در حال بار گذاری
امروز: دوشنبه ۲۸ آبان ۱۳۹۷

دین و اندیشه > تعصب منفي سلامت انديشه را تهديد مي کند

گروه دين و انديشه:»تعصب«، صفتي است که مي توان گفت در همه افراد پيدا مي_شود.

     گروه دين و انديشه:»تعصب«، صفتي است که مي توان گفت در همه افراد پيدا مي_شود.
     هرچند ممکن است مفهوم آن براي هر فرد متغير باشد. اما حداقل همه ما يک بار حس کرده ايم که به يک موضوع خاص تعصب داريم. اگر اين تعصب داشتن در محدوده عقايد شخصي خودمان باشد و باعث نشود عقايد تعصبي خود را به ديگري تحميل کنيم هيچ مشکلي وجود ندارد، اما هستند افرادي که تعصبات خود را به اطرافيانشان تحميل مي کنند و همين موضوع باعث ايجاد فشار رواني روي افراد جامعه شده و در نتيجه روي آرامش کل جامعه تاثير مي گذارد.
    در ادامه،  گفت و گوي  اختصاصي با دکتر علي اکبر مرتضوي کياسري، رئيس انجمن مراکز خدمات روانشناسي و مشاوره ايرانيان در مورد مفهوم، انواع و تبعات تعصب اشاره مي شود:
    *مفهوم عرفي و لغوي تعصب
    کياسري با اشاره به اينکه واژه "تعصب" داراي يک معناي عرفي و يک معناي لغوي است، درمورد معناي عرفي آن توضيح داد: حساسيت خارج از اندازه يک فرد يا گروه نسبت به يک موضوع، پيرامون انجام يا ترک کاري، موجوديت و بودن يا نبودن امري است. فردي که تعصب دارد روي انجام شدن يا نشدن چيزي پافشاري بيش از حد مي کند.
    وي درمورد معناي لغوي واژه تعصب نيز گفت: ماده تعصب از ماده عصب مي آيد. مي توان گفت اشتغال خارج از اندازه ذهني نسبت به انجام کاري را تعصب مي گويند. درواقع انجام شدن يا نشدن کاري بيش از اندازه ذهن فرد را به خود مشغول مي کند.
    *افراط و تفريط در منطق و دين مذموم است
    رئيس انجمن مراکز خدمات روانشناسي و مشاوره ايرانيان ادامه داد: تعصب با مفاهيمي که ذکر شد مي تواند به دو نوع مثبت و منفي تقسيم شود. اگر ماهيت چيزي که نسبت به او حساس هستيم مبناي منطقي و شرعي داشته باشد، تعصب مثبت است. براي مثال فرد تعصب دارد که والدينش از وي راضي باشند. از آنجائي که رضايت والدين مبناي منطقي و شرعي دارد، تعصب فرد مثبت است. اما چنانچه موضوعي که ذهن فرد بيش از اندازه مشغولش شده است، منفي باشد، تعصب فرد منفي تلقي مي شود.
    کياسري در ادامه به اهميت حفظ تعادل در تعصب اشاره کرد و اظهار کرد: البته اگر نسبت به يک موضوع، حتي اگر آن موضوع مثبت باشد، اشغال ذهني افراطي شود، تعصب دچار مشکل مي شود. زيرا افراط و تفريط در منطق و دين مذموم و ناپسند است. بنابراين هرچند موضوع مهم باشد، به دليل تعصب افراطي، تعصب منفي تلقي مي شود. در واقع ماهيت امر مشکلي ندارد اما از آنجائي که اندازه تعصب رعايت نمي شود، نوع تعصب منفي مي شود. به عبارت ديگر کيفيت مثبت است اما کميت باعث منفي شدن آن مي شود.اين روان شناس در تعريف افراط گفت: افراط يعني توجه کردن به يک موضوع که اين توجه فرد را از توجه به مسائل ديگر باز مي دارد.وي با اشاره به آموزه هاي ديني در مورد مساله افراط و تفريط گفت: حضرت علي فرمودند که "دو گروه نابودند، کساني که در محبت ايشان غلو ( افراط) کنند و کساني که در دشمني من افراط کنند." بنابراين اگر راجع به موضوعي که کيفيت عالي دارد اما اشغال ذهني از نظر کمي در حد افراط باشد، تعصب هم مذموم مي شود.
    *مقايسه غيرت با تعصب
    کياسري در ادامه درمورد تفاوت " غيرت " با تعصب توضيح داد: غيرت يعني اوج همت براي دست يابي به يک هدف مطلوب. اهداف مي تواند انواع گوناگوني داشته باشد و بنابر هدف، انواع غيرت هم تغيير مي کند. مانند غيرت ناموسي، ملي، مذهبي، معنوي و... براي مثال فردي که غيرت ناموسي دارد اوج تلاش خود را در حفاظت از ناموس خود به کار مي گيرد.
    وي ادامه داد: غيرت به انواع مثبت و منفي تقسيم نمي شود، اما تعصب مثبت و منفي دارد. غيرت نماد عملي پايداري در تعصب است. تعصب اکثرا در محدوده فکر و ذهن است اما غيرت در مرحله اجرا و عمل است.
    *غيرت هاي مذموم و منفي
    سيد محسن ميرباقري  نيزدر کانال برگي از کتاب به رنگ آسمان مي گويد: چنانکه هر يک از صفات حسنه به سوي افراط و تفريط گرايد مذموم خواهد شود. در خصوص مسأله غيرت نيز چنين است. وي  در مورد غيرت هاي مذموم و منفي ياد آور شد:غيرت در موارد زير مذموم و نکوهيده است:
    1-غيرت از روي بدگماني:ريش? بدگماني و سوء ظن را يا مي توان در چگونگي تربيت خانوادگي افراد جستجو کرد و يا به دليل نوع کارهايي که در جامعه عهده دار آنند. ممکن است دلايل ديگري را نيز يافت اما آنچه مهم است نقش ويرانگر بدگماني در محيط خانواده است. همسران اين نکته را فراموش نکنند که در اسلام اصل بر صحت و خوش گماني نهاده شده است مگر آن که به قرائني خلاف آن ثابت شود.
    2-غيرت براي کساني که خود اهل مراقبت_اند: حساسيّت نشان دادن براي کساني که خود اهل مراقبتند کار شايسته اي نيست. بسياري از بانوان خود حريم خويش را رعايت مي کنند و در اين صورت حساسيّت نشان دادن بيشتر آثار منفي به دنبال دارد. غيرت مرد به همسر و فرزندانش امري فطري، ضروري و جزء مسؤوليت مرد است،  مشروط به آن که حالت افراطي نداشته باشد. خانمها هم طالب غيرت مرد خويشند. خانمها از مردي که نسبت به پوشش آنها بي تفاوت باشد ناراضي اند. اين حساسيت مرد البته اگر در حد معقول باشد از جانب بانوان نوعي دوست داشتن، محبت و حمايت تلقي مي گردد. قرآن حجاب را واجب نموده است و مردها هم در همان حد و حدود شرعي مسئولند. با اين همه بايد توجه داشت خانمها معمولاً نوعي غيرت و حساسيت نسبت به خود دارند و معتقدند حريم فرد ديگري اند و بعد از ازدواج بيشتر پاسدار حريم خود خواهند بود. حتي آنان در مورد اموال شوهر نيز همين تفکر را دارند تا مبادا اين اموال از بين برود.
    *اصرار و انکار کور باعث بروز تعصب منفي مي شود
    رئيس انجمن مراکز خدمات روانشناسي و مشاوره ايرانيان  به اين سوال که چه شخصيتي از افراد داراي تعصب هستند پاسخ داد: همه آدم ها مي توانند تعصب داشته باشند، اما اگر آگاهي و شناخت کم باشد، تعصب منفي خواهد شد.
    کياسري توضيح داد: بنابراين شناخت کم نسبت به موضوعي تعصب منفي در پي خواهد داشت. براي مثال فردي آگاهي ديني ندارد، نسبت به ماه مبارک رمضان تعصب منفي خواهد داشت و در هر شرايطي روزه مي گيرد، حتي اگر روزه براي سلامتي اش خطرناک باشد. اين فرد به دليل آگاهي کم نمي داند که روزه گرفتن در اين شرايط حرام است.
    وي با تاکيد بر اينکه اصرار کور و انکار کور باعث بروز تعصب منفي مي شود افزود: مغزي که شناخت کافي براي درست درک کردن و تحليل امور نداشته باشد، دچار تعصب منفي مي شوند.
    *نحوه برخورد با فردي که داراي تعصب منفي است: جدال نکنيد
    به گزارش امانت به نقل از شفقنا زندگي کياسري درمورد نحوه برخورد با افرادي که داراي تعصب منفي هستند گفت: بايد سعي شود به اين افراد آگاهي داد، اما اگر نپذيرفتند، نبايد با آن ها جدال کرد. در دستورات ديني هم آمده است که جدال نکنيم. فقط اطلاع رساني کنيم و بگذريم.
    وي تاکيد کرد: اما با فرد متعصبي که عملش باعث زيان جمعي مي شود بايد مقابله کرد. در واقع اطلاع رساني کردن و رها کردن، در حوزه تعصب منفي اي است که به انديشه فرد محدود مي شود، اما اگر تعصب منفي وارد عمل شود باعث آسيب به جامعه مي شود.کياسري در مورد دليل اين امر توضيح داد: زيرا در اين صورت امکان فراگير شدن تعصب منفي فرد وجود دارد. زيرا گرايش اجتماعي ناخودآگاه به سمت تعصب منفي تمايل پيدا مي کند و در نتيجه باعث تهديد سلامت انديشه، تهديد سلامت بهداشت رواني و تهديد سلامت رفتاري جامعه مي شود.
    وي در پايان گفت: اين امر باعث ايجاد ناامني اجتماعي در فکر و روان جامعه و تهديد زيستمان و آرامش اجتماعي مي شود. بنابراين بايد با آن مقابله کرد.

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی