در حال بار گذاری
امروز: دوشنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۷

دین و اندیشه > اربعين حسيني و قداست نهفته در عدد چهل

گروه دين و انديشه: در تشيع، اربعين بيش از هر چيزي يادآور چهلمين روز شهادت سالار شهيدان است؛ بنابر اين جا دارد درباره راز‌هاي نهفته در عدد چهل بيشتر تحقيق کرد. از ديرباز، اعداد در بين اقوام و ملل مختلف و در علوم گوناگون، جايگاهي خاص داشته است. به طور مثال عدد سيزده در بسياري از فرهنگ‌ها، بار معنايي منفي و منحوس دارد و يا نسبت به عدد هفت يا چهل، رويکردهاي مثبتي وجود دارد.

    گروه دين و انديشه: در تشيع، اربعين بيش از هر چيزي يادآور چهلمين روز شهادت سالار شهيدان است؛ بنابر اين جا دارد درباره راز‌هاي نهفته در عدد چهل بيشتر تحقيق کرد. از ديرباز، اعداد در بين اقوام و ملل مختلف و در علوم گوناگون، جايگاهي خاص داشته است. به طور مثال عدد سيزده در بسياري از فرهنگ‌ها، بار معنايي منفي و منحوس دارد و يا نسبت به عدد هفت يا چهل، رويکردهاي مثبتي وجود دارد.
    فارغ از اينکه برخي از تصورات افراد نسبت به اعداد، برخواسته از خرافات و توهمات است، اما به نظر مي‌رسد در بعضي از اعداد به واقع رازي نهفته باشد.
    يکي از اعدادي که شايد بتوان به گونه‌اي اسرارآميز بودنش را ثابت کرد، عدد چهل و يا همان اربعين در زبان عربي است. عدد چهل در تاريخ، ادبيات و در عرفان جايگاه ويژه‌اي دارد و به نظر مي‌توان با توجه به آيات و روايات، رويکرد دين اسلام به اين عدد را مثبت ارزيابي کرد.
    *جايگاه چهل در تاريخ قبل از اسلام
    قبل از ظهور دين اسلام، عدد چهل در اعراب کاربردهايي داشته؛ از جمله اينکه نشان از بلوغ، رشد و کمال هر فرد محسوب مي‌شده و يا حداقل سن ورود به دارالندوه، جايي که قريش در آن جمع مي‌شدند و تصميم گيري مي‌کردند بوده است.
    علاوه بر انعکاس تاريخي، اهميت عدد چهل در اشعار نيز بازتاب داشته؛ لفظ چهل در اين شعر مولانا را مي‌توان در معناي کمال و بلوغ اخذ کرد: آدمي را اندک اندک آن همام/تا چهل سالش کند مرد تمام
    *قرآن چهل را نشانه کمال و بلوغ مي‌داند
    در قرآن چهار بار لفظ اربعين ذکر شده است. به طور مثال خداوند در آيه 51 سوره بقره مي‌فرمايد: »و [ياد کنيد] زماني که [براي نازل کردن تورات] چهل شب با موسي وعده گذاشتيم« و يا در آيه 15 سوره مبارکه احقاف مي‌فرمايد: »سي ماه تمام مدت حمل و شيرخواري او بود تا وقتي که طفل به حد رشد رسيد و آدمي چهل ساله گشت (و عقل و کمال يافت)؛«با توجه به اينکه زمان نزول تورات چهل شب ذکر شده و همچنين در تفاسير آمده است که آيه 15 احقاف، چهل سالگي را شروع رشد و بلوغ فکري معرفي مي‌داند، مي‌توان نتيجه گرفت که از نگاه قرآن جايگاه عدد چهل، جايگاهي خاص است.
    همچنين وجود رواياتي همچون آثار حفظ چهل حديث، دعا براي چهل مؤمن، بعثت غالب انبياء در چهل سالگي و اينکه پيامبر به ابوذر فرمود هنگامي که مؤمني از دنيا مي‌رود زمين تا چهل روز براي فقدان او گريان و عزادار است و بسياري از روايات و قرائن ديگر، دلالت بر اهميت اربعين يا همان عدد چهل دارد.
    *اسرار اربعين در عرفان اسلامي
    درباره تأثير اعداد از علامه سيد مهدي بحرالعلوم نقل شده است که گفت: »خود به عيان ديده‌ام و به بيان دانسته‌ام که اين مرحله شريفه، از مراحل عدد را خاصيتي خاص و تاثيري مخصوص است، در ظهور استعداد (ها) و تتميم ملکات، در طي منازل و قطع مراحل.«
    همچنين در عرفان اسلامي چله گرفتن براي رسيدن به يک مقصود معنوي امري متداول است. آيت‌الله محسن غرويان در مصاحبه‌اي با خبرگزاري ايلنا گفت: »سير و سلوک افراد سالک تحت عنوان چله‌نشيني معروف است. مثلاً اگر يک سالک اهل سير و سلوک چهل روز روزه بگيرد يا عبادت کند به مقام عرفاني خاصي مي‌رسد. اما نهايتاً اينکه واقعاً چه اسراري در عدد چهل وجود دارد بر ما و حکما مشخص نيست، اما مي‌گويند قطعاً اسراري در اين عدد و برخي اعداد ديگر وجود دارد.«
    *اهميت عدد چهل و رابطه آن با اربعين حسيني
    براي تکميل و اتقان بيشتر اين مبحث، به سراغ حجت الاسلام علي ثمري، روحاني سرشناس و سخنران معروف رفتيم.
    او در ابتدا درباره اهميت عدد چهل در متون ديني گفت: خداوند در آيه‌اي درباره حضرت موسي کليم الله مي‌فرمايد: »وَ وَاعَدْنَا مُوسَي ثَلَاثِينَ لَيْلَةً وَأَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ« بنابر اين آيه خداوند مسير خودسازي را چهل روزه براي حضرت موسي بسته؛ و در تفسير همين آيه شريفه که در تفسير شريف برهان است امام صادق عليه السلام مي‌فرمايد: خداوند تبرک تعالي جنس خلقت انسان را طوري قرار داده که در هر چهل روز امکان تحول صد در صدي براي انسان ممکن است. و اين از اسرار اربعين است. لذا حدود حريم همسايه را چهل خانه ذکر مي‌کنند؛ نقباي بني اسرائيل را گفته‌اند چهل نفرند؛ فاصله زماني که حضرت آدم بعد از آن خطايي که از او سر زده گريه مي‌کرده چهل روز است؛ چهل شب حضرت صديقه اطهر در خانه مهاجر و انصار مي‌رفته؛ در نماز شب به چهل مؤمن گفتند دعا کنيد؛ بعد هم در حديث هست که من اخلص لله اربعين صباحا جرت ينابيع الحکمه من قلبه و علي لسانه؛ خداوند سري در درون انسان قرار داده که اگر چهل روز خالصا لوجه الله وجودش را در راه بندگي خدا قرار دهد دريچه‌هاي حکمت از قلبش به زبانش جاري مي‌شود
    به گزارش امانت به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان؛ او در ادامه درباره ارتباط عدد چهل با حادثه کربلا گفت: در حادثه عاشورا هم در مدت زمان چهل روز غلبه خون بر شمشير و تسوق حق بر باطل بعد از شهادت حضرت سيد الشهدا در اسارت اهل بيت محقق شد. ممکن است سؤال شود چرا اربعين فقط در خصوص امام حسين عليه‌السلام مطرح مي‌شود و درباره انبياي ديگر وجود ندارد؛ در جواب بايد گفت حادثه عاشورا حادثه‌اي نفاق زدا و تنش زادا اي بود که به وسيله امام حسين عليه السلام و اصحابش شروع شد و بعد از شهادت اين ذوات مقدس پيام حرکت ايشان توسط اسرا در فاصله زماني چهل روز به ثمر نشست و آنچه را که دشمن داشت تعقيب مي‌کرد همه به ضرر خودش تمام شد؛ يعني مردمي که با رقص و پايکوبي به استقبال اهل بيت آمدن حين ورود به شام همين مردم وقت خروج اسرا از شام همه گريه مي‌کردند و پشيمان بودند.

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی