در حال بار گذاری
امروز: دوشنبه ۲۷ خرداد ۱۳۹۸

فرهنگی > سال 1398 و بازار کتاب ايران

نيايش سرامي گروه فرهنگي:امروز صنعت نشر ايران گرفتار مشکلات ساختاري، پيچيده و چندوجهي بسياري است، مشکلاتي که بسياري‌شان با کاربست تصميم‌گيري‌ها و برنامه‌ريزي‌هاي نادرست طي چند دهه بروز يافته ‌و انباشته شده‌اند و اين صنعت فرهنگي را در کشور تا مرز بحران پيش برده‌ است.

    گروه فرهنگي:امروز صنعت نشر ايران گرفتار مشکلات ساختاري، پيچيده و چندوجهي بسياري است، مشکلاتي که بسياري‌شان با کاربست تصميم‌گيري‌ها و برنامه‌ريزي‌هاي نادرست طي چند دهه بروز يافته ‌و انباشته شده‌اند و اين صنعت فرهنگي را در کشور تا مرز بحران پيش برده‌ است.
    نبود سند چشم‌انداز و برنامه‌ کلان براي صنعت نشر در کشور، سياست‌هاي حمايتي نادرست و توزيع غلط يارانه طي دهه‌هاي گذشته و در پي‌اش پديد آمدن بستر مناسبات رانتي و فسادآفرين، سياست‌هاي محدودکننده نظارتي طي دهه‌هاي گذشته، نپيوستن به معاهدات جهاني حقوق نشر، شبکه‌ نابسامان توزيع کتاب در گستره‌ جغرافيايي کشور، رانت‌جويي، انحصارگري و فساد در شبکه‌ توليد و توزيع کتاب، وابستگي مطلق به مواد خام وارداتي، ضعف توان اقتصادي و کمبود نقدينگي براي سرمايه‌گذاري در صنعت نشر را مي‌توان از علل پيدايي وضع موجود دانست.
    رشد اقتصاد يک صنعت، تابعي است از رشد اقتصادي کل کشور. در وضع موجود با هم‌پيدايي رکود اقتصادي يعني کاهش مستمر نرخ رشد همچنين افزايش تورم به معني افزايش مستمر قيمت‌ها، صنايع مختلف از آن ميان صنعت نشر دچار کاهش رشد شده‌ است. در بازار نشر توان خريد مصرف‌کننده به شدت کاهش يافته و در همين حال قيمت کتاب در شيبي تند افزايش يافته است.
     اين وضع سبب کاهش فروش بنگاه‌هاي اقتصادي نشر شده و سوددهي موسسات نشر را با کاهش شديد مواجه ساخته است. آنچنان که اشاره کردم بازار کتاب ايران و سازمان آن جداي از اقتصاد ايران و سازمان آن نيست.
     عقب‌ماندگي تاريخي در حوزه اقتصاد همراه با عقب‌ماندگي تاريخي در صنعت نشر است. علت اين همراهي، ضعف نظام مديريتي کلان و به تعبيري نظام حکمراني ضعيف است.
     پس هر گشايش و بهبودي در اين نظام مديريتي در سطح کلان، سبب بهبود در صنعت نشر خواهد شد و هر تلاطم، بستگي و نابساماني در آن مي‌تواند در جهت تضعيف صنعت نشر عمل کند.
     به همين دليل براي برون‌رفت از وضع موجود بايد چشم به راه تصميم‌گيري‌هاي کلان در رأس حاکميت باشيم. اگر زودتر چاره‌اي بنيادين و جامع و فراسو براي وضع موجود انديشيده نشود، زود ديرتر مي‌شود و آينده پر ابهام‌تر و تيره‌تر از اين که هست خواهد بود.
     پر واضح است که براي تغيير در روندهاي موجود در صنعت نشر نياز به پارادايم‌شيفت در نگرش‌ها، سياست‌ها و برنامه‌‌ريزي‌ها داريم وگرنه حتي با اصلاحات جزيي نمي‌توان افسار گسيخته‌ اين صنعت را در دست گرفت.
    * پيش‌بيني‌هايي براي کسب و کار نشر در سال 98
    از ويژگي‌هاي اقتصاد ايران در سال آينده کوچک شدن بازارها و کاهش شديد تقاضا براي کالا و خدماتي است که امکان به تعويق انداختن خريد آنها براي مردم وجود دارد. کتاب نيز در اين گروه کالايي قرار مي‌گيرد. حتماً شنيده‌ايد که در شرايط بد اقتصادي فرهنگ اولين قرباني و در شرايط بهبود آن، آخرين بهرهمند است. حتا در غرب پيشرفته، به محض اينکه رشد اقتصادي کاهش مي يابد، از تيراژ روزنامه‌ها کاسته مي‌شود. وقتي شما احساس کنيد که اقتصاد در حال منقبض شدن است، بر رفتارتان در حوزه مصرف فرهنگي اثر مي‌گذارد.
    سازمان‌هاي نشر در سال پيش رو براي گذار از اين شرايط پرخطر و مقابله با رکود تورمي لجام‌گسيخته بايد به کاهش هزينه‌ها‌ي توليد، کاهش حاشيه‌ سود، افزايش پروموشن فروش و تنوع در محصول و خدمات بر اساس تنوع قدرت خريد روي بياورند. کاهش هزينه‌ توليد محصول افزايش بهره‌وري در سازمان است. در حقيقت توليدکنندگان بايد با افزايش بهره‌وري در توليد، هزينه‌ها را کاهش دهند و کتاب‌هاي توليدي خود را با قيمت پايين و قابل رقابت در بازار به فروش رسانند.
     در شرايط عادي اقتصاد، بنگاه‌هاي اقتصادي با افزايش هزينه‌هاي تحقيق و توسعه، در اختيار گرفتن فناوري‌‌هاي نو، روش‌هاي توليد روزآمد و شيوه‌هاي مديريتي نوين سعي در کاهش هزينه‌هاي توليد دارند که هر کدام از اين‌ها نياز به سرمايه‌گذاري‌هايي دارد. اما در وضع موجود چون بنيه‌ي اقتصادي نشر کوچک‌تر شده پيش‌بيني مي‌شود که سازمان‌هاي نشر در رسته‌هاي توليد، توزيع و فروش کتاب براي کاهش هزينه به تعديل نيروي انساني و کوچک کردن سازمان خود تن دهند. از اين رو صنعت نشر ناچار به از دست دادن و بيکار شدن صدها نيروي تربيت‌يافته مي‌شود.
    همين حالا هم اين روند تعديل نيرو در سازمان‌هاي بزرگ و تعطيلي سازمان‌‌هاي کوچکتر در حال وقوع است. آنچه براي سال پيش رو دور از ذهن نيست افزايش رقابت بر سر تصاحب بازاري خواهد بود که حالا کوچکتر شده است.
     طبيعي است که اين رقابت به کاهش حاشيه‌ سود بنگاه‌هاي اقتصادي مي‌انجامد و احتمالاً موسسات بسياري از عهده‌ اين کاهش سود برنمي‌آيند و دچار مشکل مي‌شوند.
    بر اساس نظر پورتر، استراتژيست اقتصادي، براي ايجاد مزيت رقابتي دو استراتژي وجود دارد. يکي افزايش تنوع است و ديگري کاهش قيمت. کاهش قيمت در وضع موجود و با افزايش هزينه‌هاي توليد و نهاده‌هاي آن ناممکن مي‌نمايد اما تنوع در محصول اتفاقي است که بازار کتاب ايران در سال پيش رو با آن روبروست. اين بدان معني است که احتمالاً در سال 98 همچنان با افزايش فراواني تعداد عناوين توليدي مواجهيم در حالي که شمارگان ميانگين توليد هر کتاب کاهش قابل‌توجهي خواهد داشت.
    * پيشنهادهايي به سازمان‌هاي توليد و فروش کتاب
    افزايش سهم بازار در اثر بهبود شاخص‌هاي آميزه‌ بازاريابي از جمله افزايش پروموشن فروش به دست مي‌آيد که خود نتيجه‌ کاربست درست برنامه‌ها‌ي بازاريابي است.
    هر قدر که سازمان‌ها در جذب مشتري موفق‌تر باشند (جريان ورودي) و فرسايش مشتري کمتري داشته باشند (جريان خروجي) آنگاه چرخه‌ طول عمر ارتباط با مشتريان‌شان را طولاني‌تر مي‌کنند و موفق‌تر خواهند بود.
    بارها شنيده‌ايم که هزينه‌ جذب يک مشتري جديد بسيار بيشتر از هزينه‌ نگهداري مشتري قبلي است. جذب مشتري جديد در ابتدا با زيان همراه است تا زماني که منافعي که از او براي سازمان حاصل مي‌شود در مقابل هزينه‌ها به نقطه‌ سربه سر برسند.
    نکته‌ مهم اين است که رابطه‌ فعاليت تجاري و مشتريان بيشتر به آن دسته از فعاليت‌ها و کارهايي وابسته است که پس از فروش اتفاق مي‌افتد و نه فقط قبل يا حين خود فرايند فروش. سازمان‌هاي نشر براي توفيق در سال پيش رو حتي‌المقدور بايد با ارائه‌ خدمات حمايتي و ادامه‌ ارتباط با مشتري و با فعاليت‌هايي چون سنجش رضايت مشتريان و خدمات پس از فروش، در ارتقاي خشنودي ايشان براي مراجعات بعدي گام بر‌دارند.
     * پيشنهاد به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي
    سياست‌هاي حمايتي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در گذشته سبب گلخانه‌اي شدن صنعت نشر و وابستگي آن به دولت شده است. امروزه اين صنعت به خودي خود توانايي اداره‌ خويش را ندارد و متکي به حمايت و کمک بيروني دولت‌ها است. طبيعي است که در سال 98 صنعت نشر بيش از پيش به يارانه‌ها و کمک‌هاي دولتي متکي است و در وضعي که دولت خود نيز در تأمين هزينه‌هايش دچار مشکل است اين کمک‌ها دچار اختلال خواهد شد. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در حوزه‌ مالي بايد با صرفه‌جويي در هزينه‌ها، براي هزينه‌ها بر اساس فوريت و وجوب اولويت بخشد. هزينه‌هاي غيرضرور را کم يا حذف کند. عدالت در توزيع يارانه‌ها، هدفمند کردن و تخصيص آن به شکلي هوشمند براي آنکه هر گروه متناسب با نيازش از يارانه‌ها بهره‌مند شود، بخشي از اين کوشش مي‌تواند باشد.
    * پيشنهاد به نهادهاي صنفي نشر
    اين روزها مناسبات نشر درگير چرخه‌ا‌ي معيوب و ناکارآمد شده‌ و فرهنگ رفتاري غلطي را پديد آورده است و روابط ميان ناشران، توزيع‌کنندگان و کتابفروشان به دليل فقدان قواعد و فرمول‌هاي قابل اتکا دستخوش تنش ‌شده است.
    اين‌ها مراودات خطا و فسادآفريني را شکل داده که در طي آن هر کس به بيشينه‌سازي منافع خود مي‌انديشد، بدون توجه به اينکه اين رفتار ممکن است به حداقل شدن سود ديگري و ايجاد عارضه در حلقه‌ ديگري از چرخه‌ نشر بيانجامد.
    در اين حال ضرورت دارد که نهادهاي صنفي نشر براي بهبود روابط اقتصادي در بازار نشر کاري کنند. سامان‌دهي و تنظيم آيين‌نامه و مقررات تخفيف در فروش کتاب کاري است که بايد هرچه زودتر نسبت به آن مبادرت ورزيد. شرايط و قوانين نظام صنفي اين امکان را مي‌دهد تا با تصويب نرخ‌نامه‌ توزيع و الزام اعضاي صنف به رعايت آن شرايطي را به وجود آوريم که همه‌ حلقه‌هاي نشر برنده باشند.
    به گزارش امانت به نقل از ايرنا، حرف کلي اين است که فروش کتاب بايد ظابطه‌مند و قاعده‌مند شود.

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی