در حال بار گذاری
امروز: دوشنبه ۱ مهر ۱۳۹۸

دین و اندیشه > به فقرا کمک کنيم يا به حج برويم؛ آيا واقعاً مسئله اين است؟!

عليرضا پيوگاني گروه دين و انديشه:اين‌يک واقعيت است که سفر حج هزينه‌هاي بسيار سنگيني دارد، و مردم هم حق دارند، باوجود مشکلاتي که مردم داخل کشور با آن دست‌وپنجه نرم مي‌کنند، مطالباتي براي اهتمام بيشتر مسئولين به مسائل داخلي کشور داشته باشند. با اين وجود چه راهکاري مي‌توان پيشنهاد کرد که هم حج تعطيل نشود و هم به نيازمندان کمک شود؟

    گروه دين و انديشه:اين‌يک واقعيت است که سفر حج هزينه‌هاي بسيار سنگيني دارد، و مردم هم حق دارند، باوجود مشکلاتي که مردم داخل کشور با آن دست‌وپنجه نرم مي‌کنند، مطالباتي براي اهتمام بيشتر مسئولين به مسائل داخلي کشور داشته باشند. با اين وجود چه راهکاري مي‌توان پيشنهاد کرد که هم حج تعطيل نشود و هم به نيازمندان کمک شود؟
    اين سؤال پرتکرار هرسال در ايام حج نقل مجالس بسياري از مردم مي‌شود که به حج برويم يا به فقرا کمک کنيم؟ ريشه بسياري از اين حرف و حديث‌ها به شبکه‌هاي مجازي و سايت‌هايي برمي‌گردد که با خبرسازي‌هاي دروغ اين شبهه را تقويت مي‌کنند که حج اولويتي ندارد و هزينه‌هاي آن، چراغي است که به مسجدالحرام روا نيست؛ مثل خبري که اخيراً درباره انصراف برخي از حجاج به نفع نيازمندان منتشر شده بود، ولي سازمان حج و زيارت آن را تکذيب کرد.
    اما در حقيقت اين دو گزاره هيچ منافاتي باهم ندارند؛ يعني اين‌طور نيست که يا بايد حج را به‌جا بياوريم و يا به نيازمندان کمک کنيم، بلکه مي‌توان هر دو را با هم داشت و اصلا بايد هر دو را با هم داشت.
    *چرا حج تعطيلي بردار نيست؟
    بياييم بدون پيش‌فرض و منصفانه به مسئله نگاه کنيم. حج از واجبات قطعي اسلام است و از نظر ديني بر هرکسي که استطاعت مالي دارد -يعني علاوه بر نيازهاي عادي زندگي خود مانند مسکن، اثاث منزل و مخارج کساني که عرفا و شرعاً نفقه آن‌ها بر عهده اوست توان پرداخت هزينه سفر حج را داشته باشد- يک‌بار واجب مي‌شود.(رجوع شود به آيه 97 آل‌عمران)
    در روايات معصومين همچنين تأکيد زيادي بر برپايي حج شده است، تا جايي که وقتي شخصي از پيامبر(ص) سؤال کرد که اگر ثروتم را در راه خدا انفاق کنم و صدقه دهم ثواب حج را مي‌برم؟ پيامبر فرمود: »به كوه ابوقبيس بنگر، اگر اين كوه برايت طلاي سرخ شود و آن را در راه خدا خرج كني به ثواب يك حاجي نخواهي رسيد«.
    بنابراين از نگاه ديني حج تعطيلي بردار نيست و اين اصرار دين براي برپايي حج هم به جهت منافعي است که زيارت هر ساله خانه خدا براي جامعه مسلمين به همراه دارد: »و مردم را دعوت عمومي به حج کن تا شاهد منافع گوناگون خويش (در اين برنامه حيات‌بخش) باشند«.
    علامه طباطبايي در تفسير اين آيه، منافع حج را به دو گونه دنيوي و اخروي تبيين مي‌کند. ايشان درباره سودي که حج براي آباداني دنياي مسلمين به همراه دارد معتقد است که با گردهمايي مردم از مناطق مختلف زمين، با نژاد، رنگ و آداب مختلف، با وحدت آيين و گفتاري به وحدت در عمل و همياري و همکاري مسلمين و رفع مشکلات يکديگر مي‌انجامد و به اين وسيله توده‌اي عظيم از جامعه‌هاي کوچک تشکيل مي‌شود که قدرتش سر به فلک کشيده و هيچ‌کس در برابر آن تاب مقاومت نخواهد داشت. درنتيجه وقتي مسلمين به امتي واحد و قدرتمند تبديل شوند مي‌توانند هر ناممکني را ممکن کنند.
    اما فارغ از مسئله منافعي که براي حج وجود دارد، امروز حضور حجاج ايراني بيش از هر زمان ديگري اهميت دارد و تنها برنده تعطيلي حج، دولتمردان آل سعود خواهند بود که در نبود ايران هم حاکميت خود را بر جهان اسلام تثبيت کرده و هم بهانه‌اي براي متهم کردن ايرانِ شيعي به ضداسلام بودن و تعطيل کردن واجبات ديني پيدا مي‌کنند تا  ايران را در جهان اسلام منزوي کنند. بي‌ترديد اگر ما حج واجب را تعطيل کنيم، مفتي‌هاي وهابي آل سعود خواهند گفت؛ شيعيان مي‌خواهند سفر اربعين را جايگزين حج کرده‌ و بدعتي در دين ايجاد کنند.
    *چند راهکار، به جاي تعطيل کردن حج
    باوجود اينکه ترک حج تمتع نه به لحاظ ديني و نه از جهت ديپلماتيک به‌ حق و به صلاح ملت ايران نيست، و همچنين مردم متدين ايران خودشان هم حاضر نيستند اين واجب ديني ترک شود، بهتر است به‌جاي پيشنهاد تعطيل کردن حج که راه‌حلي امکان‌ناپذير است، به راهکارهايي فکر کنيم که خلأهاي حج را جبران کند.
    به‌هرحال اين‌يک واقعيت است که سفر حج هزينه‌هاي بسيار سنگيني دارد، و مردم هم حق دارند، باوجود مشکلاتي که مردم داخل کشور با آن دست‌وپنجه نرم مي‌کنند، مطالباتي براي اهتمام بيشتر مسئولين به مسائل داخلي کشور داشته باشند. چند راهکار براي کم شدن ضررهاي مالي حج ارائه کرد:
    1. اولين نکته اين است که مردمي که يک‌بار به حج واجب رفته‌اند، در اين شرايط کنوني بهتر است از سفر چندباره خود به نفع مردم نيازمند انصراف دهند که اين اقدامي موافق با اعتقاد علما است.
    امام خميني(ره) روز بيست و ششم خردادماه سال 1358 در پيامي به مردم ايران از کساني که براي استحباب و ثواب به سفرهاي مکه و عتبات مي‌روند مي‌خواهد که انصراف دهند و عنوان کردند: »‎‏امروز ثوابي بالاتر از اينکه به برادرهاي خودتان کمک کنيد ‏‏[‏‏نيست‏‏]‏‏ و اين سازندگي را‏‎ ‎‏همه با هم شروع کنيد که ايران خودتان درست ساخته بشود، و برادرهاي خودتان نجات‏‎ ‎‏پيدا بکنند.«
    2. بايد حجاج و خانواده‌هايشان از هزينه‌هاي غيرضروري پرهيز کنند. مثلاً لازم نيست چند دام براي يک حاجي کشته شود و يا وليمه‌هاي اعياني که در شان حجاج نيست گرفته شود.
    3. بايد مرزهاي مطالبات مردم گسترده‌تر شود. يعني مردم بدانند فقط با تعطيلي حج و عتبات مشکلات کشور حل نمي‌شود، بلکه ثروتمندان زيادي در کشور زندگي مي‌کنند که علي‌رغم اعتقاد نداشتن به حج و نرفتن به سفرهاي مذهبي، باز هم آب از دستشان نمي‌چکد و خيرشان به کسي نمي‌رسد.
    به گزارش امانت به نقل از تبيان، بايد مطالبه کمک به فقرا و نيازمندان به آن حاجي که فقط 25 ميليون تومان در تمام عمرش براي يک سفر هزينه مي‌کند محدود نشود.
    4. مردم از متدينين توقع بيشتري براي کمک کردن به فقرا دارند، بنابراين حجاج نبايد به يک حج رفتن اکتفا کنند، بلکه بعد از بازگشت به وطن بايد بيشتر از ساير مردم حواسشان به نيازمندان باشد؛ چراکه حجاج استطاعت مالي داشته‌اند که توانستند به مکه بروند.

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی