروي کرده است و بقاياي به جاي مانده، نمايانگر ذوق معماري دوره هاي مختلف است.
    وي بيان کرد: با وجود تنوع شکل طاق ها، چشمه و گنبدها مجموعه بازار از سادگي ويژه اي برخوردار است به عبارت ديگر هيچ نوع کاشيکاري، گچبري و سنگ کاري در آن ديده نمي شود.مديرکل ميراث فرهنگي آذربايجان غربي يکي از حوادث تاريخ معاصر که فعاليت بازار تاريخي اروميه را تحت تاثير قرار داد، بمباران هواپيماهاي عراقي در جنگ تحميلي دانست و گفت: بر اثر بمباران هواپيماهاي متجاوز بعثي در اسفند 1366 شمسي بخشهايي از سه راسته بازار، حمام آخوند و حدود 40 مغازه تخريب و يا آسيب جدي ديده بود که همه آنها بازسازي شدند.
    جباري تصريح کرد: محدويت هاي کرونايي سبب شد تا بازار تاريخي اروميه بار ديگر از ابتداي سال‌جاري تا 20 فروردين ماه و براي بار دوم از ابتداي آذرماه براي دو هفته به حالت تعطيل در آيد.يک تاريخ‌دان اروميه اي نيز با اشاره به پيشينه و قدمت بازار اروميه گفت: در کتاب "احسن التقاسيم" مربوط به قرن چهارم هجري به بازار اروميه اشاره شده و آمده که "اروميه شهري است سخت کهنسال که جامع اش (مسجد جامع) در ميان بازار بزازان است" که اين مدرک مهمي است که نشان مي دهد قدمت بازار به دوران سلجوقي بر مي‌گردد، اما بناي فعلي بازار متعلق به دوران صفوي است که به همت خاندان افشار بنا شد.سيد هادي طباطبايي وجود مسجد جامع داخل بازار اروميه را نشان از اهميت بازار براي مردم دانست و افزود: اندازه بازار بزرگتر از مساحت کنوني بود با روي کار آمدن حکومت پهلوي و به دستور رضاخان براي کاهش قدرت هاي محلي ديوار هاي دور شهر تخريب و بجاي دروازه هاي شهر ميدان احداث مي‌شود که در يکي از اين ميادين مردم شب هنگام ورودي شهر را پس از تخريب دروازه با زنجير مي بستند که اکنون نيز به نام "فلکه زنجير" شهرت دارد.وي ادامه داد: همزمان  با اين تحولات و احداث اولين خيابان هاي اصلي شهر، بازار اروميه به چند قسمت تقسيم مي‌شود.
    اين تاريخ پژوه با اشاره به ماجراي شيوع بيماري وبا در سال 1892 که ايران و کشورهاي همسايه را درگير کرده بود، گفت:  گروهي از پزشکان طب مدرن در اروميه که بنيان گذار پزشکي مدرن در ايران بودند، ظهور اين بيماري را در شهرهاي مختلف قبل از شيوع در اروميه رصد مي‌کردند.
    وي افزود: با مشاهده وبا در تهران، نيروهاي درماني در اروميه به حالت آماده باش در آمدند و با رويت نخستين مورد ابتلا در تبريز، در محلي بين شهرهاي اروميه و سلماس مکاني براي قرنطينه احداث شد و هر فردي را که قصد ورود به اروميه را داشت در مرکز قرنطينه نگهداري کرده و در صورت داشتن علايم وبا از ورود به شهر ممانعت مي شد.طباطبايي با بيان اينکه در آن برهه در اروميه  نيز بخشي از شهر براي نگهداري از افراد سالمند و آسيب پذير اختصاص يافت  اطهار داشت: علاوه بر اين با احداث بيمارستان صحرايي در خارج از شهر در دامنه "سير داغي" اقدامات لازم براي مراقبت از بيماران فراهم شد.وي افزود: علاوه بر اين اقدامات، بروشور اطلاع رساني در خصوص اين بيماري به صورت چند زبانه به زبان هاي فارسي، ترکي، آشوري و انگليسي در اختيار مردم قرار گرفته و تا شهر هاي وان و ارزروم ترکيه نيز انتشار يافت و با همين اقدامات و افزايش آگاهي مردم، باعث شد تا ميزات مرگ و مير ناشي از وبا در اروميه يک سوم آمار در ساير نقاط ايران شود.اسفنديار حاجيلو، نويسنده و پژوهشگر تاريخ در اروميه نيز وجود جنگ هاي مختلف را يکي از وقايع مهمي دانست که بازار اروميه را بارها به تعطيلي کشانده و گفت: در برخي مواقع قشون هاي مهاجم براي آسيب به شهر بازار را به آتش مي‌کشيدند که مي‌توان به سراي شجاع الدوله اشاره کرد که در کتيبه اي که در بازار نصب شده روايت مي شود که پس از حمله و آتش زدن بازار به دست قواي روس بازار دوباره بازسازي شد.وي با بيان اينکه در جنگ جهاني اول با هجوم قشون روس بازار تعطيل مي شود و روس ها بازار را به آتش مي کشند، افزود: در حمله دوم روس ها در خلال جنگ جهاني اول و پس از انقلاب اکتبر روسيه، بازار اروميه دوباره تعطيل مي شود.
    حاجيلو با بيان اينکه در حمله اشرار بيگانه در سال هاي 1296 تا 1298 به شهر هاي اروميه، خوي و سلماس بازار اروميه تعطيل مي شود، افزود: همزمان در اين دوران در سال 1298 آنفلوانزا در اروميه شيوع مي يابد و اين شهر را سراسر قحطي و گرسنگي فرا مي گيرد.پژوهشگر تاريخ اظهار داشت: پس از اين دوره با تضعيف حکومت مرکزي و محلي، جنگ هاي داخلي در منطقه و شهرهاي اطراف شکل مي گيرد که تا سال 1304 ادامه مي يابد که اين جنگ ها باعث غارت بازار شده و به تعطيلي مي کشاند.
    پرويز عقلمند، پژوهشگر و نويسنده تاريخ اروميه نيز در مورد فجايع جنگ جهاني اول و تعطيلي بازار تاريخي اروميه گفت: با لشکرکشي ارتش عثماني به آذربايجان به بهانه جهاد در راه اسلام و با هدف تصرف آذربايجان و ضميمه کردن به خاک خود در دوران حکومت احمدشاه قاجار که حکومت مرکزي از موضع ضعف در جنگ جهاني اعلام بي طرفي کرده بود، موجبات حضور ارتش روسيه را به بهانه جنگ با نيروي متخاصم را فراهم کرد.وي افزود: تبديل خاک آذربايجان به ويژه شهر اروميه به ميدان نبرد و تاخت و تاز قواي روس و عثماني باعث غارت شهر و بازار به دست نيروهاي بيگانه و راهزنان شد.
    عقلمند، انقلاب اکتبر روسيه را دليل اصلي به آتش کشيدن بازار اروميه براي دومين بار در طول اشغال اين شهر دانست و افزود: بعد از فروپاشي حکومت تزاري نيروهاي ارتش روسيه به صورت سرخود به چپاول بازار و آتش زدن اموال بازاريان پرداختند.
    به گزارش امانت به نقل از ايرنا با شيوع ويروس کرونا در اروميه از اواخر سال گذشته بازار تاريخي اروميه با وضع محدوديت هاي کرونايي از ابتداي سال جاري تا 20 فروردين ماه و براي بار دوم از ابتداي آذرماه براي دو هفته به حالت تعطيل در آمده است.

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی