در حال بار گذاری
امروز: شنبه ۲۸ دی ۱۳۹۸

دین و اندیشه > چگونه مي توان خدا را درک کرد

گروه دين و انديشه:عظمت خدا و درک آن براي بشر همواره مورد سوال بوده و راه هايي طي کرده است. اما عظمت خدا به طور کامل ميسر نيست ولي نبايد از آن دست کشيد.

     گروه دين و انديشه:عظمت خدا و درک آن براي بشر همواره مورد سوال بوده و راه هايي طي کرده است. اما عظمت خدا به طور کامل ميسر نيست ولي نبايد از آن دست کشيد.
    بشر از ابتداي پيداش همواره وجود قدرتي وراي قدرت خود را حس مي کرده است و آن را در ذهن خود مي پرورانده و آن را خدا مي ناميد. اما درک عظمت خدا توسط آنها با توجه به ميزان تکامل و بينش آنها نسبت به محيط و ... متفاوت بوده است و براي همين منظور با کنکاش در گذشته مي بينيم که خدايان بسياري را تصور مي کرده اند که هر يک وظيفه اي دارد براي نگهباني از اين دنيا.
     بشر ابتدايي خدا را به گونه اي مانند خود مي دانسته که براي مثال نياز به خواب، غذا و ... دارد ولي تفاوتش با بشر در قدرت خاصي بوده که او داشته است. اما مي دانيم که عظمت خدا چيزي وراي اين کوته فکري ها مي باشد و بعضا در ذهن ما نمي گنجد. اما چگونه بشر مي تواند عظمت خدا را درک کند؟ آيا توانايي آن را دارد؟ در ادامه بيشتر به اين موضوع و راه هاي درک وجود خدا را بررسي مي کنيم.
     *خدا کيست؟
    با نگاهي به تاريخ زندگي بشر در گذشته هاي دور و آثاري که از آنها به جاي مانده است، متوجه يک وجه مشترک بين آنها مي شويم که از همان ابتدا به وجود موجودي قدرتمندتر از خود اعتقاد داشته است که مي تواند بشر را کمک کند و يا هر زمان که بشر کاري ناشايست انجام داد او را تنبيه کند. بشر چنين موجود قدرتمندي را خدا مي ناميد که در طول تاريخ با اسامي مختلفي بيان مي شده است و حتي براي رويدادها و پديده هاي طبيعي و هر آنچه در طبيعت است، خدايي تعريف مي کرده است. براي مثال خداي آب، خداي باد و ... که در همه اين موارد برا جلوگيري از خشم خدا براي او قرباني هاي فراواني مي کردند.
     بنابراين اين يعني بشر فطرتا به دنبال خدا و خداجويي بود و همواره کوشيده است خداي خود را بشناسد و او را ببيند و براي اين منظور داستان هاي مختلفي هم وجود که براي مثال فردي براي ديدم خدا به چه مناطقي رفته و با چه موجوداتي نبرد نموده تا لياقت ديدن خدا و درک عظمت خدا را داشته باشد. بشر ابتدايي در طول مسير شناخت خدا تا زماني که به يکتاپرستي روي آورد و ذات مقدس خدا را بشناسد، همانطور که گفته شد يا از راه و رسم چند خدايي و پرستش آنها در زندگي استفاده مي کرده است و يا خداي يگانه خويش را در مثال مجسمه اي مي ساخته و او را پرستش مي کرده است. اما با رشد ذهني و بالغ شدن او، بشر به اين مرتبه از درک رسيد که تنها يک خداي واحد وجود دارد که قدرت او وراي تمامي قدرت هاست و همواره ذات کمک و محبت به بشر است.
    *آيا بايد در مورد وجود خدا تفکر کرد؟
    متاسفانه در گذشته به دلايل نامعلومي هر زمان که فردي در مورد خدا سخن مي گفت و قصد شناخت خدا را داشت و سوالاتي مطرح مي کرد، او را کافر مي دانستند و پرسش در مورد وجود و عظمت خدا را گناهي بس عظيم مي پنداشتند. متاسفانه در جامعه امروزي هم بعضا چنين افرادي وجود دارند و با بيان جملاتي بدون منطق و منبع درست، راه تفکر را مي بندند. اما بايد گفت براي مثال در دين مبين اسلام نه تنها اين امر منع نشده است بلکه همواره يکي از مهمترين راه هاي تعالي بشر را تفکر در ذات خدا و بررسي نعمت ها و مخلوقات او مي دانسته و در آيات بسياري بر امر تفکر تاکيد مي کند.
     حتي بر اساس رواياتي که از امام علي (ع) بيان شده است، خداشناسي اولين اصل توحيد است، يعني ابتداي دين شناخت خدا مي باشد و حتي در مناجات هاي بسياري که وجود دارد از خدا درخواست مي کنيم که به ما قدرت و توان فهم عظمت خدا را بدهد تا معرفت بيشتري نسبت به خالق خود داشته باشيم. حتي در اشعار شاعران به نام هم مي توان اين قضيه را جستجو کرد که اشعار متعددي را در زمينه شناخت خدا سراييده اند. بنابراين بايد بشر در مورد خداي خود تحقيق و تفکر کند، زيرا يکي راه هاي شناخت خود، شناخت خدا مي باشد و مي بينيم در انتهاي مسير که خدا چقدر با عظمت و توانمند است که موجودي توانمند مانند بشر را خلق کرده است. با درک صفات زيباي خدا و جستجوي آنها در خود مي توان به تکامل روحي و معنوي رسيد زيرا ذات ما، از وجود خدا نشات مي گيرد.
    *آيا مي توان عظمت خدا را درک کرد؟
     يکي از سوالات يا موانعي که برخي از افراد جلوي روي خود مي بينند اين است که تصور مي کنند که درک عظمت خدا ممکن نيست. زيرا عقل و علم بشر ناقص است و نمي تواند عظمت خدا را درک کند! بايد گفت که هر کس به اندازه توانايي خود مي تواند خدا را درک و در اين مسير نيز مي تواند راه هاي مختلفي که باعث مي شود خدا را بشناسيم را پيش گيرد. مسلما نمي توان دقيقا ذات وجود حق را شناخت ولي هر کس به اندازه فهم خود مي تواند اين آگاهي را داشته باشد. فهم فردي مانند عالمان ديني با فهم دانشمندان علمي و مردم عادي کاملا متفاوت است زيرا راه هاي دسترسي به اين شناخت متفاوت است، اما در نهايت همگي به قدرت بي مثال و توانايي او شهادت مي دهند و او را قادري مطلق و بسيار رئوف مي دانند.
    داستانهاي بسياري هم در اين زمينه نقل شده است که مي توان معروف ترين آنها را داستان حضرت موسي و شعبان ناميد که فرد چوپان با زبان ساده خود به نيايش با خدا مي پرداخت و حضرت موسي که درک عظيم تري نسبت به او در مورد خدا داشت، او را مواخذه کرد؛ که بعد از آن، از سوي خدا ندا آمد که هر کس به طريقي مي تواند من را ستايش کند و فرا بخواند.
      *در راه شناخت عظمت خدا بايد چگونه رفتار کنيم؟
    آيا تا به حال به صداي تنفس خود گوش کرده ايد؟ با گوش دادن به صداي تنفس خود و دور کردن افکار مزاحم، خواهيم ديد آرامشي وجود ما را فرا مي گيرد که وصف ناشدني است. تفکر و تامل در عظمت خدا را مي توان به اين تنفس که او را از خداي خود داريم را مي توان اينگونه بيان کرد که با تفکر در ذات وجود خدا و شناخت او چه آرامشي به ما مي دهد. همانگونه که با دم و بازدم نفس مي کشيم و آرامش و حيات را به جان خود تزريق مي کنيم و اين نفس کشيدن گام به گام مي باشد، شناخت خدا هم نيازمند گام برداشتن است. بايد قدم به قدم در اين مسير پيش برويم و مراحل متعدد را طي کنيم تا عظمت وجود خدا درک کنيم.
    براي اين درک بايد مسير را مشخص کنيم و در اين مسير بايد موارد مختلفي را بياموزيم و درک کنيم و به کار ببنديم. گاه ممکن است اين قدم به قدم پيش رفتن زمان بسياري را بگيرد و فاصله هر گام تا گام بعدي طولاني شود. اما بايد صبور بود و ثبات قدم داشت تا بتوانيم خدا را بشناسيم و عظمت خدا را درک کنيم تا در نهايت به سعادت و کمال در زندگي دنيوي و اخروي خود دست يابيم.
     *اطلاع از مسير، اولين گام در شناخت عظمت خدا
    حتما شما هم به مسافرت هايي رفته ايد و در طول مسير از شهرها و قسمت هاي مختلفي بازديد کرده ايد تا به مقصد خود رسيده ايد. اگر در طول مسير از جاذبه هاي مسير لذت برديد قطعا سفري دلنشين و خاطره انگيزي را براي خود خلق کرده ايد و براي همگان توصيف مي کنيد. حرکت در مسير شناخت عظمت خدا هم چنين است. يعني بودن در مسير و طي کردن آن مهم است نه صرفا رسيدن به مقصد. نمي توان اينگونه تصور کرد که به پايان مسير مي رسيم و خدا را مي شناسيم و تمام. زيرا مي دانيم که ذات خداوند بي پايان است و اين يعني هر چه ما در اين مسير پيش مي رويم انتهايي ندارد پس بايد نحوه طي کردن مسير براي ما مهم باشد نه رسيدن به مقصد چون اين امري غير معقول است.
     شايد اين پرسش مطرح شود که پس با اين وجود نمي شود خدا را شناخت زيرا اين مسير انتهايي ندارد. بايد گفت طي کردن اين مسير باعث شناخت خدا مي شود نه رسيدن به مقصد. در طول اين مسير خداشناسي، ما به خود شناسي خواهيم رسيد و هدف اصلي خدا از خلق ما شناخت خويشتن خويش است و پي بردن به اينکه خداوند ما را صرفا براي عبادت خلق نکرده بلکه خلق کرده تا در کنار او باشيم. پس بايد براي دريافت چنين جايگاهي اين مسير را طي کنيم تا به خدا نزديک شويم.
    *در عمل خود اخلاص داشته باشيد
    از زمان کودکي به ما گفته اند که اگر کاري را با جان و دل انجام دهيم، قطعا نتيجه آن را خواهيم ديد. بعد از اينکه ما مسير خود را براي شناخت و درک عظمت خدا تعيين کرديم مهمترين عامل بعد از آن براي شناخت خدا حرکت در اين مسير با خلوص تمام است و اعمالي که انجام مي دهيم بايد خالصانه باشد يا همان با جان و دل عمل را انجام دهيم و صرفا براي اين منظور نباشد که به ديگران نشان دهيم که چه کاري انجام مي دهيم. پس در راه شناخت خدا بايد خلوص نيت داشت و خدا را به خاطر خويش و خداي خود بشناسيم و نه تحسين ديگران.
     *در کشف عظمت خدا صبور باشيم و بياموزيم
    يکي از راه هاي لذت بردن از طول مسير اين است که قدم به قدم و با صبوري پيش برويم و در مسيرمان چيزهاي جديد را ياد بگيريم و به کار ببريم. مانند شاگردي که مي خواهد مطلبي را ياد بگيرد کاملا بايد در اين مسير کنجکاو باشيم و صبوري پيشه کنيم تا بتوانيم به مقصود خود برسيم. رسم شاگردي اين است که به استاد خود ايمان کامل داشته باشد تا بتواند مطالبي که به او ياد داده مي شود را به خوبي درک کند. اين درک درست در نهايت باعث مي شود که فرد قدرت پذيرش آموزه هاي بعدي را بهتر داشته باشد و اين مسير را بهتر و با آگاهي کامل تري طي کند. در راه شناخت عظمت خدا نيازي نيست از همان ابتدا به مکاشفات عميقي دست زد يا به دنبال کتاب يا استادي خردمند برويم. نگاه به طبيعت و تامل در آنها و نحوه کارکرد آنها خود شالوده اي قوي براي درک وجود خدا مي باشد.
      *غرور و تکبر، آفت خداشناسي
    متاسفانه يکي از مواردي که باعث مي شود فردي بعد از دستيابي به موقعيت و موفقيت در مرحله اي سريعا آن را از دست بدهد يا به اصطلاح از عرش به فرش سقوط کند، کبر و غروري است که او را فرا مي گيرد. نبايد زماني که در راه خداشناسي قدم بر مي داريم و اعمالي که در اين مسير انجام مي دهيم باعث شود که خود را برتر از ديگران بدانيم و صرفا به خاطر اداي نماز بيشتر يا کمک به ديگران و ... تصور کنيم که برتر هستيم. زيرا همانطور که گفتيم در راه شناخت خدا ما در نهايت به شناخت خود مي رسيم و صفات منفي در ذات پاک خدا راهي ندارد و از اين رو شخصي که دچار تکبر شود بايد بداند که مسير را به اشتباه رفته و در انجام اعمال خود خلوص نيت نداشته است.
     *بصيرت خود را بالا ببريد
    بصيرت يعني توانايي تشخيص خوب از بد. بايد در اين مسير نسبت به اعمال و رفتار و اخلاق خود به بصيرت برسيم و اگر از ما در مورد اخلاق خوب يا بدمان مي پرسند به راحتي توانايي تشخيص و قبول رفتارهاي بد خود را داشته باشيم. يکي از راهکارهايي که مي توان به بصيرت نائل آمد اين است که هر زمان که داريم کاري را انجام دهيم، خود را از ديد بالاتري نظاره گر باشيم و به خود مانند شخص ديگري نگاه کنيم و ببينيم کاري يا فکري که در آن زمان داريم انجام مي دهيم، درست است و باعث خشنودي خدا مي شود يا خير. بنابراين يکي از راه هاي رسيدن به درک عظمت خدا بصيرت داشتن است.
     *چگونه در مسير بمانيم
     تا به اينجا در مورد اينکه مسيرمان را چگونه مشخص کنيم و اينکه بايد خلوص نيت و صبوري داشته باشيم صحبت شد. اما بعضا با اين موضوع مواجه مي شويم که به موفقيتي دست پيدا نکرديم و ما براي اين مسير ساخته نشده ايم. دلايلي بسياري براي اين موضوع وجود دارد که با شناخت و مقابله با آنها مي توانيم همچنان در مسير درک عظمت خدا بمانيم و پيش برويم. در ادامه به اين موارد مي پردازيم.
    *تصور اشتباه از نشانه هاي موفقيت مسير معنوي
    حتما براي شما هم اتفاق افتاده است که افرادي براي شما در مورد روياهايي صحبت مي کنند که براي مثال تصوير، صوت و يا نور الهي را ديده اند و يا با امامان و بزرگان ملاقات داشته اند. در مواقعي که اين افراد مسير خاصي را براي شناخت خدا طي نکرده باشند اين ياس به دنبال فردي که در راه شناخت عظمت خدا گام برداشته مي آيد که در اين مسير موفق نبوده و دلسرد مي شود. بايد گفت ممکن است شما به عنوان فردي که در اين راه گام برداشته ايد ممکن است برخي شرايط را فراهم نکرده باشيد يا ذاتا در شما وجود ندارد. براي مثال خواب سنگين، دير خوابيدن و ... از عواملي است که باعث عدم ديدن رويا در شما مي شود و يا به يادآوري آنها بسيار سخت مي باشد يا به محض بيداري فراموش مي شود. پس در اين مورد نگراني به خود راه ندهيد.
     *مسير درک عظمت خدا را سخت مي_دانيم
    بسياري از افراد تصور مي کنند که در مسير شناخت عظمت خدا بايد تمامي کارها و دلخوشي هاي خود را کنار بگذارند و رياضت هاي بسياري را متحمل شوند. بايد گفت شما به عنوان فردي که در اين راه گام نهاده ايد تفاوتي که با ديگران داريد در اين است که نسبت عالم اطراف خود توجه داريد و تنها تفاوت شما در سطح آگاهي شما از محيط اطراف است و لاغير. بنابراين بايد زندگي معمول خود را داشته باشيد با رعايت مباحثي که در اين مسير وجود دارد.
     * مقايسه مي کنيم
    حتما شنيده ايد که مي گويند، اگر مي خواهيد به موفقيت دست يابيد به کسي که بالاتر از شما است نگاه کنيد. يا اگر از لحاظ مالي دچار مشکل شده ايد به پايين دست خود نگاه بياندازيد. اين يک تصور اشتباه است.به گزارش امانت به نقل از بيتوته، زيرا هر فردي توانايي خاص خود را دارد و بايد با خودش مقايسه شود نه شخص ديگر. مقايسه خود با کساني که مسير شناخت عظمت خدا را طي کرده اند و مکاشفاتي انجام داده اند کاري اشتباه است. مي توان از تجربيات استفاده کرد ولي مقايسه خود با آنها چيزي جز ياس ندارد.

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی