در حال بار گذاری
امروز: چهارشنبه ۲۳ آبان ۱۳۹۷

دین و اندیشه > کارکردها و ظرفيت‌هاي فرهنگي مساجد براي مقابله با نفوذ فرهنگي

گروه دين و انديشه:مسجد مهم‌ترين پايگاه ديني، اجتماعي، سياسي و فرهنگي اسلامي از زمان پيامبر گرامي اسلام (ص) و ارزشمندترين و شکوفاترين ميراث ايشان بعد از قرآن کريم است.

    گروه دين و انديشه:مسجد مهم‌ترين پايگاه ديني، اجتماعي، سياسي و فرهنگي اسلامي از زمان پيامبر گرامي اسلام (ص) و ارزشمندترين و شکوفاترين ميراث ايشان بعد از قرآن کريم است.

    اهميت مسجد به‌عنوان نهادي ديني که وظايف و کارکردهاي مختلفي در جامعه‌ي اسلامي دارد، در زمانه‌ي کنوني و بعد از گذشت 1400 سال از ظهور دين مبين اسلام، واضح و آشکار است. چنان‌که مي‌توان تأثير و نقش مساجد را به‌عنوان پايگاهي براي تحولات سياسي، اجتماعي و تاريخي با عملکردي در راستاي ترويج، تبليغ و تعالي دين مبين اسلام، از زمان ظهور آن تا دوران معاصر، به‌خوبي مشاهده کرد. به همين دليل، اول اوت مصادف با 31 مرداد، روز جهاني مساجد نام‌گذاري شده است. از جمله کارکردهاي ديني، فرهنگي و اجتماعي اين پايگاه مهم اسلامي در طي زمان‌هاي مختلف، مي‌توان به اين موارد اشاره کرد: کانوني براي گردهمايي‌هاي مسلمين در تجمعات مختلف ديني و مذهبي و مکاني براي اداي شرايع و عبادات، محلي براي تصميم‌گيري در مورد مسائل مختلفي چون جنگ و سخنراني‌هاي سياسي و اعتقادي و مکاني براي قضاوت و دادرسي. پرداختن به اين پايگاه ارزشمند و بررسي قابليت‌ها و ظرفيت‌هاي مختلف آن، در سياست‌گذاري‌هاي فرهنگي، اقتصادي و ديني امري قابل توجه محسوب مي‌گردد. از ميان کارکردهايي که در زمانه‌ي کنوني بايد به آن‌ها توجه داشت، کارکرد و نقش فرهنگي اين نهاد ديني بسيار حائز اهميت است. رهبر معظم انقلاب به اين جايگاه مسجد اشاره نموده و مي‌فرمايند: »مساجد پايگاه اجتماع، مشورت، مقاومت، برنامه‌ريزي و حرکت اجتماعي و فرهنگي هستند.«
     با توجه به اين کارکرد مهم، در اين نوشتار به بررسي نقش و کارکرد مسجد در تعالي فرهنگي جامعه و قابليت‌ها و ظرفيت‌هاي مهم آن مي‌پردازيم.
     1. ظرفيت مناسب مادي و برخورداري از حمايت مردمي
     اين نهاد به‌دليل برخورداري از پشتوانه‌ي مردمي در تأسيس، اداره و بهره‌برداري، از زمينه‌ي بسيار مناسبي براي فعاليت‌هاي تربيتي برخوردار است. چراکه عدم وابستگي به بودجه‌ي نهادهاي دولتي، شرايط بهتري از لحاظ مادي و حمايتي براي انجام امور فرهنگي، فراهم نموده است. علاوه بر اين، اين پايگاه زمينه‌هاي بهره‌مندي بيشتر از حمايت‌هاي مردمي را در قالب عمل به توصيه‌هاي ديني، همچون وقف، نذر و راهکارهايي از اين قبيل، دارد. اين قابليت مسجد به‌عنوان عاملي مهم و مؤثر براي تسهيل در برنامه‌ريزي و حمايت از برنامه‌ها و طرح‌هاي فرهنگي تلقي مي‌شود. چنان‌که در روايات اسلامي به عمران و آباداني و هزينه کردن براي مسجد و امور مربوطه به آن بسيار سفارش شده و خانه‌اي در بهشت براي سازندگان مساجد پاداش قرار داده شده است.
     2. کانوني داراي جاذبه براي اجراي برنامه‌ها و طرح‌هاي فرهنگي
     مساجد به‌دليل اينکه محلي براي انجام فرايض ديني و عبادي مسلمين محسوب مي‌شوند، از جذابيت‌هاي خاص معنوي و روحاني براي اجتماع مردم برخوردارند و مؤمنين با شور و اشتياق خاصي، از روي عشق و علاقه، به اين مکان مراجعه مي‌‌کنند. اين موضوع يعني نيروي محرکه‌ي مسجد در جذب افراد، به‌دليل شأن و جايگاه رفيع آن در دين مبين اسلام و اهميت والاي اجتماع و اتحاد ميان مؤمنان است. چنان‌که قرآن کريم براي مسجد فضيلت و مقامي ارجمند قائل است. توجه به عمق آيات آن، انسان را به معنويت و روحانيت و ارزش مسجد آگاه مي‌نمايد. اهميت مسجد از ديدگاه قرآن کريم تا اندازه‌اي است که کساني را که با مسجد دشمني ورزيده، سعي در تعطيلي بناي مسجد يا متوقف شدن مسائل الهي در آن کنند، از ستمکارترين مردم روي زمين مي‌شمارد: »وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَساجِدَ اللَّهِ أَنْ يذْکرَ فِيهَا اسْمُهُ وَ سَعي فِي خَرابِها أُولئِک ما کانَ لَهُمْ أَنْ يدْخُلُوها إِلَّا خائِفِينَ لَهُمْ فِي الدُّنْيا خِزْي وَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ عَظِيمٌ« و کساني را شايسته‌ي عمران و آباداني مساجد مي‌داند که از تقواي الهي برخوردار باشند: »إِنَّما يعْمُرُ مَساجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيوْمِ الْآخِرِ وَ أَقامَ الصَّلاةَ وَ آتَي الزَّکاةَ وَ لَمْ يخْشَ إِلَّا اللَّهَ فَعَسي أُولئِک أَنْ يکونُوا مِنَ الْمُهْتَدِينَ«.با توجه به همين نگاه، مسجد از ديدگاه پيامبر اسلام و امامان معصوم (ع) نيز از اهميت والايي برخوردار است. روايات زيادي در باب اهميت و فضيلت مسجد بيان شده که بيانگر اهميت و شأن مسجد در دين مبين اسلام است. پيامبر گرامي اسلام در اين خصوص مي‌فرمايند: »هرکس به مسجدي از مساجد خدا براي نماز جماعت برود، براي هر قدمي که برمي‌دارد، هفتاد هزار حسنه منظور شود و به همان اندازه درجاتش بالا رود.«
     3. برخورداري از ظرفيت تربيتي و آموزشي
     مساجد ظرفيت بسيار بالايي براي تربيت، رشد و تعالي فردي و اجتماعي افراد دارند. اين ظرفيت از يک جهت به‌دليل ماهيت مسجد به‌عنوان مکاني با کارکرد ديني و روحاني است که مي‌تواند زمينه‌هاي تربيت ديني و اخلاقي را از سنين پايين براي همگان فراهم کند و محلي براي تهذيب نفس پرهيزگاران باشد. از جهت ديگر، مساجد به‌دليل رابطه‌ي مستقيمي که با نهادهاي ديني ديگر همچون حوزه‌هاي علميه و عالمان ديني و افراد مؤمن و آگاه به مسائل ديني دارند، ظرفيت بسيار مناسبي براي تعليم و فراگيري و تعلم آموزه‌هاي ديني محسوب مي‌شوند و افراد مي‌توانند به‌راحتي و با کمترين هزينه با منابع و مراجع آگاه ديني ارتباط برقرار کنند و کسب علم و دانش نمايند. از اين قابليت مساجد مي‌توان در تربيت و آموزش نسل جوان به‌خوبي بهره برد و با برقراري انس بيشتر جوانان با مساجد و تشکيل کانون‌هاي ديني، آنان را از همان کودکي با دين و آموزه‌هاي ديني آشنا نمود تا در مقابل آسيب‌هاي اجتماعي توان مقابله‌ي بيشتري داشته باشند. مساجد به‌عنوان پايگاه ديني مرتبط با نهادهاي ديني‌اي همچون حوزه‌ي علميه و علماي ديني، از ظرفيت بالايي براي آموزش علوم ديني و اعتقادي برخوردارند.
      4. کارکرد فرهنگ‌سازي و ترويج ارزش‌هاي انقلابي و مقابله با تهاجم فرهنگي دشمن
     مساجد به‌دليل کارکردهاي مهمي چون تربيت و آموزش و رشد فضايل اخلاقي و ديني در افراد، زمينه‌ي فرهنگ‌سازي در جامعه‌ي ديني را به‌خوبي فراهم مي‌نمايد. ازاين‌رو مي‌توان مساجد را پايگاه‌هاي مهمي براي فرهنگ‌سازي در جامعه و شکل‌دهنده‌ي تمدن اسلامي دانست. همچنين به‌دليل ارتباط مساجد با امور اجتماعي و سياسي، اين نهاد ديني مي‌تواند به رشد ارزش‌هاي انقلابي و اجتماعي کمک قابل توجهي نمايد و پايگاهي براي تربيت جوانان انقلابي و مبارزه با ضدارزش‌هاي غربي باشد. چنان‌که در تاريخ تحولات انقلاب اسلامي و بعد از آن و در زمان جنگ تحميلي، اين کارکرد مساجد در به ثمر رسيدن انقلاب اسلامي و حفظ آن، از لحاظ حمايت‌هاي مادي و معنوي، قابل توجه است. جوانان انقلابي بسيار در مساجد رشد و تربيت شدند و در انقلاب و جبهه‌هاي جنگ حضور فعال داشتند و در اين زمان نيز در پست‌هاي مهم و تأثيرگذار مشغول به فعاليت هستند.
    به گزارش امانت به نقل از سايت برهان  به همين دليل، در شرايط کنوني نيز بايد به اين کارکرد مهم به‌عنوان پايگاه مناسبي براي تربيت جوانان مؤمن و متعهد به انقلاب اهتمام و توجه ويژه‌اي نمود و برنامه‌هاي فرهنگي و اجرايي مناسبي در راستاي مبارزه با نفوذ فکري و فرهنگي دشمن، با استفاده از ظرفيت‌ها و قابليت‌هاي ارزشمند مساجد  اتخاذ نمود و از اين پايگاه ديني بهره برد.

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی