در حال بار گذاری
امروز: يکشنبه ۳۰ شهريور ۱۳۹۹

دین و اندیشه > اخلاق عمومي سنگ بناي حفظ جامعه است

گروه دين و انديشه:عضو گروه حقوق بشر پژوهشکده انديشه ديني معاصر، گفت: اخلاق در همه جا يک سنگ بنا است و اگر اين سنگ بنا را برداريم همه چيز فرو مي‌ريزد.

    گروه دين و انديشه:عضو گروه حقوق بشر پژوهشکده انديشه ديني معاصر، گفت: اخلاق در همه جا يک سنگ بنا است و اگر اين سنگ بنا را برداريم همه چيز فرو مي‌ريزد.
    علي ‌الله‌بداشتي، عضو گروه حقوق بشر پژوهشکده انديشه ديني معاصر در نشست »ضرورت بحث از اخلاق اجتماعي اسلام« که به صورت مجازي برگزار شد، گفت: اخلاق امري فراديني است و انسان پيش از آنکه متدين به دين خاص باشد، بايد به بعضي ارزش‌هاي اخلاقي پايبند باشد که به آن اخلاق فطري مي‌گوييم.
     وي اضافه کرد: حتي پذيرش دين مبتني بر اخلاق است؛ يعني انساني که در درون خود متکبر است هيچ‌گاه در مقابل انبياء سر تسليم نمي‌گذارد؛ خداي سبحان نيز به اين امر فطري بودن اخلاق در آيه هشتم سوره مبارکه شمس اشاره مي‌کند: فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا، پس در واقع اين روح حقيقت‌پذيري متقدم بر دين‌پذيري است؛ يعني کسي حقيقت‌پذير نباشد دين‌پذير نخواهد بود.  الله‌بداشتي، تصريح کرد: بحث حسن خلق به معناي حسن عدل و قبح ظلم نيز از مباحث پيشاديني است و بحث عدل در مقابل ظلم از نمونه‌هاي اخلاق اجتماعي است که در همه جوامع و انسان‌ها مطرح است.
     وي افزود: يکي از نکته‌هاي مهم اين است که سنگ بناي اجتماع، احترام و اهتمام به رعايت اصول اخلاق اجتماعي است؛ يعني رشد جوامع، مبتني بر اخلاق است. ما مي‌توانيم اين نتيجه را از اين سخن برداشت کنيم که در واقع يکي از اصول اساسي در افول يک جامعه و يا تعالي يک جامعه بحث اخلاق است.
     عضو هيئت علمي پژوهشکده ديني معاصر اظهار کرد: يکي از چيزهايي که اميرالمؤمنين در خصوص نابودي يک حکومت و يک جامعه مورد تأکيد قرار مي‌دهد بحث اخلاق سياسي است. ايشان مي‌فرمايد: لَيسَ شَيءٌ أدعى إلى تَغييرِ نِعمَةِ اللّه ِ و تَعجِيلِ نِقْمَتِهِ مِن إقامَةٍ على ظُلمٍ؛ فإنّ اللّه َ سَميعُ دَعوَةِ المُضطَهَدِينَ (المَظلومِينَ)، و هُو للظالِمينَ بِالمِرصادِ. مي‌فرمايند هيچ چيزي جز بنياد ستم نهادن نابودکننده نعمت خدا و در پي دارنده کيفر او نيست؛ يعني ظلم يکي از بحث‌هاي مهم در اخلاق اجتماعي است و عدل در مقابل او است.
     وي تاکيد کرد: اين سخن مشهور است که »المُلکَ يَبقَي مَعَ الکُفرِ وَ لا يَبقَي مَعَ الظُّلمِ« يعني ممکن است يک حکومت با کفر پايدار بماند ولي با ظلم نه، کفر امري اعتقادي است اما ظلم امري اخلاقي و اجتماعي است. الله‌بداشتي با ذکر نمونه‌هايي از قرآن در بحث افول يا نابودي جامعه، اظهار کرد: خداوند قوم لوط را به خاطر آلودگي‌ها و زشتي‌هاي اخلاقيشان مثل همجنس‌گرايي و تعدي به ناموس هم‌جنسان نابود کرد. »وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَطَرًا فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُجْرِمِينَ«(اعراف/84) يعني علت نابودي اين قوم که سنگ باران شدند مجرمين يا جرم آنها بيان مي شود. وي اضافه کرد: يا در قوم شعيب باز هم مي‌بينيم که دو اصل اساسي در تعليمات مورد توجه قرار داده شده بود؛ يکي اصل اعتقادي و ديگري  بحث عبوديت و بحث اخلاق در اقتصاد است که مي‌فرمايد: وَإِلَى مَدْيَنَ أَخَاهُمْ شُعَيْبًا  قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَکُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ  قَدْ جَاءَتْکُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّکُمْ فَأَوْفُوا الْکَيْلَ وَالْمِيزَانَ وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلَاحِهَا ذَلِکُمْ خَيْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ.(اعراف/85) يکي بحث عبوديت و دعوت به عبادت الهي مطرح است و نکته دوم به بحث اجتماعي بر مي‌گردد که در واقع رعايت عدالت در معاملات و اقتصاد و عدالت اجتماعي است.
     وي اضافه کرد: اخلاق در همه جا يک سنگ بنا است و اگر اين سنگ بنا را برداريم همه چيز فرو مي‌ريزد. همچنين اخلاق در اقتصاد و تجارت خيلي نقش دارد اينکه ما، انسان‌ها را به عنوان يک ابزار و يا به عنوان يک انسان ببينيم که وظيفه داريم نياز او را برطرف کنيم.
     وي با بيان اينکه در بحث اخلاق و تجارت اين دو نگاه بسيار متفاوت هستند، اظهار کرد: بحث اخلاق در قدرت نظامي هم مطرح است؛ امام خميني(ره) مي‌فرمودند، وقتي اسلحه در دست انسان است انسان در آنجا بيشتر به اخلاق احتياج دارد. يا در مسئله اخلاق و امنيت، آيا ما وظيفه داريم به دليل امنيت تمام اصول اخلاقي را زير پا بگذاريم؟ و هر نوع تجسسي را در مورد افراد جايز بدانيم؟
     الله‌بداشتي افزود: اين گفته پيامبر اسلام که »به راستي که من براي به کمال رساندن مکارم اخلاق مبعوث شده‌ام« فراموش مي‌شود و در اين زمان اعتقاداتي که به تنهايي به عمل انسان شکل مي‌دهند با ذره‌اي انحراف و همراه با تکبر و حس غلبه‌جويي و اخلاق زشتي که در انسان ظهور پيدا مي‌کند موجب مي‌شود با بسم الله الرحمن الرحيم سر ببرند. اين درحالي است که خداوند حتي در مورد دشمن نيز توصيه‌هايي دارد و مي‌فرمايد حتي در مورد دشمن خود نيز بايد عدالت پيشه کنيد.  استاد پژوهشکده انديشه ديني معاصر اضافه کرد: اگر اخلاق از مجموعه اسلام فراموش شود که متاسفانه امروز در آموزه‌هاي حوزوي و دانشگاهي ما به اخلاق آن‌گونه که بايد توجه نمي‌شود، بايد منتظر تبعات اجتماعي آن باشيم.
    به گزارش امانت به نقل ازايکنا، وي با بيان اينکه براي حفظ جامعه و رشد آن بايد اخلاق عمومي را جدي بگيريم و به اخلاق فردي اکتفا نکنيم، تصريح کرد: برخي از علماي ما در حوزه‌ها اگر خود ذوقي داشتند پنجشنبه‌ها درس اخلاق برپا مي‌کردند. اما اينکه اخلاق را در جامعه به عنوان رکني از ارکان سازندگي اجتماع قرار بدهيم، وجود نداشته و ندارد و تنها در اين صورت يعني سرايت دادن اخلاق به اجتماع است که جامعه به تحول چشمگيري خواهد رسيد.

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی