در حال بار گذاری
امروز: يکشنبه ۳۰ شهريور ۱۳۹۹

دین و اندیشه > انقطاع انسان از شريعت حاصل معنويت‌هاي نوظهور است

گروه دين و انديشه: رئيس دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم در همايش معنويت_هاي نوظهور گفت: تأکيد بر قرائت انساني از دين که در السنه برخي نوانديشان ديني است، دين را از خاصيت جهت دهي به بشر تهي مي‌کند.

    گروه دين و انديشه: رئيس دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم در همايش معنويت_هاي نوظهور گفت: تأکيد بر قرائت انساني از دين که در السنه برخي نوانديشان ديني است، دين را از خاصيت جهت دهي به بشر تهي مي‌کند.
    حجت الاسلام والمسلمين احمد واعظي در همايش ملي »معنويت هاي نوظهور، شاخصه‌ها و نقدها« که به همت پژوهشکده فلسفه و کلام اسلامي دفتر تبليغات اسلامي و قطب تعميق ايمان ديني و مبارزه با جريان‌ها و فرق انحرافي دفتر تبليغات اسلامي در سالن اجتماعات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي برگزار شد، با بيان اين که بحث معنويت‌هاي نوظهور، يک پديده فراملي مي‌باشد، اظهار داشت: اين مسأله صرفاً اختصاص به جامعه ما ندارد و بسيار متنوع است؛ بيش از چهار هزار نحله مختلف را احصا کرده اند که در اين زمينه‌ها بروز و ظهور و فعاليت دارند.
    وي با تأکيد بر اين که نبايد در سطح انتزاعي بحث معنويت‌هاي نوظهور مستقر شويم، گفت: کساني که در اين زمينه قدم بر مي‌دارند، بايد به اين نکته توجه کنند که اين وجه فراملي که معنويت‌هاي نوظهور دارد، باعث نشود که در سطح انتزاعي اين بحث‌ها مستقر شويم؛ مسلماً هر اهل فضلي که بخواهد در يک وادي ورود کند، لازم است که در يک سطح انتزاعي و علمي تخصصي آشنايي کافي و خوبي داشته باشد اما بايد در اين مباحث، اولويت را به مباحث بومي خود و آنچه که به شکل انضمامي جامعه ما را درگير کرده و حضور دارد و تأثيرگذار است، بدهيم.رئيس دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم با اشاره به ضرورت انجام فعاليت‌هاي وضعيت شناسانه در پرداختن به مباحث معنويت‌هاي نوظهور تصريح کرد: اين اولويت پرداختن به مباحث بومي عرصه معنويت‌هاي نوظهور، جنس دو نوع فعاليت است: يکي فعاليت وضعيت شناسانه است که لازم بوده تا تصوير روشن و يک سري مطالعات توصيفي و تبييني و آسيب شناسانه از وضعيت کنوني جامعه خود در خصوص معنويت‌هاي نوظهور داشته باشيم و در آن مطالعات تبييني به خاستگاه نشر و نمو اين نوع مباحث بپردازيم.وي افزود: گونه دوم فعاليت در اين عرصه، به فعاليت‌هاي ايجابي و يا اصلاحي و يا به بهينه سازي فضاي معنوي جامعه مي‌پردازد که خروجي آن، بهداشت معنوي جامعه است؛ اين نوع فعاليت‌ها مي‌تواند هم وجه علمي و هم وجه اقدامات درمان گرايانه داشته باشد.
    حجت الاسلام والمسلمين واعظي با بيان اين که بخشي از اين فعاليت‌هاي ايجابي به عرضه مناسب، مطلوب و متناسب با نياز معنويت اسلامي بر مي‌گردد، اظهار داشت: بشر به شکل فطري به امور معنوي و اخلاقي گرايش دارد چرا که بشر فطرت خداخواه دارد و در بشر سرشته است و در تحولات اجتماعي همواره اين عطش وجود دارد و بايد با کار ايجابي مناسب اين خلأ را پر کند.
    وي با اشاره به اين که بخشي از افرادي که به بعضي از اين معنويت‌هاي نوظهور دچار شده اند، نيازمند درمانگري هستند، گفت: بايد بتوانيم در ميان متخصصين و کساني که مشغول به عرصه معنويت‌هاي نوظهور هستند، کساني را داشته باشيم که عملاً بتوانند اقدامات درمان گرايانه داشته باشند و چهره به چهره حضور عيني در بستر جامعه داشته باشند و نسبت به مبتلايان اثر بخشي موردي داشته باشند.
    رئيس دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم با بيان اين که شکل گيري اين معنويت‌هاي نوظهور و تکثر آن علل و عوامل بسيار متشتت زيادي دارد، تصريح کرد: انواع ناکامي‌هاي روحي و رواني، سرخوردگي‌هاي سياسي و اجتماعي و مسأله عرضه نامناسب معنويت‌هاي ديني براي رشد اين معنويت‌هاي نوظهور و يارگيري در عينيت جامعه خيلي اثرگذار است.
    وي افزود: اگر ما نگاه بومي به بحث معنويت‌هاي نوظهور داشته باشيم، جاي دو نوع بحث خالي است، يکي بحث در تأثير نهاد دين و روحانيت و حوزه‌هاي علميه در مسأله معنويت‌هاي نوظهور و ديگري تأثير و نقش نوانديشي ديني در اين عرفان‌هاي نوظهور است.
    حجت الاسلام والمسلمين واعظي اظهار کرد: در لايه‌هاي فرهيخته جامعه که در واقع مشتغل به امر معرفت ديني و تفسير دين و ارائه تصويري از دين هستند، دو گروه وجود دارند، يکي روحانيت و حوزه‌هاي علميه و ديگري آن دسته از روشنفکراني هستند که نقطه عزيمت روشنفکري خود را ارائه تفسيرهاي نوين و قرائت‌هاي نوانديشانه از دين قرار مي‌دهند که اين دو قشر معطوف به دين هستند.وي گفت: تفاوت اين دو بر اين است که روشنفکران ديني معمولاً مخاطبان خاص دارند و قشر نخبگاني مورد خطاب شأن بوده و در آحاد و لايه‌هاي معمولي جامع کمتر درگير هستند اما روحانيت و نهادهاي رسمي ديني به لحاظ گروه مخاطب، مخاطب گسترده اي دارند و از طبقات مختلف اجتماع، از قشر نخبگاني گرفته تا اقشار کاملاً معمولي مورد خطاب و تعامل با روحانيت و حوزه‌هاي علميه هستند.رئيس دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم تصريح کرد: تفاوت ديگر در اين است که در قشر روشنفکر ديني، مقوله کنش و رفتار خيلي تأثيرگذار نيست، يعني قالب مواجهه، صرفاً تئوريک و معرفتي است اما صرفاَ فرآورده انديشگي و فکري روحانيت و حوزه‌هاي علميه، پژواک در جامعه ندارد، بلکه رفتار و سلوک هم خيلي پژواک دارد، يعني گره خوردگي روحانيت و حوزه‌هاي علميه با دين به گونه‌اي است که حتي سلوک و رفتار هم مي‌تواند پژواک اجتماعي داشته باشنه، نه فقط قالب انديشه‌اي.
    وي با بيان اين که روحانيت و روشنفکران ديني در بحث معنويت‌هاي نوظهور داراي دو گونه ظرفيت سلبي و ايجابي هستند، افزود: اين دو قشر مي‌توانند نقش تسهيل کننده، زمينه ساز و مقدماتي براي گريز از معنويت شريعت محور و معنويت اسلامي و سوق دادن جامعه به سمت معنويت‌هاي نوظهور داشته باشند، کما اينکه اگر خوب استحصال شود، براي تأثيرگذاري ايجابي و رشد اخلاق و معنويت صحيح در جامعه ظرفيت بالايي دارند.
    رئيس دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم با بيان اين که ادبيات تعبيري در بيان وجه‌هاي مختلف دين بايد همسو با تحولات اجتماعي و سطح معلومات مخاطب و دغدغه‌هاي او تفاوت کند، تصريح کرد: عرضه بايد متناسب با نياز مخاطب باشد که اختصاص به روشنفکر و غير روشنفکر ندارد؛ يعني هر کسي که مي‌خواهد دين را نقطه عزيمت تخاطب خود با جامعه قرار دهد، بايد نيازسنجي، مخاطب سنجي و عرضه جذاب و مؤثري از آموزه‌هاي ديني داشته باشد.
    وي افزود: اتفاقي که افتاده، اين است که ما در طي صد سال گذشته شاهد يک رويکردي در نوانديشي ديني هستيم که به دنبال ارائه قرائتي از دين هست که اين قرائت، يک الهيات جديد، متفاوت و نظام معرفتي ديني کاملاً متفاوت با آن شاکله مغفول و راجع در قرون اعصار در ميان علماي اسلامي (اعم از شيعه و اهل سنت) است و گونه متفاوتي از دين عرضه مي‌شود که بسيار متأثر از نحله الهيات ليبرال قرن 19 است.
    حجت الاسلام والمسلمين واعظي اظهار داشت: اگر نگاه به قرآن اين چنين و تاريخ‌مند باشد، در واقع شريعت اسلامي معطوف به جامعه خاص عصر نبوي است و در اين صورت فراتاريخي و فراعصري نخواهد بود؛ يعني پيامبر (ص) مي‌خواست جامعه عصر خود را اصلاح کند و جوامع ديگر در بستر تاريخ، مخاطب او نبود.
    وي گفت: تأکيد بر قرائت انساني از دين از ديگر مسائلي است که در ده‌هاي اخير در زبان روشنفکران ديني شاهد آن هستيم که دين را از خاصيت جهت‌دهي به بشر تهي مي‌کند؛ يعني مي‌گويند که محتواي دين مومي است که ما به آن شکل مي‌دهيم. در اين صورت دين فلش جهت‌دهنده زندگي نيست، بلکه ريسمان است؛ گاهي گفته مي‌شود که دين پيامي از چشم خداوند به انسان است و گاهي گفته مي‌شود دين محتوايي است که از فيلتر عينک بشر عبور مي‌کند و ما محتوا را شکل مي‌دهيم.
    رئيس دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم تصريح کرد: در لسان برخي نوانديشان ديني روي اين نکته تأکيد مي‌شود که آنچه در متون ديني قرآن و روايت در مورد اخلاقيات بيان شده قرائت پيامبر اسلام (ص) از اقتضائات اخلاقي زمانه خود است يا تعبير مي‌شود تفسير اخلاقي پيامبر از اراده خداوند است. بعد گفته مي‌شود انسان امروز بايد تفسير اخلاقي خود را از اراده خدا داشته باشد و نه تفسير اخلاقي پيامبر و معصومين. لذا بايد تفسير اخلاقي از خدا را وفق درک انسان امروز ارائه دهد. يعني حتي چيزي که در متون ديني واجب باشد، ولي در درک اخلاقي انسان امروز جايگاهي نداشته باشد بايد کنار گذاشته شود.
    به گزارش امانت به نقل از مهر، وي افزود: اگر چنين قرائت‌هايي از دين براي جوان امروز عرضه شود که متون مقدس آن آورده نبوي با محدوديت بشري باشد و پيام الهي نداشته باشد؛ فقه و شريعت آن معطوف به آن عصر و زمانه باشد و اخلاقيات ديني تفسير آنان در زمانه خودشان از اراده خدا و مرجع تفسير امروزي از اخلاق خواست انسان امروز باشد، در اين صورت جايي براي شريعت و اخلاقيات ديني وجود ندارد و ميان انسان امروز و آورده ديني انقطاع حاصل مي‌شود. در مسئله بهسازي و سالم‌سازي جوامع اسلامي دو نهاد و طايفه يعني حوزه و روحانيت و روشنفکران ديني خيلي مؤثر هستند.

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی