در حال بار گذاری
امروز: شنبه ۳ فروردين ۱۳۹۸

دین و اندیشه > جوانان دين گريز يا دين گُزين

گروه دين و انديشه: حسين رهنمايي پژوهشگر ديني و استاد دانشگاه درباره گرايش به دين جوانان بيان داشت: ما در جامعه اي نسبتا بزرگ با تنوع فکري گوناگون زندگي مي کنيم که رويکردهاي متفاوتي نسبت به دين در ميان نسل جوان مشاهده مي شود. اين گرايشات را مي توان به سه دسته دين گزين، دين گريز و بي تفاوت تقسيم کرد.

    گروه دين و انديشه: حسين رهنمايي پژوهشگر ديني و استاد دانشگاه درباره گرايش به دين جوانان بيان داشت: ما در جامعه اي نسبتا بزرگ با تنوع فکري گوناگون زندگي مي کنيم که رويکردهاي متفاوتي نسبت به دين در ميان نسل جوان مشاهده مي شود. اين گرايشات را مي توان به سه دسته دين گزين، دين گريز و بي تفاوت تقسيم کرد.
    جوانان با روحيه نوانديشي از کهنه گرايي گريزان هستند تفکري که با تعميم به دين در برخي به دين گريزي نيز رسيده است و ضرورتي که در عصر حاضر با بازنگري در تعليم و تربيت ديني و شکوفاسازي ظرفيت هاي منحصر بفرد جوانان، مي توان انديشه دين گرايي را جايگزين دين زدگي کرد.
    شناخت از جوان و آگاهي از مقتضيات جواني شايد در ظاهر ساده به نظر بيايد اما در واقع ابعادي پيچيده و درهم تنيده اي دارد، براي آشنايي از هويت وجودي جوان بايد به بررسي روحيات، تمايلات، احساسات، خواسته ها و توانمندي هاي اين قشر از جامعه پرداخته شود، چرا که اگر فهمي صحيح از شخصيت جوان به دست نيايد در بررسي و تحليل از معرفت شناختي او نيز به خطا خواهيم افتاد در نتيجه نمي ‌توانيم اميال و آرزوهاي او را به درستي دريابيم و مهمتر اينکه، او نيز از خود، محيط، آينده و حتي هدف از آفرينش به بيراهه خواهد افتاد.
    تربيت نسل جوان از ضروريات اساسي جوامع بشري است. قشر جوان در هر جامعه‎اي به لحاظ برخورداري از توان، انرژي و استعدادهاي فراوان قادر است، نقش تعيين کننده‎اي در آينده آن جامعه ايفا کند و جوانان در هر جامعه‎اي سرمايه اصلي آن جامعه‎ محسوب مي‎ شوند که مي‎توانند زمينه‎هاي رشد و پيشرفت آن جامعه‎، در عرصه‎هاي مختلف علمي، فرهنگي، اقتصادي، سياسي، هنري،‌ ورزشي و ... باشند. پس بنابراين با تعليم و تربيت صحيح نسل جوان جامعه مي توان از اين نيروي عظيم و سرشار از استعدادهاي گوناگون، سعادت و سلامتي جامعه آينده را تضمين کرد.
    درجامعه ما نيز جوانان، سهم بزرگي از تحولات و پيشرفت هاي کشور در عرصه‎هاي مختلف از زمان شکل‎گيري و پيروزي انقلاب، تاکنون را داشته اند. در سال هاي اخير به ويژه پس از پايان هشت سال دفاع مقدّس، به دليل تبليغات کاذب و دروغين دنياي غرب درباره دين و القاي شبهاتي در اذهان جوانان نسبت به دين و فرهنگ خودي، بي ميلي و بي علاقگي و حتي دين گريزي در ميان جوانان جامعه شيوع پيدا کرده است که البته اين انکار و زدگي از دين به خاطر خود دين نيست، بلکه علل و عوامل مختلفي را در بر مي گيرد و زمانيکه جوانان براي اين شبهات پاسخ قانع کننده اي دريافت نکنند به تعبيري از دين گريزان شده و گرايش به فرهنگ بيگانه و غربي افزايش خواهد يافت.
     البته با وجود اين همه اين شبهات و تبليغات سوء همواره و در همه حال بارقه اي از حميّت ديني در روح و روان جوانان موج مي زند، بارقه اميدي که با برنامه ريزي صحيح و هدايت جوانان، بسياري از آنان را از غوطه ور شدن در فرهنگ مبتذل غربي نجات مي دهد و آنان را به آغوش پر محبت دين بازمي گرداند.
    * تمايلات ديني جوانان
    حسين رهنمايي پژوهشگر ديني درباره دين گريزي در ميان نسل جوان کشورمان بيان داشت: پيش از بررسي موضوعي با عنوان »دين گريزي در بين جوانان« بايد نکاتي را متذکر شد نخست اينکه ما در جامعه اي نسبتا بزرگ با تنوع فکري گوناگون زندگي مي کنيم که رويکردهاي متفاوتي نسبت به دين در ميان نسل جوان خود شاهديم. اين گرايشات و رويکردها را مي توان به سه دسته دين گزين، دين گريز و بي تفاوت تقسيم کنيم.
    بخشي از جوانان جامعه دين گزين هستند آنها خواهان اين هستند که مسايل مذهبي را در زندگي روزمره خود اعمال کنند. يعني داراي سبک زندگي ديني هستند.
    در مقابل، دسته ديگري از جوانان هستند که نه تنها تمايلي به بکارگيري سبک زندگي ديني و مولفه هاي آن در زندگي روزمره خود ندارند بلکه گاه رفتارهايي از خود نشان مي دهند که در تعارض مستقيم با آموزه هاي ديني آنان نيز است.
    گروه سومي هم وجود دارد که نه دين گريزند نه دين گزين، بلکه دين از اولويت زندگي آنان خارج شده و از سويي مخالفت آشکاري هم نسبت به مسايل ديني ندارند. همانطوريکه گفته شده عنوان دين گريز شامل تمامي اقشار جوان جامعه نيست، بلکه لايه اي از قشر جوانان را در بر مي گيرد که نگاه منفي نسبت به دين دارند.
    به زعم برخي دين گريز کسي است که نسبت به امور شرعي و فقهي تقيد زيادي ندارد. اما به نظر من، دين صرفا محدود به امور شرعي نمي شود بلکه شامل اخلاقيات و اعتقادات نيز هست و محدود کردن تعريف دين گريزي به عدم رعايت امور شرعي و فقهي مفهومي دقيق و کامل از اين عنوان به ما نشان نمي دهد به عنوان مثال برخي از افراد را مي بينيم که نکاتي از فروعات دين و احکام شرعي را بجا نمي آورند اما خود را فردي مذهبي مي دانند. چنانچه مشاهده مي شود برخي از افراد الگوي حجاب را کامل رعايت نمي کنند و به عنوان بدحجاب شناخته مي شوند، در حاليکه به بخش هاي ديگري از دين توجه داشته و انرا رعايت مي کنند.
    استفاده از واژه دين گريزي عنوان کلي مناسبي براي همه يا حتي بخش اعظم جوانان جامعه صحيح نيست. حتي اگر کساني که به شدت مدعي دين داري هستند ممکن است در عمل به برخي از احکام و ضوابط شرعي و فقهي بنا به دلايلي درست رعايت نکنند. بنابراين از همه اهل نظر درخواست دارم در اطلاق واژه ها و نسبت دادن موضوعي به افراد، دقت لازم را داشته باشند.
    * علل بروز دين گريزي
    اين پژوهشگ امور ديني افزود:اکنون با توجه به توضيحات مطروحه بالا به موضوع دين گريزي، به علل شکل گيري آن در نزد آن بخش از قشر جوان که دچار اين معضل شده اند، مي پردازيم.
     يعني آيتم هايي که وجود آنها باعث خروج فرد از گروه دين گزين (و يا ورود به يکي از دو گروه ديگر) مي شود مورد بررسي قرار مي دهيم. به گمان اينجانب فاصله گرفتن جوانان از انجام فرايض شرعي هم عوامل معرفتي دارد و هم عوامل انگيزشي.
     به عبارتي برخي مسايل در حوزه فهم جوانان تاثيرات منفي گذاشته است که عوامل معرفتي هستند و برخي عوامل که از درون افراد را وادار مي کند بدون انکه از نظر عوامل معرفتي مشکلي داشته باشد باعث انگيزش منفي آنها نسبت به امور ديني مي شود که در وهله اول باعث بي تفاوتي و سهل انگاري و در درجه بعدي به مخالفت و اتخاذ سبک زندگي معارض با سبک زندگي ديني مي کشاند.
    - عوامل معرفتي در دين گريزي
    نکته اول از همه تفهيم نادرست از مفاهيم ديني است. اين از عواملي است که هم در دوران تحصيلات عمومي و هم در دوران تحصيلات دانشگاهي نقش آفريني مي کند. متاسفانه عملکردي که آموزش وپرورش در تعليم دروس »دين در زندگي« و وزارت علوم در تدريس دروس»معارف اسلامي« اتخاذ کرده اند رويکرد مناسب و مثبتي نيست.
    در اين رويه بجاي اينکه دانش آموزان و دانشجويان را به دنبال انديشه ورزي ديني سوق داده شود آنان را به سوي دانش اندوزي ديني سوق داده اند. کتاب درسي »دين و زندگي« که در دوران متوسطه آموزش داده مي شود متاسفانه با اين هدف ارايه شده است که دانش آموزان بتوانند بر اساس آن به تست هاي کنکور پاسخ دهند اين در حالي است که هدف بزرگان ما از قرار دادن اين دروس، ديندار کردن جوانان بود نه يادگيري متون ديني به منظور تست زني در کنکور.
    اکنون نگرش دانش آموزان به مسايل ديني از ديدگاه اين نوع از آموزش، فقط براي حفظ کردن تا زمان کنکور و قبولي از دانشگاه است دانش آموز اصلاً فرصتي ندارد که به عمل کردن يا نکردن به مسايل ديني آموزش ديده خود فکر کند.
    در واقع اين نوع از آموزش نگاه کاربردي به دين ندارد. متاسفانه اين رويه در دوران دانشگاه نيز ادامه دارد با اين تفاوت که فقط کنکوري در ميان نيست اما همچنان هدف کسب نمره و پاس کردن واحد درسي مربوطه و بالابردن معدل است نه عمل به آموزه هاي ديني و شرعي کتاب. نکته دوم اينکه محتوا، روش و نوع زبان و بياني که برخي از معلمان، روحانيان و يا مخاطبان نسل جوان در مدارس، مساجد و يا ديگر اماکن براي ارائه مسايل ديني به کار مي برند غير جذاب، سنگين، غيرعلمي و ناکارآمد است. بطوريکه در تعريف دين و دينداري به تضاد با زندگي جديد و مدرن امروزي مواجه مي شوند و اين احساس در افراد القا مي شود که ميان دينداري و داشتن زندگي مدرن تعارض وجود دارد. در صورتيکه با توجه به جذابيت و سيطره روز افزون مدرنيسم در عصر حاضر اين نوع رفتار باعث مي شود که برخي افراد نسبت به دينداري تمايلات و رغبت کمتري نشان دهند.
    نکته سوم اينکه در سال هاي اخير تفريحات سالم ديني کمتر بين جوانان مطرح شده است به عنوان مثال در مورد برگزاري مراسم هاي عزاداري، اقسام الگوها و سبک هاي عزاداري و انواع مختلف نغمه ها، مداحي ها، روضه ها و ... در فرهنگ ديني کشورمان وجود دارد به عنوان مثال براي عزاداري درگذشت بستگان و آشنايان انواع مراسم مثل شام غريبان، سوم، هفتم، اربعين و.... داريم در حاليکه شادي ديني در جامعه ما خوب تعريف نشده است و متاسفانه جشن ديني براي افراد جامعه ما مانوس نيست مثلا ما الگوي دقيقي از جشن عروسي ديني که مناسب دينداران باشد درست تعريف نکرديم .
     مراسمي که شادي در حد عرف ديني در آن درست تعريف شده باشد و در اين مورد رسانه ها و گروه هاي مرجع خوب کار نکردند. 

    نکته بعدي اينکه، پس از پيروزي انقلاب اسلامي و تشکيل حکومت ديني، در کنار برکات و مواهب انقلاب، نواقص و آسيب هايي نيز شکل گرفت از جمله اين آسيب ها دولتي شدن امور ديني است که باعث شد انتظارات و انتقاداتي که مردم به عملکرد دولت و نظام در عرصه مديريتي اقتصادي و اجتماعي جامعه دارند به حوزه ديني منتقل شود و در نتيجه نسبت به مفاهيم و مراسم ديني بي رغبت شوند و اين حس به نسل جوان هم منتقل شده است آنها حتي اگر درگير کار و زندگي نباشند اما در اطراف خودشان نابساماني ها را مي بينند ناخودآگاه آنها را ناشي از ضعف دين تلقي مي کنند.
    -عوامل انگيزشي در دين گريزي
    برخي از عوامل هم باعث ايجاد انگيزش منفي نسبت به تدين گرايي شده است به عنوان مثال رفتار دوگانه برخي از متدينان و مناديان ديني در محيط هاي آموزشي، مذهبي و در سطح جامعه است که باعث شده که جوان در تقليد از رفتارهاي ديني از آنان به عنوان الگو دچار ترديد شده و بجاي تقويت دينداري با تجديد نظر از دين فاصله بگيرند.
    * رواج اومانيسم (انسان گرايي) در جهان
    آنچه تاکنون بيان شد محصول نگاهي ملي به مقوله فاصله گرفتن بخشي از نسل جوان از دين بود. درنگاه فراملي نيز مي توان عواملي را يافت که نه در ايران بلکه در سطح جهان نوع نگاه انسان ها به دين را دستخوش تغييراتي بنيادي کرده است. از جمله اين عوامل رواج نگاه اومانيستي است. در دنياي حاضر انسان معاصر بجاي خداگرايي، خويش (انسان‌) گرايي يا همان اومانيزم را قرار داده است يعني بجاي يافتن مسير اداي تکليف الهي به دنبال يافتن راهي براي احقاق حق خود است. انسان سنتي خويش را بنده خدا مي دانست و به دنبال تکليف و ادا وظايف محوله از جانب خدا بود ولي انسان معاصر خودش را محور دانسته و ملاک بد و خوب را خواهش و مصلحت سنجي خود مي داند. اين نوع نگاه که همراه با ديگر مراودات فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و حتي فلسفي به داخل کشور منتقل شده و نحوه تفکر انسان هاي زيادي را در سطح جهان دستخوش تغييرات خود قرار داده است که در نتيجه نفوذ اين ديدگاه، بخشي از جوانان به دنبال استيفاي حق خويش از دين، جامعه، نظام حکومتي و حتي از جهان وادار کرده است. در واقع چنين ديدگاهي، با منظر ديني که در آن با نگاه تکليف محورانه به زندگي نگريسته مي شود متفاوت است، صاحبان چنين افکاري با چارچوب هايي که دين و نظام ديني براي آنان تعريف مي کند دچار چالش هستند که توضيح در اين خصوص خود مجال وسيعي را مي طلبد. آنچه در اين مقوله بيان شده تذکره اي بود براي متفکران، آسيب شناسان و مديران فرهنگي واجرايي کشور تا براي بروز چنين عوامل چگونه چاره انديشي کرده و نسل جوان کشور را از گزند اين معضلات و مشکلات به دور نگه دارند. به گزارش امانت به نقل از ايرنا،موضوع دين گريزي ابعاد گوناگوني دارد و بايد از زواياي مختلفي مورد توجه قرار گيرد. بايد جامعه شناسان، روانشناسان اجتماعي ، متخصصان دين و فلسفه و مديران فرهنگي نظام از زاويه ديد خود مسأله را بررسي کنند. اميد است با تحقق چنين هم انديشي و جمع اين ديدگاه ها به راه حل هاي مناسبي رهنمون شويم.

     

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی