در حال بار گذاری
امروز: دوشنبه ۲۸ آبان ۱۳۹۷

سیاسی > آيا دانشجويان غير سياسي شده اند

اعظم حميدپور گروه گزارش: تغيير شکل خواسته ها و مطالبه هاي دانشجويان از سياسي به اجتماعي، از ديد کارشناسان بيشتر از آنکه نتيجه ي بي تفاوتي دانشجويان باشد، محصول تحولات سياسي و اجتماعي سال هاي اخير بوده است.

    گروه گزارش: تغيير شکل خواسته ها و مطالبه هاي دانشجويان از سياسي به اجتماعي، از ديد کارشناسان بيشتر از آنکه نتيجه ي بي تفاوتي دانشجويان باشد، محصول تحولات سياسي و اجتماعي سال هاي اخير بوده است.
    پيشتر يعني در دهه هاي 1370 و 1380 وقتي وارد دانشگاه مي شدي، مي تواستي نشانه هاي فعاليت هاي سياسي جويندگان علم و دانش را در جاي جاي محيط تحصيلشان ببيني؛ از پوسترهايي که بر در و ديوار نصب شده بودند و برنامه ها و نشست هاي سياسي را خبر مي دادند تا تابلوهاي اعلانات و نشريه هاي دانشجويي که هر کدام در محيط تضارب آراي دانشگاه نماينده ي ايده و نظر متفاوتي بودند.
    حالا اما وقتي وارد دانشگاه مي شوي از آن همه حرارت و جنب و جوش سياسي کمتر اثر مي يابي. ديگر اغلب پوسترها و بروشورها برگزاري نشست ها و برنامه هاي غير سياسي را خبر مي دهند. بيشتر نشريه هاي دانشجويي هم پس از گذر از روزهاي اوج فعاليت سياسي خود در عزلتي امن به نشر مسايل مرتبط با دغدغه هاي دانشجويان امروزي مشغولند. البته با روي کار آمدن دولت يازدهم و باز شدن فضاي دانشگاه ها، نشانگاني از افزايش فعاليت سياسي دانشجويان مي توان يافت، اما اين فعاليت ها به رونق دهه هاي گذشته نيست.
    *دانشجو بايد سياسي باشد، اما سياست زده نشود
    همانطور که فعاليت گروه ها و احزاب به توسعه ي سياسي منجر مي شود، فعاليت سياسي دانشجويان هم مي‏تواند از طريق افزايش دانش، جامعه پذيري سياسي و گسترش مشارکت، کيفيت زندگي سياسي شهروندان را ارتقا دهد. روحيه ي پرسشگر و نقادانه ي دانشجوياني که سرشار از نيروي جواني هستند و از زاويه ي ديد تحول خواه خود به مسايل مي نگرند، نه تنها مي تواند برغناي امر سياسي بيفزايد، بلکه مي تواند به عنوان سرمايه يي اجتماعي پشتوانه ي قدرت ملي باشد.
    از سوي ديگر کسب تجربه ي فعاليت سياسي دانشجويان، نسل آينده ي گردانندگان و اداره کنندگان کشور را با تجربه هاي عملي خوبي در اين حوزه تجهيز خواهد کرد. »غلامعباس توسلي«جامعه شناس  از لزوم کسب تجربه براي دانشجويان جوان گفت. به گفته ي توسلي دانشجويان بايد با مسايل سياسي آشنا شوند و متناسب با موقعيت و جايگاه خود فعاليت سياسي داشته باشند.
    بر کسي پوشيده نيست که بخش بزرگي از بار انقلاب اسلامي را دانشجوياني بر دوش کشيدند که از مسايل سياسي روز آگاهي داشتند و نسبت به تحولات سياسي جامعه احساس مسووليت مي کردند؛ جواناني که توانستند با کوله بار تجربه يي که در سال هاي پيش کسب کرده بودند، نهال نازک انقلاب را به بار بنشانند. بدون شک تنومندي اين درخت در گروي تربيت نسل تازه يي است که کنش سياسي را تجربه کرده باشند.
    البته فعاليت هاي سياسي دانشجويي همواره در معرض آسيب هاي زيادي چون سياست زدگي قرار دارد. به گفته ي توسلي تشديد فعاليت هاي سياسي دانشجويان در بزنگاه هاي انتخاباتي بهترين فرصت براي سوء استفاده گروه هاي تندرو از اين فعاليت ها است. دانشجويان بايد همواره نسبت به اينکه آلت دست گروه هاي سياسي قرار بگيرند هوشيار باشند، زيرا اين مساله بدبيني ها را نسبت به فعاليت هاي دانشجويي افزايش خواهد داد و موانع زيادي بر سر راه گسترش آن ايجاد خواهد کرد.
    به گفته ي توسلي خودجوش بودن فعاليت هاي سياسي دانشجويان و ممانعت از هدايت گري اين کنش ها توسط نيروهاي سياسي جامعه مي تواند فعاليت هاي دانشجويي را از چنين آسيبي مصون نگه دارد.
    *چرايي افول کنش سياسي دانشجويان
    به رغم جايگاه و اهميت بالاي کنش سياسي دانشجويان، مشاهدات پژوهشگر ايرنا و تاييد برخي کارشناسان و فعالان دانشجويي نشان مي دهد که فعاليت هاي دانشجويي به معني سياسي آن در سال هاي گذشته به دلايل متعدد کمرنگ شده است.
    »سيف الله سيف اللهي« جامعه شناس و عضو هيات علمي دانشگاه آزاد اسلامي با اشاره به اينکه رويکرد و مطالبه هاي دانشجويان همواره مبتني بر خواسته ها و نيازهاي کل جامعه است، از بي تفاوتي دانشجويان و جوانان نسبت به مسايل جامعه در حوزه هاي مختلف ابراز تاسف کرد.
    بي انگيزگي و بي تفاوتي جوانان براي مشارکت سياسي از نظر سيف اللهي به اين دليل است که آنان پاسخي براي مطالبه هاي خود دريافت نمي کنند و تجربه ي تلخي که طي سال هاي گذشته کسب کرده اند، بر سر راه مشارکت آنان بازدارندگي ايجاد مي کند. به گفته ي سيف اللهي نبود دانش و سواد سياسي هم از ديگر دلايل کنش هاي سياسي کمرنگ دانشجويان امروزي است.
    توسلي هم در ادامه ي گفت و گو با ايرنا فراهم نبودن زمينه براي فعاليت هاي دانشجويي را نتيجه ي سياست هاي نادرست دولت پيشين در اين حوزه دانست که موجب کم رمق شدن کنش هاي سياسي دانشجويان شده است.
    »ياشار تاج محمدي« عضو انجمن اسلامي دانشکده ادبيات دانشگاه تهران از هزينه هاي بالايي که در سال هاي گذشته بويژه پس از انتخابات 1388 به برخي از فعالان دانشجويي تحميل شد به عنوان مهمترين عامل بازدارنده براي افزايش فعاليت هاي دانشجويي ياد کرد.
    طي اين سال ها روساي دانشگاه ها که اغلب از افرادي همسو با دولت انتخاب شده بودند به زعم خود، دانشجويان فعال منتقد دولت را با ستاره دار کردن، اخراج از دانشگاه، پرونده سازي و ... تنبيه کردند. بر همين اساس برخي از اين دانشجويان بهترين سال هاي زندگي خود را در محروميت از تحصيل و دوري از دانشگاه سپري کردند.
    »م.گ« يکي از دانشجوياني که به دليل فعاليت هاي سياسي در سال 1386 ستاره دار و از تحصيل معلق و در سال 1390 از دانشگاه اخراج شد، بسته شدن فضاي دانشگاه ها در دوره ي احمدي نژاد را موجب افزايش شمار دانشجويان ستاره دار و کم شدن فعاليت هاي دانشجويي دانست. به گفته ي او تغيير ناگهاني رويکرد دولت نسبت به فعاليت هاي دانشجويي در اين دوره موجب شد دانشجويان به اتهام انجام همان فعاليت هايي که 6 يا 7 ماه پيش از روي کار آمدن احمدي نژاد آزادانه انجام مي دادند، ستاره دار و از تحصيل محروم شوند.
    برخي کارشناسان اما انگاره ي تغيير رويکرد و کنش دانشجويان را تاييد نمي کنند. «مليحه شياني» جامعه شناس و عضو هيات علمي دانشگاه تهران در گفت و گو با ايرنا اين نظر را که گرايش ها و کنش هاي سياسي دانشجويان امروزي نسبت به دانشجويان دهه ي پيشين کمرنگ تر شده است رد کرد و گفت: حتي اگر مفروض شما هم درست باشد، بايد نگرش و کنش هاي دانشجويان را در بسترساختارهاي سياسي و اجتماعي-فرهنگي جامعه بررسي کنيم. بايد حضور فعال يا غيرفعال دانشجويان را زير تاثير فراز و فرودهايي بدانيم که در سال هاي گذشته (بويژه انتخابات سال 1388) در جامعه رخ داده است.
    به گفته ي شياني مي توان انگاره ي  را اينگونه توجيه علمي کرد که در اثر سياست_هاي پيشين در دانشگاه نوعي انفعال سياسي بوجود آمده و دانشجويان فعلا خواسته ها و مطالبه هاي خود را در حوزه هاي ديگري از جمله عرفان، هنر يا فعاليت هاي اجتماعي و_... جستجو مي کنند، اما رويکرد آنها دچار تغيير نشده است.
    شياني اما مفروض ديگر پژوهشگر ايرنا در مورد تغيير خواسته هاي جوانان جامعه را تاييد کرد و آن را ناشي از شکاف نسلي و بحران هويتي دانست که منجر به تغيير بارز هنجارها و ارزش هاي جوانان شده است. به گفته ي اين استاد دانشگاه، جوانان امروز جامعه ي ما از بحران هويتي رنج مي برند که از تعارض و ناهمخواني ميان مراجع يا بنيان هاي هويت سازي چون فرهنگ، دين، اخلاق و ... ايجاد شده است. به عنوان نمونه جوان نمي داند براي يافتن شغل مناسب در آينده بايد درس بخواند يا به دنبال پارتي باشد. جامعه شناسان از اين شرايط که به دلايل متعدد سياسي و اجتماعي ايجاد شده است با عنوان وضعيت نابسامان و آنوميک ياد مي کنند که نتايج خود را در قالب هاي متفاوتي چون بي تفاوتي اجتماعي و سياسي، آسيب هاي اجتماعي، گرايش به چيزهايي که تاکنون در جامعه وجود نداشته و ... نشان مي دهد.
    *سخن آخر
    نمي توان علاقه ها و سليقه هاي دانشجويان امروزي را جدا از ساختارهاي اجتماعي و سياسي حاکم بر جامعه و دانشگاه مطالعه کرد. بسته شدن فضاي سياسي جامعه بويژه در سال هاي پس از انتخابات 1388و هزينه هاي سياسي سنگيني که جوانان براي کنش هاي سياسي خود پرداخت کردند، موجب کمرنگ شدن فعاليت هاي سياسي دانشجويان شده است.
    جنس رويکرد و کنش سياسي دانشجويان با دهه ي گذشته تفاوتي نکرده است، تنها تفاوتي که وجود دارد اين است که شرايط لازم براي فعاليت هاي سياسي آنها مهيا نيست. دانشجوي امروزي با تغيير تاکتيکي خواسته ها و کنش هاي خود، سياست صبر و انتظار را در پيش گرفته تا شرايط دوباره براي فعاليت او مهيا شود.ايجاد حريمي امن براي فعالان سياسي دانشجويي که به واسطه ي تغييردولت و رييس دانشگاه ها در معرض خطر قرار نگيرند لازم و ضروري است، اين مهم عملي نمي شود مگر اينکه مديريت دانشگاه را به نيروهاي متخصص و اصحابش بسپاريم و براي استقلال آن رسميت قابل باشيم به اين معنا که از نفوذ نگاه هاي جناحي و زد و بند سياسي به اين نهادهاي علمي جلوگيري کنيم.

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی