در حال بار گذاری
امروز: يکشنبه ۲۶ خرداد ۱۳۹۸

دین و اندیشه > آيا امر به معروف ناقض حريم خصوصي نيست

گروه انديشه:امر به معروف و نهي از منکر ناظر به محيط عمومي و علني و نيز اعمالي است که بدون تجسس، قابل رؤيت باشد.

     گروه انديشه:امر به معروف و نهي از منکر ناظر به محيط عمومي و علني و نيز اعمالي است که بدون تجسس، قابل رؤيت باشد.
     در حقيقت کسي به قصد امربه‌معروف و نهي از منکر حق تجسس و ورود به حريم خصوصي افراد را ندارد مگر اينکه: يکي از موضوعاتي که در زندگي انسان‌ها جايگاه و اهميت زيادي دارد، مقوله »حريم خصوصي« يا »حريم شخصي « است. موضوعي که بنا به فرهنگ، آداب و رسوم، باورهاي انسان‌ها شرايط و موقعيت‌هاي مختلفي دارد.
    به جرأت مي‌توان گفت براي اين موضوع به تعداد آدم‌هاي روي کره زمين تعاريف متفاوتي وجود دارد که در همه آن‌ها يک نکته مشترک است و آن اينکه؛ »هيچ‌کس دوست ندارد از ديگران آزار ببيند يا آرامش و آسايشش را بر هم بزنند«.
    اگر به تعبير روايت اصل اسلام در معرض مخاطره باشد، ورود به حريم خصوصي در حدي که خطر را دفع بکند جواز شرعي دارد و اگر مازاد بر اين ميزان بوده و باشد، جواز شرعي نداشته و اين کار به لحاظ شرعي و فقهي- حقوقي حرمت شرعي دارد.
    در اين ارتباط موضوع آزادي با حريم خصوصي ارتباط پيدا کرده به طوري که حرف و سخن هاي فراواني در اين رابطه شنيده مي‌شود.
    اين در حالي است که بنابر نظر اسلام انسان‌ها آزاد آفريده شده‌اند، منتهي اين آزادي تا حد و اندازه اي است که به آزادي ديگران تجاوز نشود.
     به عبارتي ما آزاد هستيم تا جايي که به آزادي اسلام، جامعه و امت مسلمان تجاوز نکنيم. اسلام بيان مي‌کند گناهي که علني و خارج از حريم خصوصي انجام شود دهن‌کجي و توهين به حرف خداوند است و با آن بايد مبارزه شود که البته بايد توجه شود که اين مبارزه به معناي کشت و کشتار نبوده و مراحلي دارد؛ اول بايد با رفتار فرد خطاکار را متوجه اشتباهش کرد و اگر متوجه نشد با زبان تذکر داد.
     اگر با زبان هم کارساز نبود و منکر، منکر اجتماعي، حکومتي و علني بود وارد مرحله سوم امر به معروف که رفتارهاي عملي چون دستگير کردن، شلاق زدن و اعدام است، مي‌شود که البته که اين مرحله به اذن حاکم شرع بايد انجام شود و مردم عادي حق ورود به آن را ندارند.
    حجت‌الاسلام محمدرضا اُخروي مدرس حوزه و دانشگاه در تبيين معناي ورود به »حريم خصوصي« گفت: ورود به اين حريم، نه تنها از نظر اجتماعي و عموم مردم مورد پذيرش نيست، بلکه از نظر قانون و شرع هم جايز و مورد قبول نبوده است. بنابراين در هر موقعيت و شرايطي ورود و تجاوز به حريم خصوصي (البته با در نظر گرفتن تعريف صحيح از حريم خصوصي) تحت هيچ منطق، آيه و روايتي جايز نيست.
    *گشت‌هاي شبانه، جمع‌آوري ماهواره‌ها و تجاوز به حريم خصوصي
    اخروي در رابطه با شرايطي که جواز براي ورود به حريم خصوصي افراد را تعيين مي‌کند، افزود؛ وقتي مي‌توان به حريم خصوصي به لحاظ شرع تجاوز کرد که اصل اسلام در معرض مخاطره باشد.
     يک وقتي ماهواره برنامه‌اش فساد اخلاقي است و کسي در داخل خانه و حريم خصوصي خود نگاه مي‌کند که در اين صورت مرتبط به کسي نيست، اما گاهي همين وسيله، ابزاري مي‌شود براي خط‌دهي جامعه در راستاي ساقط کردن اصل حکومت اسلامي همانطور که در يک برهه‌ زماني چنين شرايطي پيش آمد که همه شبکه‌هاي ماهواره‌اي در تلاش براي ساقط کردن حکومت اسلامي برآمدند.
    که در شرايطي با نويز و پارازيت مهارش مي‌کردند و در موقعيتي شرايط به قدري سخت و وخيم شد که براي جمع‌آوري اين شبکه‌ها جواز ورودبه ساختمان صادر شد.
    بنابراين به تعبير روايات اگر اصل اسلام در معرض مخاطره باشد، ورود به حريم خصوصي در حدي که خطر را دفع کند جواز شرعي دارد و اگر مازاد بر اين ميزان بوده و باشد، جواز شرعي نداشته و اين کار به لحاظ شرعي و فقهي- حقوقي حرمت شرعي دارد.
    دکتر فهيمه ملک زاده، استاد دانشگاه  در رابطه با ورود به حريم خصوصي 4 شرط را براي ورود به حريم خصوصي در موارد مجاز اشاره کرد؛ در قانون جديد، براي اولين بار به صراحت اعلام شده است که اصل، برائت است و هرگونه ورود به حريم خصوصي اشخاص جز به حکم قانون و با رعايت مقررات و تحت نظارت مقام قضايي مجاز نيست و در هر صورت اين اقدامات نبايد به گونه‌اي اعمال شود که به کرامت و حيثيت اشخاص آسيب وارد کند.
    همچنين براي ورود به حريم خصوصي حتي در موارد مجاز، چهار شرط لازم است: حکم قانون، رعايت مقررات، نظارت مقام قضايي و عدم آسيب به کرامت و حيثيت اشخاص.
    *عرف متشرعه؛ مشخص کننده حد ورود به حريم خصوصي
     اخروي جواز شرعي بودن حد ورود به حريم خصوصي را عرف متشرعه معرفي کرده و ادامه داد؛ اگر شرايط به گونه اي باشد که قرائن و دلايل متقن به دور از شک و گمان خطري را براي اصل اسلام تأييد کرده به طوري که فرضاً يقين حاصل شود که در فلان خانه و حريم خصوصي قتلي در حال انجام است، ورود در اين حريم خصوصي جايز است.
    *رابطه ميان امر به معروف و حريم خصوصي
    علي تقوي، استاد حوزه و دانشگاه و مدير آموزش ستاد امربه‌معروف در رابطه با ارتباط ميان امربه‌معروف و حريم خصوصي گفت؛ در خصوص حريم خصوصي در قانون 24 ماده‌اي حمايت از آمران به معروف و ناهيان از منکر که توسط قوه مقنّنه تصويب، تأييد و اجرا شده آمده که امر به معروف و نهي از منکر ناظر به محيط عمومي و علني و نيز اعمالي است که بدون تجسس، قابل رؤيت باشد.
     به عبارتي کسي براي انجام امربه‌معروف و نهي از منکر حق تجسس و ورود به حريم خصوصي افراد را ندارد که البته اين امر در قرآن کريم با فرمان " لا تجسّسوا" آمده است.
    وي در ادامه اماکن عمومي را جزو حريم خصوصي ندانسته و ادامه داد؛ در همان ماده قانوني آمده اماکن عمومي که بدون تجسس در معرض ديد عموم هستند، حريم خصوصي محسوب نشده، چنانچه مشاعات ساختمان‌ها، پشت بام، هتل‌ها، راهروها، خودروها، طبق تصويب قانون مشمول حريم خصوصي نمي‌شود.
    *خودرو حريم خصوصي است يا خير؟
    اين استاد حوزه و دانشگاه در رابطه با حريم خصوصي يا عمومي بودن خودرو با اشاره به شيطنت‌هاي دشمنان اسلام ادامه داد؛ موضوع اينکه خودرو حريم خصوصي است يا خير را مي‌توان به اين صورت مطرح کرد؛ اينکه خودروي شما براي چه چيزي حريم خصوصي يا عمومي است؟ براي ورود من يا نگاه من؟
    خودروي افراد براي ورود ديگران به آن، حريم خصوصي است؛ يعني من غريبه بدون اجازه حق ورود به خودرو کسي را ندارم، اما براي نگاه ديگران، حريم خصوصي نبوده و حريم عمومي است؛ چرا که قابل رؤيت بوده و ديدنش نياز به تجسس ندارد.
    تقوي در رابطه با نتايج گناه علني بحث را با روايتي پي گرفت؛ در روايتي معصوم (ع) مي‌فرمايند؛ »إِنَّ الْمَعْصِيَةَ إِذَا عَمِلَ بِهَا الْعَبْدُ سِرّاً لَمْ تَضُرَّ إِلَّا عامل‌ها، وَ إِذَا عَمِلَ بِهَا عَلَانِيَةً وَ لَمْ يُغَيَّرْ عَلَيْهِ أَضَرَّتْ بِالْعَامَّة«؛ اگر عبدي معصيت کند و اين در خفا و پنهاني انجام شود مسلّماً به عاملش آسيب مي‌زند. در اين ترديدي نيست ولي آسيب فقط به عامل معصيت است. ضرري را متوجه ديگران نمي‌کند. اما اگر عبد و بنده خدا به نحو آشکار معصيت انجام بدهد به همه ضربه مي‌زند.
    *گناه علني، بيماري واگيردار است
    مدير آموزش ستاد امر به معروف در ادامه، در بيان مقايسه بين گناه علني و سري، بحث را اين‌گونه تبيين کرد؛ براي تبيين دو حريم خصوصي و عمومي مقايسه بين دو بيماري داريم به نام آبله‌مرغان و سرطان. در بيان خطر اين دو بيماري نظرات مختلف است؛ عده‌اي سرطان را خطرناک و بعضي آبله مرغان را خطرناک مي‌دانند، اما سؤال و جواب دقيق‌تر اين است که بگوييم اين بيماري براي چه کسي خطرناک است؛ براي خود بيمار يا جامعه. آبله مرغان براي خود بيمار خيلي خطري ندارد چرا که عده کمي در اثر اين بيماري از بين مي‌روند، اما خطر اين بيماري به لحاظ واگيردار بودنش براي اطرافيان بسيار بيشتر است. در مقابل سرطان، به خودي خود و براي خود فرد بسيار خطرناک بوده، اما واگير نداشته در نتيجه براي اطرافيان بيمار خطري ندارد.
    در بيان حضرت علي (ع) گناه علني مثل بيماري واگيردار و براي جامعه خطرناک است. عمل منافي عفت در خلوت انجام مي‌شود با وجود اينکه گناه بسيار بزرگ و کبيره‌اي است و خداوند سخت آن را مي‌بخشد، ضررش تنها در حيطه خصوصي فرد است، اما بدحجابي و گناه علني چون در حيطه عمومي است و ظهور و بروز دارد، خطرناک است.به عبارتي از نظر اسلام کوچک‌ترين گناه اگر علني انجام شود خطرناک‌تر از گناه بزرگي است که در خلوت و حريم خصوصي انجام شود.
    *امر به معروف شکستن حريم خصوصي هست يا خير؟
    تقوي در پاسخ به اين سؤال که امر به معروف شکستن حريم خصوصي هست يا خير، آن را معطوف به داشتن تعريف صحيح از حريم خصوص دانست و ادامه داد؛ خيلي از مردم فکر مي‌کنند خيابان حريم خصوصي است که در صورت اين عدم شناخت و آگاهي موجب جبهه‌گيري ها و انتقادات و حرف‌هاي نابجايي مي‌شود.
    جايي که در منظر عموم قرار مي‌گيرد، حريم خصوصي نيست. تذکر و امر به معروف در باب بلند بودن صداي ضبط که البته فرقي نمي کند ترانه باشد يا مداحي، به طوري که از محيط خانه و يا خودرو شنيده شود و موجبات آزار ديگران را فراهم سازد منافاتي با حريم خصوصي و آزادي افراد ندارد؛ چرا که اولاً؛ اين شرايط از حريم خصوصي خارج شده و ثانياً؛ انسان ها تا جايي آزاد هستند که به آزادي ديگران تجاوز نکنند.
    *وقتي امر به معروف اشاعه فحشا مي‌شود
    اخروي در رابطه با امر به معروف با اشاره به آيه 19 سوره نور نکته‌اي را يادآور شد و گفت؛ گاهي بعضي از کارهايي که در صورت و ظاهر اسمش را امر به معروف مي گذاريم، خودش آشکار کردن فساد و قبح‌شکني از گناه است، مثل اينکه گاهي خبري را فقط من مي دانم و با همگاني کردنش قبح موضوع را مي شکنم. به گزارش امانت  به نقل از تبيان،اين رفتار به تعبير قرآن بسيار خطرناک مي‌باشد؛ »إِنَّ الَّذينَ يُحِبُّونَ أَنْ تَشيعَ الْفاحِشَةُ فِي الَّذينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذابٌ أَليمٌ فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ«. در خصوص امر به معروف‌هايي که انجام مي دهيم، مراقب آبروي مردم و اينکه رفتار خود ما شيوع گناه نباشد، باشيم.

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی