در حال بار گذاری
امروز: چهارشنبه ۲۳ آبان ۱۳۹۷

دین و اندیشه > جايگاه عفو و گذشت از ديدگاه قرآن کريم

گروه دين و انديشه: خداوند در آيه 178از سوره بقره عفو وگذشت به ويژه در حال قدرت بر انتقام ومجازات را مي ستايد وبر کساني که در حال قدرت وتوان از حق خويش مي گذرند وبا بزرگواري چشم بر مجازات مي بندندآفرين مي فرستد وآن را بعنوان امري معروف وهنجاري پسنديده ونيکو مورد تشويق قرار مي دهد.

     گروه دين و انديشه: خداوند در آيه 178از سوره بقره عفو وگذشت به ويژه در حال قدرت بر انتقام ومجازات را مي ستايد وبر کساني که در حال قدرت وتوان از حق خويش مي گذرند وبا بزرگواري چشم بر مجازات مي بندندآفرين مي فرستد وآن را بعنوان امري معروف وهنجاري پسنديده ونيکو مورد تشويق قرار مي دهد.
    شايد بسيار شنيده باشيد که مي گويند تو نيکي کن ودر دجله انداز که ايزد در بيابانت دهد باز و يا مي گويند، مهرباني کن تا مهرباني بيني و يا  مي گويند بگذر تا از تو بگذرند يکي از مفاهيم بلند در فرهنگ اسلامي و قرآني مفهوم عفو وگذشت است.
     عفو وگذشت يکي از فضيلت ها ومنش_هاي نيک در رفتار واخلاق انساني است کساني که رنگ خدايي به خود مي_گيرند انسان هاي با گذشتي هستند که از خطا وگناه واشتباه ديگري چشم مي پوشند عفو به معني گذشت از گناه وخطاي ديگري وخودداري از مجازات خطا کار وگناهکار مي باشد.
     يکي از راه هاي رسيدن به بسياري از کمالات ومقامات انساني است که در آيات قرآن بيان شده است هر کسي که بخواهد مصداق عناوين بلند ومقامات والايي چون نيکو کاري وشکيبايي وپرهيزکاري شود واز محبت وگذشت الهي برخوردار گردد وبسياري از بلاها ومصيبت ها وگرفتاري ها را رفع کند ودر نزد مردم بزرگ ومحبوب شود واز رحمت خاص خداوندي وعنوان محبوب وحبيب الهي بهره مند گردد بايد از اين راه سود جويد.
     عفو به معناي کنترل ومهار خشم وعواطف وچشم پوشي از حقوق خود است واين موجب مي شود تا انسان صبر را در مقام خشم وغضب تجربه کند تکرار اين گونه اعمال در انسان باعث مي شود تا صبر وشکيبايي در انسان تقويت شود وآدمي به پاداش صابران برسد به اين معني که مقام صابران پاداش عمل عفوي مي شود که خود مصداق صبر حالي وحالتي بوده است وخداوند در آيات 34و35سوره فصلت صبر را عاملي براي گذشت انسانها در برابر بدي ها مي شمارد  بسياري از مردم در اين انديشه اند که بتوانند به مقامات بلند انساني دست يابند واز فوايد وآثار آن بهره مند گردند اين اشتياق در جوانان بيشتر از ساير اقشار مشاهده مي_شود از آنجائيکه از نظر بدني وآرزوها وآمال در جايگاهي قرار دارند که هر چيزي را مي جويند ودر پي هر نام ونشاني مي روند تا ناشناخته هارا کشف ونايافته هارا بيابند علاقه واشتياق شگفتي براي دست يابي به کمالان ومقامات از خود نشان مي دهند آنان در جستجوي عرفان ومقامات عرفاني ويا راز ها ورمزها ي طبيعت درون وبيرون به سوي هر کسي کشيده شده وبه هر جايي سرک مي_کشند در بسياري از موارد با شکست روبرو مي شوند وبه سبب عجله در دست يابي به هر چيزي در دام نا اهلان مي افتند اين در حالي است که قرآن راه هاي بسيار ساده وروشني را پيش هر کسي که در جستجوي حقيقت ومقامات وکمالات انساني است قرار داده است يکي از آموزه هاي قرآني براي دست يابي به کمالات راه عفو وگذشت است  
    *جايگاه عفو وگذشت در ميان فضيلت_ها وارزش هاي انساني :  گذشت کردن يکي از فضيلت ها وارزش هاي اخلاق انساني است که از سوي همگان به حکم سيره عقلايي مورد توجه وعنايت قرار گرفته است خداوند در آيه 178از سوره بقره عفو وگذشت به ويژه در حال قدرت بر انتقام ومجازات را مي ستايد وبر کساني که در حال قدرت وتوان از حق خويش مي گذرند وبا بزرگواري چشم بر مجازات مي بندندآفرين مي فرستد وآنرا بعنوان امري معروف وهنجاري پسنديده ونيکو مورد تشويق قرار مي دهد.  قرآن در آيات 237سوره بقره و126سوره نحل با آن که مجازات برابر را بعنوان اصل مقابله به مثل تأئيد مي کند ولي با بيان اين که عفو وگذشت يکي از بهترين وکوتاه ترين راه ها دست يابي انسان به تقوا است مي کوشد تا بيان دارد که فضيلت انساني نه در انتقام ومجازات بلکه در عفو وگذشت از ديگري است وشرافت وکرامت انساني نه تنها اينگونه حفظ مي شود بلکه با اين روش شخص مي تواند کنترل ومهار خويش را در دست گيرد واحسان ونيکو کاري را بر حسن انتقام مقدم دارد .
     انسان در عفو وگذشت است که مي تواند ارزش وجايگاه واقعي خويش را به دست آورد اين مسئله به ويژه در شدايد وسختي ها مانند مجازات قاتلين ودر امور مالي در هنگام تنگدستي فقيران وبينوايان خودرا نشان مي دهد شخصي که در اوج غضب وانتقام از جرم قاتل مي گذرد ويا ز مال خود چشم فرو مي_بندد تا تنگدستي را نيازارد وبا مطالبه پول ومال خويش اورا خوار وذليل نکند در حقيقت نه تنها کرامت وبزرگواري خويش را خريده است بلکه شرافت وکرامت انساني را براي همگان حفظ کرده است .
     *اجر و پاداش عفو : خداوند در آيات 22سوره نور و14سوره تغابن مي فرمايد زمينه سازي براي جلب غفران وآمرزش الهي از ثمرات عفو وگذشت است ودر آيات 134تا 136سوره آل عمران وايات 63تا 76فرقان اشاره دارد که پاداش بهشت جاويدان وبهره مندي از مواهب هميشگي آن از پاداشهاي عفو وگذشت است.
     خداوند در آيه 40سوره شورا عفو واغماض از خطاي ديگران واصلاح بدي آنان را نيکي دانسته وگذشت را موجب پاداش ويژه خداوند بر مي شمارد ودر آيات 52و54سوره قصص با ذکر داستان مومنان اهل کتاب که دريافت کننده دو اجر وپاداش براي تحمل در برابر کفار وعفو وگذشت از آزار آنان مي باشند توضيح مي دهد پاداش مضاعفي را بدست مي آورند  بهترين پاداش واثري که مي توان براي گذشت وعفو بيان کرد آن است که شرايط براي عفو وگذشت خداوند از خطاهاي انساني را فراهم مي آورد تا اين گونه در مسير ارحم ترحم (رحم کن تا رحم شوي )قرار گيريم .
     *علل وعوامل عفو وگذشت در انسان :  آيه 22سوره نور بيان مي دارد که علاقه انسان به غفران الهي وجلب عنايت وي زمينه اي براي عفو وگذشت از خطاي ديگران است در آيه 66سوره توبه خداوند مي فرمايد : اگر انسان از جرم ها وگناهان وخطاهاي کوچک ديگري چشم پوشي کند خداوند از گناهان وخطاهاي بزرگ او چشم پوشي مي کند واز مقام عفو وغفران با او برخورد مي نمايد  در آيات 109سوره بقره و149سوره نساء اشاره شده که توجه به قدرت مطلقه خداوند زمينه ساز عفو از رفتارهاي خطايي ديگران مي شود ودر آيه 85سوره حجر خداوند مي فرمايد : عقيده به قيامت ورستاخيز وهدفداري خلقت وآفرينش وحتمي بودن بازخواست ومحاسبه زمينه ساز عفو وگذشت نيکو از ديگران است ودر آيه 159سوره آل عمران آمده است که نرم خويي وداشتن قلبي نرم ومهربان ورحيم موجب مي شود تا انسان داراي فضيلت اخلاقي گذشت وعفو شود  
    *نقش کليدي ايمان در عفو وگذشت :  خداوند در آيات 36و37سوره شورا مي_فرمايد ايمان موجب مي شود تا انسان داراي بينش ونگرشي درست نسبت به خود وخدا وديگران باشد ومسايل زندگي ورفتاري خويش را بر اساس آن تنظيم نمايد  در آيه 43از سوره شورا اشاره مي نمايد که صبر بر مشکلات وفشارهاي عصبي وعاطفي وگذشت از خطاي ديگران موجب مي شود تا انسان داراي اراده قوي شود
    *آثار وفوايد عفو وگذشت :  عفو وگذشت از نظر عقل وعقلا امري ارزشي وهنجار ورفتاري پسنديده ونيکوست خداوند در آيات 178و237و280سوره بقره و152آل عمران و34فصلت و85سوره حجر بر ارزشمندي عفو وگذشت تاکيد کرده واز صاحبان حق خواسته است که برخلاف حق وحقوق خويش از باب انسانيت از خطا واشتباه ديگري در گذرند وبر رفتار نادرست ونکوهيده وي چشم بپوشند وآنرا ناديده گيرند . عمل به رفتار هنجاري عفو وگذشت موجب مي شود تا انسان در نوعي آرامش خاص خود قرار گيرد که نمي توان آنرا از راهي ديگر کسب کرد .
     کسي که از خطا ولغزش ديگري مي گذرد رحمت ومهر الهي را به سوي خويش جلب مي کند وبا جلب رحمت ومهر الهي شخص احساس خوش وزيبايي را در خود مي يابد خداوند در آيه 22سوره نور يکي از علل وعوامل جذب ورحمت الهي را عفو وگذشت کريمانه اشخاص نسبت به خطا وگناه ديگري مي شمارد ودر آيه 14سوره تغابن اين مسئله را در باره روابط خانوادگي ميان همسران ونسبت به فرزندان گوشزد مي_کند که عفو وچشم پوشي از دشمني هاي همسران وفرزندان زمينه ساز جلب رحمت خاص خداوندي است که آدمي را به آرامش وخوشي مي رساند .
     جلب محبت خدا با عفو وگذشت : گذشت از لغزشهاي مردم نه تنها باعث جلب رحمت الهي وبهره مندي از آرامش بر خاسته از آن مي شود بلکه موجب جلب وجذب محبت الهي نيز مي شود وآدمي را در جرگه محبان خداوندي قرار مي دهد که رسيدن به مقام حب الهي در حقيقت رسيدن به بسياري از کمالاتي است که در آثار محبت الهي بيان شده است که در آيات 134آل عمران و13مائده به اين موضوع اشاره شده است .
     قرآن در آيه 34فصلت مي فرمايد عفو وگذشت عامل جلب وجذب دوستي ها وبه وجود آورنده زمينه هاي پيوند اجتماعي وخانوادگي است ودشمني هارا از بين مي برد .
     خداوند در آيه 128سوره نساء عفو وگذشت در اختلافات خانوادگي را عامل جذب وجلب خير به سوي اهل خانواده مي شمارد وبر انجام عفو وگذشت تشويق مي کند . خداوند در آيه 280سوره بقره يکي از عوامل جذب وجلب خير الهي را گذشت از وامداران تنگدست بر مي شمارد که شخص با اين گذشت خويش خير الهي را به سوي خويش جلب مي کند .
     *عفو وگذشت موجب مي شود تا انسان از عفو الهي بهره مند گردد : خداوند در آيه 45سوره مائده عفو وگذشت از گناهان را حتي از قصاص را موجب کفاره گناهان شخص مي شمارد وبعنوان يکي از علل وعوامل اصلي پاک کردن گناهان بدان اشاره مي کند . خداوند در آيه 126سوره نحل مي فرمايد عفو وگذشت موجب دفع بديها از انسان مي شود.  در آيات 133و134سوره آل عمران و237بقره مي فرمايد انسان با عفو وگذشت از خطاي ديگران به مقام تقوا مي رسد .
     در آيات 126نحل و134آل عمران مي فرمايد عفو وگذشت از مردم موجب وارد شدن در زمره نيکو کاران ومقام احسان مي شود   .
     در آيه 34سوره فصلت مي فرمايد عفو وگذشت گاهي دشمنان سر سخت را به دوستان صميمي مبدل مي سازد .
     *آثار عفو وگذشت در  روايات :  به گزارش امانت به نقل از ميزان،در حديثي از پيامبر اکرم (ص) آمده است: هنگامي که روز قيامت مي شود ندا دهنده اي صدا مي زند هر کس اجر او بر خداست وارد بهشت شود گفته مي شود چه کسي اجرش بر خداست ؟ جواب مي دهند کسي که مردم را عفو کرده است آنها بدون حساب وکتاب به بهشت مي روند.  پيامبر اکرم (ص) مي فرمايد : عفو وگذشت سبب بقاي حکومتها ودوام قدرت است چرا که از دشمنيها مي کاهد وبر دوستيها مي افزايد  (بحارالانوار ج 74 ص 168) .
     رسول گرامي اسلام (ص) مي فرمايد :  عفو وگذشت سبب عزت وابرو مي گردد چرا که عفو چيزي جز عزت بر انسان نمي افزايد (اصول کافي ج 23ص 108) .
     رسول گرامي اسلام (ص) مي فرمايد :  عفو وگذشت جلو تسلسل ناهنجاريها ،خشونتها ،جنايتها وکينه توزيهارا مي گيرد (کنز العمال ج 3ص 373حديث 7004) .
     رسول گرامي اسلام (ص) مي فرمايد :  عفو وگذشت سبب سلامت روح وآرامش جان وطول عمر خواهد شد (ميزان الحکمه ج3حديث 13184).

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی