در حال بار گذاری
امروز: چهارشنبه ۳ بهمن ۱۳۹۷

دین و اندیشه > استراتژي اهل بيت(ع) در توسعه فرهنگ شيعه

علي بيرانوند گروه دين و انديشه:حضرات معصومين(ع) براي برافراشتن پرچم معارف الهي از تاکتيک‌هايي همچون، صلح، جنگ و شهادت طلبي، ايجاد جنبش نرم افزاري، قيام علمي و فرهنگي، تقيه و پنهان‌کاري و ايجاد شبکه‌هاي زيرزميني استفاده کردند.

     گروه دين و انديشه:حضرات معصومين(ع) براي برافراشتن پرچم معارف الهي از تاکتيک‌هايي همچون، صلح، جنگ و شهادت طلبي، ايجاد جنبش نرم افزاري، قيام علمي و فرهنگي، تقيه و پنهان‌کاري و ايجاد شبکه‌هاي زيرزميني استفاده کردند.
    با اندک دقت و تأملي در سيره و زندگي انبياي الهي و امامان معصوم(عليهم اسلام) به روشني مي‌توان فلسفه وجودي اولياي الهي را  در حيات بشري، گسترش عدالت، برچيدن ظلم و ستم و نهادينه کردن معارف الهي براي سعادت دنيا و آخرت جوامع انساني معرفي کرد. ايشان هيچ‌گاه چشم طمعي به زخارف و جاه و مقام دنيوي نداشته‌اند؛ از اين رو با تحمل سخت‌ترين مشقات و گرفتاري‌ها سعي داشته‌‎اند که بشريت را از منجلاب فتنه‌هاي فرهنگي، سياسي و اجتماعي نجات دهند، ولي سؤالي که در اين خصوص مطرح مي‌شود، اين است که اين اولياي الهي براي نيل به اين هدف الهي و والا از چه استراتژي  راهبرد و تاکتيک خاصي بهره جسته‌اند.
    *تاکتيک ها و استراتژي توسعه فرهنگ قرآن و اهل بيت
    به طور خلاصه و تيتروار، مي توان اين چنين بيان کرد که حضرات معصومين(عليهم السلام) براي برافراشتن پرچم معارف الهي از تاکتيک هايي همچون، صلح و همزيستي مسالمت آميز، جنگ و قيام مسلحانه و شهادت طلبي، ايجاد و تقويت جنبش نرم افزاري و  قيام علمي و فرهنگي، تقيه و پنهان‌کاري و ايجاد شبکه‌هاي زيرزميني و سري استفاده مي‌کرده‌اند.
    *فراهم کردن بستر صلح و همزيستي مسالمت آميز
    برخلاف عقيده و نظر کساني که مي گويند اسلام با جنگ و خونريزي توسعه و گسترش يافته، به روشني مي‌توان اثبات کرد که آيين مقدس اسلام، طرفدار صلح، زندگي مسالمت آميز و اخلاق مدارانه بوده است، به طوري که سعي داشته با فراهم کردن بستر صلح و همزيستي مسالمت آميز و تقويت عدالت اجتماعي زمينه جنگ، خونريزي و بروز فتنه‌هاي اجتماعي را از ميان بردارد.
    *صلح در فرهنگ قرآن
    در اصطلاح ديني و شرعي صلح عبارت است از ترک جهاد با کفار با شرايط مخصوص، که البته امروزه از آن به عنوان همزيستي مسالمت آميز، شرافتمندانه و دوستانه نيز ياد مي شود.
     کاربرد عبارت صلح در زبان قرآن با لفظ (سلم) مورد استفاده قرار گرفته. آيات مشخصي از قرآن کريم تأکيد و سفارش بر صلح و زندگي مسالمت آميز دارد، »وَ إِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَها«؛[انفال/61] و اگر تمايل به صلح نشان دهند، تو نيز از در صلح درآى‏ و آيه 208 سوره مبارکه بقره که مي فرمايد: »يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً«؛ اى كسانى كه ايمان آورده‌‏ايد همگى در صلح و آشتى درآييد!
    *صلح در سيره پيامبراکرم(ص)
    در طول تاريخ اسلام به خوبي مي‌توان شواهد و مصاديقي را برشمرد که استراتژي اوليه مسلمانان در تقابل با مخالفين، صلح و سازش معرفي شده است.
     در بررسي‌هاي تاريخي به خوبي مي‌توان در سيره پيامبراکرم(ص) قراردادهاي صلح فراواني که با دشمنان و مخالفين خود برقرار کردند را مشاهده کرد، از جمله اين قراردادها  صلح با قبيله‌هايي همچون: بني ضمره، بني مدلج، صلح با يهود مدينه، پيشنهاد صلح در غزوه بدر و خندق، صلح حديبيه، صلح در غزوه خيبر، صلح با مسيحيان نجران، و همچنين صلح با زرتشتيان بحرين، هجر و عمان اشاره کرد. همه اين قراردادهاي صلح در زمان رسول اکرم(ص) به خوبي گوياي توجه  پيامبر اکرم(ص) به اين استراتژي خاص در تقابل با مخالفين مي باشد.
    *صلح و نرمش قهرمانانه در سيره امام حسن(ع)
    از جمله صلح‌هاي راهبردي که در تاريخ و سيره امامان معصوم(ع) ثبت و ضبط شده صلح امام حسن(ع) است. البته هرگونه قضاوت و پيش داوري و متهم کردن اين امام معصوم(ع) ريشه در جهل و سفاهت دارد. چراکه تاکتيکي که امام حسن(ع) در آن زمان در پيش گرفتند بهترين گزينه براي حفظ و نگهداري اقليت شيعي بود. در منابع اسلامي علت و منشأ اتخاذ اين سياست از زبان امام حسن(ع) اين چنين بازگو شده است: »فقدان اعوان و ياران، سستي و فساد کوفيان، عدم وفاداري و پايبندي به تعهدات، و عدم همبستگي و اتحاد بين ايشان و همراهي و وابستگي به دستگاه جور و فساد«.
    *فرهنگ شهادت طلبي، گزينه نظامي و جهاد مسلحانه
    البته نبايد با يک نگاه ساده انديشانه و غير معقول اين چنين پنداشت که تنها گزينه توسعه و پيشرفت فرهنگ قرآن و اهل بيت(ع) بهره‌گيري از گزينه صلح است؛ چراکه در مواردي شاهد هستيم که اين نرمش و برخورد مهرورزانه با مخالفين و معاندين کارساز نبوده بخصوص زماني که مرزهاي جغرافيايي و عقيدتي اسلامي مورد هجمه و يورش معاندين و منافقين قرار مي گيرد، در چنين فضايي مي بايست حسيني وار به جنگ با يزيديان زمانه رفت و با فدا کردن جان و مال در برابر دژخيمان ايستاد و جان خود را نثار آرمان‌هاي مقدس اسلامي کرد، تا معارف غني و الهي آن در جامعه رو به خاموشي نگرايد، و فتنه‌هاي ديني و فرهنگي در جامعه برچيده شود. البته در چنين شرايطي نيز مسلمانان ملزم به رعايت قوانين اخلاقي جنگ بودند. و اگر دشمن طالب صلح و اتمام ستيز بود صلح برقرار مي‌شود.
     *نهضت علمي و جنبش نرم افزاري و جهاد فرهنگي
    البته اين قسم از سياست فرهنگي  اجتماعي را به راستي نمي بايست به دوره خاص و امام واحدي نسبت داد؛ چراکه با اندک تأملي در سيره و منش اهل بيت(ع) به خوبي مي‌توان اين سياست کلي را در زندگاني همه امامان معصوم(ع) مشاهده کرد؛ کما اينکه همه ايشان در دوران پر فراز و نشيب زندگيشان با بهره‌گيري از شيوه و روش‌هاي خاص در مقام ارتقاي بينش و آگاهي مردم بودند، گاهي در قالب دعا و نيايش و گاهي با  برپا کردن مجالس مناظره و تقويت محافل علمي و پژوهشي، و پرورش شاگردان و نخبگان علمي.
    *تقيه و ايجاد شبکه هاي سري و مخفي
    به گزارش امانت به نقل از تبيان،يکي از تاکتيک‌هاي مهمي که اهل بيت پيامبر اکرم(ص) براي حفظ و نگهداري اقليت شيعي و توسعه و گسترش نهضت علوي در جامعه اسلامي از آن بهره مي جستند؛ استفاده از استراتژي تقيه و ايجاد شبکه‌هاي سري و زيرزميني، و ارتباط مخفي با دوستان و شيعيان راستين بود، عبارت تقيه در معناي لغوي(پرهيز، نگاه‌داري و پنهان کردن) و در اصطلاح اسلامي عبارت است از پنهان کردن مذهب خويش يا خودداري از اظهار آن در مواردي که ضرر جاني يا مالي متوجه شخص باشد. باري به هر جهت در جامعه اي که فعاليت مذهبي و جنبش نرم افزاري به طور آزاد ميسر نيست حضرات معصومين (ع) با اتخاذ اين راهبرد و آموزش آن به ياران خود سهم بسزايي در حفظ و گسترش فرهنگ شيعي داشتند.

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی