در حال بار گذاری
امروز: دوشنبه ۳۰ دی ۱۳۹۸

دین و اندیشه > منشا حقوق انسان الهي است يا بشري

گروه دين و انديشه: امام سجاد عليه_السلام در رساله حقوق خود تعبيري دارند که نشان مي‌دهند که همه حقوق، حقوقي الهي هستند. آن حضرت در اين رساله از همه حقوق تعبير به » حقوق الهي« مي‌کنند.

    گروه دين و انديشه:  امام سجاد عليه_السلام در رساله حقوق خود تعبيري دارند که نشان مي‌دهند که همه حقوق، حقوقي الهي هستند. آن حضرت در اين رساله از همه حقوق تعبير به » حقوق الهي« مي‌کنند.
     _ از الفاظ و تعبيراتي که در زمان ما بسيار متداول است تعبير »حقوق بشر« است. اين تعبير به اين مطلب اشاره دارد که حقوق انسان‌ها کاملا بشري هستند و اين خود انسان‌ها هستند که اين حقوق و حدود و ثغور آن را معين و مشخص مي‌کنند.
    سوالي که در اين جا مطرح مي‌شود اين است که آيا واقعا حقوق‌ها، بشري هستند يا الهي؟ و به عبارت ديگر اين حقوق، حقوق خداوند است يا حقوق بشر؟ و به عبارت سوم آيا منبع اين حقوق، خداوند است يا تشخيص خود بشر است؟ کتاب آسماني قرآن در اين مورد مي‌فرمايد » الحقُّ من رَبّک« يعني مبدأ و منشا حق، خداوند است.
    امام سجاد عليه السلام هم در رساله حقوق خود تعبيري دارند که نشان مي‌دهند که همه حقوق، حقوقي الهي هستند. آن حضرت در اين رساله از همه حقوق تعبير به »حقوق الهي« مي‌کنند. از اين تعبير استفاده مي‌شود که تنها منبع و منشأ براي حقوق، همانا خداوند متعال است و نه چيز ديگري، اعم از يک نفر انسان، همه انسان‌ها، نخبگان جامعه، قرارداد اجتماعي، آداب و رسوم و سنت‌ها و عرف جامعه و بنابر اين مبنا، فقط خداوند که خالق انسان و همه مخلوقات است مي‌تواند حقوق و تکاليف آن‌ها را مشخص و معين کند و دليل اين امر بسيار واضح و روشن است، چرا که از آنجا که خداوند خالق انسان است به همه ويژگي‌ها و امکانات و نياز‌هاي انسان و ساير موجودات واقف و آگاه است، بنابراين فقط او مي‌تواند بر اساس اين امکانات و نيازها، حقوق و تکاليفي براي آن‌ها تعريف و تعيين کند.
    قرآن کريم اين حقيقت را با اين جمله پرمعني و عميق بيان مي‌کند که "الا يعلم من خلق" يعني آيا آن کسي که انسان را خلق کرده است (يعني خداوند) مخلوق خود را نمي‌شناسد؟ پاسخ اين پرسش کاملا روشن است و آن اين است که يقينا خداوند مي‌داند و درواقع فقط خداوند و خالق انسان است که به صورت کامل، انسان‌ها و همه مخلوفات خود را مي‌شناسد، در حالي که شناخت انسان‌ها نسبت به خود وديگران شناختي ناقص و ناتمام است و در تکميل و تتميم اين شناخت نياز به تعليم الهي ومنابع ديني والهي دارند. بنابر اين تعبير حقوق بشر اگر به اين معنا باشد که منبع و منشا اين حقوق، خودانسان و شناخت وتشخيص اوست، تعبير و مفهومي بدون مصداق است. اما اگر به معناي حقوقي باشد که مربوط به انسان‌ها و در مورد انسان‌ها است مفهومي درست و با مصداق خواهد بود.
    نتيجه چنين ديدگاهي که تنها منبع تعريف و تعيين حقوق و تکاليف انسان‌ها، خالق و آفريدگار انسان‌هاست و نه چيز ديگري، اين است که ديگر از دل چنين حقوقي، نازيسم  فاشيسم، کمونيسم، هژموني غرب  امپريالسيم، شواي امنيت، حق وتو. در نمي‌آيد. چرا که در تشخيص اين حقوق  همه چشم به منبع الهي دارند نه تشخيص اين يا آن انسان، اين يا آن ديدگاه و ... بلکه تنها خداوند است که سخن و کلامش فصل الخطاب است، خداوندي که خداي همه انسان‌ها ست و همه انسان‌ها بنده و مخلوق او هستند، چه سفيد و چه زرد و چه سرخ و چه سياه و چه مسلمان و مسيحي و يهودي وچه غربي و چه شرقي و ... پس در چنين ديدگاه و بر اساس چنين مبنائي است که ديگر احتمال هر گونه اشتباه و اختلاف و ظلم و بي عدالتي و اجحاف و ... در تعريف و تعيين حقوق بشر منتفي مي‌شود.
    پس مي‌توان مطالب بالا را در دو مطلب خلاصه کرد:
    1. اين که منبع هر حقي خداوند است وحقوق در واقع، الهي هستند و نه بشري، همانظور که امام سجاد عليه السلام درر ساله حقوق مي‌فرمايند:.. الذي هو اصل الحقوق ومنه تفرع (يعني خداوند منبع واصل همه حقوق است و همه حقوق فرع بر او هستند)
    2. اين که هر حقي در واقع، حق خداوند است ودر مراتب و مراحل پايين‌تر، حق انسان‌ها يا مخلوقات ديگر مي‌شود. يعني تنها موجودي که اولاً و بالذات و بالاصاله و حقيقتاً، داراي حق و حقوق است خداوند است و بقيه موجودات همچون انسان‌ها و ... ثانياً و بالعرض و بالتبع و مجازاً داراي حق و حقوقي هستند و اين لطف خداوند است که براي آن‌ها حق است چرا که او خالق جهان و مخلوقات است و هستي واقعي و حقيقي براي اوست و هستي ديگر موجودات مجازي است و در واقع هستي نما هستند.
    به تعبير سعدي
    همه هر چه هستند از آن کمترند که با هستيش نام هستي برند
    که گر آفتابست يک ذره نيست وگر هفت درياست يک قطره نيست
    چو سلطان عزت علم برکشد جهان سر به جيب عدم درکشد
    به تعبير مولوي
    ما عدم هاييم و هستي‌هاي ما تو وجود مطلقي و فاني نما
    به گزارش امانت به نقل ازميزان،خداوند هم منبع و منشأ حقوق است هم ضامن اجراي حقوق، به طوري که انسان‌ها در آخرت نسبت به حقوق يکديگر مورد سوال وبازخواست قرار خواهند گرفت، علاوه بر اين‌ها خداوند تنها مددکار انسان‌ها در اداي حقوق هم مي‌باشد، به طوريکه امام سجاد عليه السلام در رساله حقوق خود، بعد از اشاره به هر حقي، مي‌فرمايند: و لا قوه اله بالله يعني در انجام اين حقوق، هيچ نيرو و مددي براي انسان وجود ندارد مگر نيرو و مدد خداوند. پس بايد براي توفيق در انجام و اداي حقوق، با همه وجود از خداوند طلب نصرت و ياري کنيم.

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی