در حال بار گذاری
امروز: جمعه ۲۵ آبان ۱۳۹۷

دین و اندیشه > دلايل وجودي حکومت اسلامي در عصر غيبت

گروه دين و انديشه:رئيس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي گفت: از نظر امام(ره) حفظ نظام اجتماعي از واجبات اکيده است که اين هم بدون حکومت اقامه نمي‌شود، در واقع حدود و ثغور اسلامي هم بدون حکومت حفظ نمي‌شود.

     گروه دين و انديشه:رئيس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي گفت: از نظر امام(ره) حفظ نظام اجتماعي از واجبات اکيده است که اين هم بدون حکومت اقامه نمي‌شود، در واقع حدود و ثغور اسلامي هم بدون حکومت حفظ نمي‌شود.
    هفته دوم دوره آموزشي »رويکردشناسي فقه حکومتي« با سخنراني حجت‌الاسلام نجف لکزايي رئيس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي به همت مؤسسه درس‌گفتار آفاق برگزار شد، وي با اشاره به دو نوع اسلام‌شناسي گفت: يک نوع اسلام‌شناسي جزئي و غيرراهبردي و نوع ديگر اسلام‌شناسي سيستمي، راهبردي و جامع است. براي خوب بودن بايد همه چيز خوب باشد اما براي بد بودن کافي است يکي از اجزاي سيستم درست عمل نکند. در منطق ما مي‌گوييم نتيجه تابع اخص مقدمات است. بعضي از احاديث مانند »من اصبح ولم يهتم بامور المسلمين« احاديث سيستمي است. مي‌خواهد بگويد آن دينداري که نتيجه‌اش بي‌تفاوتي نسبت به ديگران باشد، دينداري نيست. اين نگاه راهبردي است. يعني اجزا در نسبت با هم هماهنگي دارند تا ما را به هدف مشخصي برسانند.
    *5راهبرد رهبر انقلاب براي تحقق اهداف اسلام
    حجت‌الاسلام لکزايي با بيان اينکه راهبرد رهبري انقلاب براي تحقق اهداف اسلام در پنج مرحله انقلاب اسلامي، نظام اسلامي، دولت اسلامي، جامعه اسلامي و امت اسلامي خلاصه مي‌شود، بيان داشت: دين‌شناسي امام خميني(ره)، هم جامع و هم راهبردي است. در رويکرد جامع، نگاه ما به انسان و دين جامع است. طبق نظر حضرت امام(ره)، انسان از سه لايه وجودي برخوردار است؛ يک لايه عقل و روح است. يک لايه نفساني داريم. يک لايه هم حواس و رفتارهاي ماست. امام معتقد است که دين هم سه بخش دارد. چرا که دين براي انسان آمده است. »يزکيهم و يعلمهم الکتاب و الحکمه«. دين براي اصلاح انديشه‌ها و انگيزه‌هاي انسان‌ها آمده است. بخشي مربوط به حوزه انديشه‌ها و اعتقادات است. بخشي مربوط به نفس ماست مثل فضايل و رذايل. بخشي هم مربوط به تنظيم رفتارهاي ماست مانند فقه. فقه جواهري ما پاسخگوي مسائل ما قبل از تولد تا بعد از مرگ ماست.
    وي با اشاره به اينکه براي زندگي عزت‌مندانه نيازمند پنج نهاد هستيم که فقه آن را پوشش مي‌دهد، افزود: در »بهداشت« اگر سلامت‌مان به خطر بيفتد، بقاي‌مان به خطر افتاده است که در فقه با کتاب الطهاره شروع مي‌شود،‌ در »اقتصاد« مکاسب، متاجر، بيع، شرکت و مضاربه که همان نهاد اقتصاد در فقه است، »خانواده« بيان احکام شکل‌گيري و فروپاشي خانواده در اين بخش آمده است،‌ »امنيت« اينکه نهاد حکومت، تأمين امنيت را به عهده دارد که در اين رابطه کتاب‌ الجهاد، کتاب‌ القصاص به امنيت مربوط مي‌شود، »تعليم و تربيت« اين نهاد هم عهده‌دار انتقال فرهنگ اعم از اعتقادات، فقه و اخلاق است.
    *»فقه« تئوري اداره جامعه از گهواره تا گور است
    رئيس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي با بيان اينکه در نظر امام، فقه چيزي جز پرداختن به امور حکومت و جامعه نيست، تصريح کرد: فقه تئوري اداره جامعه از گهواره تا گور است. فقه، فلسفه عملي حکومت است. همين فقه جواهري مترقي‌ترين فقه است. جلد 21 جواهرالکلام مربوط به جهاد و امنيت است. اگر ما جلد 21 را مطالعه نمي‌کنيم تقصير فقه نيست. ساختار اين فقه محکم است و فردي هم نيست. اگر ما اين فقه را فردي ببينيم، آن را خراب کرده‌ايم. اين فقه نهادي و اجتماعي است. خود دين در اين فقه فرانهادي است. بعضي از جامعه‌شناسان دين را تبديل به يک نهاد کرده‌اند، در حالي‌ که دين فرانهاد است. ساير نهادها را مي‌توان با دين ساماندهي کرد و مي‌توان بدون دين ساماندهي کرد.
    *هدف سياست سعادت و ابزار آن قدرت است
    وي درباره انديشه سياسي امام گفت: قانون يکي از ارکان است. بايد امر و نهي و دستوري وجود داشته باشد. جوامع پيش از قانون جوامع پيش از سياست هستند اما اسلام اين‌گونه نيست. سؤال اينجاست که قانون را چه کسي وضع مي‌کند،‌ در جوامع سکولاريستي قانون را انسان وضع مي‌کند. در اسلام قانون را خدا وضع مي‌کند و فقيه هم تلاش مي‌کند حکم خدا را استخراج کند. البته در اسلام آنجايي که حکم خدا مشخص نشده است و شاورهم في‌الامر داريم. خدا حوزه‌اي را هم براي مردم گذاشته است. غايت‌الغايات، قرب الهي است اما اهداف پايين‌تر عدالت و... است. ما دو مفهوم پايه در سياست داريم؛ يکي قدرت و ديگري سعادت. هدف سياست سعادت است و ابزار آن قدرت است.
    رئيس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي با تأکيد بر اينکه قلمرو انديشه سياسي امام بسيار گسترده است و اظهار داشت: فلسفه و کلام سياسي مربوط به حوزه عقل است. تفسير سياسي قرآن هر سه لايه فقه و اخلاق و اعتقادات را پوشش مي‌دهد. سيره سياسي معصومين در نظر امام و اخلاق سياسي امام، همه انديشه سياسي امام را تشکيل مي‌دهد. مباحث تفسير سياسي امام را در کتابي با نام درآمدي بر مستندات قرآني فلسفه سياسي امام خميني(ره) نوشته‌ام. در کتابي هم با نام «سير تطور تفکر سياسي امام خميني(ره)» ثبات و تغيير در انديشه سياسي امام را آورده‌ام. البته من از روش سيستمي براي بررسي فقط فقه سياسي امام، آن هم مبحث نظام سياسي استفاده مي‌کنم.
    *کتاب ولايت فقيه امام براي عموم انقلابيون نوشته شد
    وي ادامه داد: در هر سيستمي ما يک بخش ساختاري داريم و يک بخش کارکردي. در بخش ساختار سياسي چهار بحث مطرح است؛ دلايل ضرورت وجود دولت اسلامي، عناصر دولت اسلامي، مرزهاي دولت اسلامي و شبکه قدرت در دولت اسلامي، در بخش کارکردي هم چهار بحث مطرح است؛ مرکز تصميم‌گيري، حوزه قلمرو دخالت دولت، جريان قدرت و بازخوردها. اين هشت بحث را در کتاب انديشه سياسي امام خميني توضيح داده‌ام، در کتاب‌ البيع امام خميني(ره)، جلد دوم، صفحه 456 نخستين تيتر امام ضرورة الحکومه اسلاميه است، نخستين بحث سيستم هم ضرورت است. يکي از بزرگان گفت امام در اواخر عمر به اين نتيجه رسيد که ولايت مطلقه و مصلحت را به انديشه‌اش اضافه کند. من به او گفتم هم مصلحت و هم ولايت مطلقه در البيع آمده است. کتاب ولايت فقيه فارسي امام(ره) براي عموم انقلابيون نوشته شد، اما بحث‌هاي فني امام (ره) درباره ولايت فقيه در البيع آمده است.حجت‌الاسلام لکزايي بيان داشت: به نظر امام حاکم همان فقيه جامع شرايط است. آنچه از اين پس مي‌گويم بيانات امام است. اسلام احکام اخلاقي صرف نيست. بر مسلمانان واجب است که در برابر تبليغات دشمنان اسلام بايستند تا روشن شود که اسلام براي حکومت عدل آمده است. اسلام نه استبداد فردي است نه بر مبناي قوانين بشري و اميال اکثريت که مشروطه و جمهوري باشد.
    *چرا بايد حکومت اسلامي در عصر غيبت داشته باشيم؟/ منشأ مشروعيت شارع است
    وي افزود: چرا بايد حکومت اسلامي در عصر غيبت داشته باشيم؟ استدلال امام اين است؛ احکام اسلامي نسخ شده است يا نه؟ اگر نشده اجرايشان حکومت مي‌خواهد. تمام! امام به ضرورت حکومت و ولايت اشاره مي‌کند؛ ولي اگر موفق به تشکيل حکومت هم نشود باز هم واجب‌الاطاعه است. دليل ديگر امام اين است که حفظ نظام اجتماعي از واجبات اکيده است که اين هم بدون حکومت اقامه نمي‌شود. حدود و ثغور اسلامي هم بدون حکومت حفظ نمي‌شود. خلاصه ضرورت حکومت در بيان امام بسط عدالت، تعليم و تربيت، حفظ نظم، رفع ظلم، حفظ مرزها و جلوگيري از تجاوز اجانب است،‌ امام دلايل نقلي را هم ذکر کرده است. امام در نهايت نتيجه مي‌گيرد که در عصر غيبت، حکومت متعلق به فقيه عادل است و بقيه فقها تبعيت مي‌کنند. اگر تشکيل حکومت مگر به اجتماع فقها ميسر نشد، بر آن‌ها واجب است که گروهي قيام کنند. اگر اين هم نشد منصب آنها ساقط نمي‌شود و ولايت از بين نمي‌رود. منشأ مشروعيت شارع است.
    *اينکه ولايت فقيه نياز به اثبات پيدا کرده به‌ دليل اين است که ما همه اسلام را بيان نمي‌کنيم
    رئيس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي درباره جايگاه تکليف در نظر امام ابراز داشت: امام قدرت را شرط تکليف نمي‌داند. ايشان قائل به خطابات قانوني است. شارع خطاب مي‌کند، اگر من نتوانستم انجام دهم عذر دارم اما تکليف متوجه من هست. ثمره‌اش اين است که من بايد تلاش کنم که از معذور بودن خارج شوم. اگر اقتضا کند که براي دستيابي به قدرت انجام تکليف، افرادي جان خود را از دست بدهند، فقيه مي‌تواند دستور دهد،‌ از نظر امام(ره) حکومت قانوني بدون دو صفت ميسر نيست؛ يکي علم به قانون (فقه) و ديگري عدالت. در نظر امام تمام اختيارات حکومتي پيامبر(ص) و ائمه(ع) براي فقيه جامع‌الشرايط وجود دارد. معصوم دو دسته مقام دارد. يک مقام خلافت الهي تکويني و يک مقام اعتباري و جعلي. اولي منظور امام نيست. رياست ظاهري منظور اوست.
    به گزارش امانت به نقل از فارس،وي ادامه داد: امام معتقد است اگر معصوم بتواند همسر کسي را طلاق دهد، بدون اينکه مصلحت عمومي اقتضا کند، اين اختيار براي ولي فقيه ثابت نيست، اما اگر براي مصلحت عمومي اقتضا کند او اين اختيار را دارد. اينکه ولايت فقيه تصورش موجب تصديق مي‌شود،‌ نشان مي‌دهد به نظر امام ولايت فقيه بديهي است،‌ پس اگر قانون داشته باشيم اما مجري نداشته باشيم عقلاني است؟ بايد بهترين شخص جامعه آن را اجرا کند. اينکه ولايت فقيه نياز به اثبات پيدا کرده به‌ دليل اين است که ما همه اسلام را بيان نمي‌کنيم.

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی