در حال بار گذاری
امروز: يکشنبه ۳۰ شهريور ۱۳۹۹

تندرستی > نقش رسانه‌ها در هدايت فرهنگ عمومي

گروه فرهنگي:رسانه‌ها يکي از عوامل و ابزارهاي مهم جامعه پذيري و فرهنگ پذيري هستند که نقش مهمي در رشد و تحول جنبه‌هاي گوناگون زندگي افراد ايفا مي‌کنند.

    گروه فرهنگي:رسانه‌ها يکي از عوامل و ابزارهاي مهم جامعه پذيري و فرهنگ پذيري هستند که نقش مهمي در رشد و تحول جنبه‌هاي گوناگون زندگي افراد ايفا مي‌کنند.
     امروزه، انسان‌ها در معرض نهادهاي رسانه‌اي متولد مي‌شوند، مي‌انديشند، دنيا را از اين منظر مي‌بينند و رفتارهاي خود را بر اساس الگوهاي برگرفته از کتاب، مجله، روزنامه، فيلم، ماهواره، تلويزيون، راديو و اينترنت سامان مي‌دهند. محققان در پژوهشي با عنوان  »نقش رسانه‌ها در هدايت فرهنگ عمومي« آورده‌اند:»يکي از مقولاتي که رسانه‌ها به آن مي‌پردازند، نوعي نفوذ و تأثيرگذاري در ميان اعضاء جامعه و مخاطبان خود است«. در اين پژوهش توسط رائيکا خورشيديان، هدايت سوخکيان، جمشيد امامي کارشناس ارشد طراحي صنعتي دانشگاه تهران، وحيد چوپانکاره استاديار طراحي صنعتي دانشگاه تهران، عليرضا اژدري استاديار طراحي صنعتي و ارتباط چندرسانه‌اي، آمده است: »رسانه‌ها با ترغيب، تشويق، تبليغ و حتي ارعاب، مخاطبان را وا مي‌دارند تا به قواعد دلخواه صاحبان رسانه اعتقاد پيدا کنند. رسانه‌ها از طريق معرفي هنجارهاي خاص اجتماعي و الگوها مي‌توانند باعث هم‌نوايي، هم‌سويي و به نوعي فرهنگ سازي در بين افراد جامعه شوند. رسانه در ارتباط خود با فرهنگ، نه تنها به کانال (مسير) ارتباطي، که فراتر از آن، به اصل پيام بدل شده است، بلکه پيامي که نه تنها بر پايه شناخت، که بر اساس قدرت هم مبادله مي‌شود و در صدد تغيير ساختارهاي فرهنگي، اجتماعي و سياسي و برقراري نوعي از همسان سازي فکري و رفتاري است. اين حرکت ارتباطي - فرهنگي مهمترين شاخص عملکرد رسانه‌ها در صحنه‌هاي گوناگون فردي، اجتماعي و ميان فرهنگي است.
    مد به مثابه رسانه شخصي از آنجا که افراد اجتماع به طور گسترده‌اي با رسانه‌ها در ارتباط هستند، از طريق آن‌ها مي‌انديشند، دنيا را از رهگذر آن‌ها مي‌شناسند و رفتارهاي خود را بر اساس الگوهاي برگرفته از آن‌ها سامان مي‌دهند. اين در حالي است که در عصر اطلاعات و ارتباطات، دوران يک طرفه بودن رسانه‌ها به پايان رسيده و مخاطبان با بهره‌مندي از قدرت انتخاب و گزينش اطلاعات، نقش تعيين کننده‌اي در دنياي جديد ارتباطي دارند و از سهم فزاينده‌اي در فرآيند فرهنگ سازي اجتماعي از طريق رسانه‌هاي جمعي است.
    رسانه مي‌تواند تلويزيون، فيلم ويديويي، رسانه‌هاي  مکتوب، ماهواره و اينترنت باشد. از ديگر سو، رسانه مي‌تواند پوشاکي باشد که معرف هويت و سبک زندگي افراد است. اگر هويت اجتماعي افراد را مجموعه ارزش‌ها  نگرش‌ها و باورها بدانيم، قطعا ميان سبک زندگي که يکي از مؤلفه‌هاي آن الگوي مصرف پوشاک يا مد است، مي‌توان توان خويشاوندي ساختاري يافت. بنابراين، هر سبک زندگي به عنوان يک »رسانه هويتي« مي‌تواند عمل کند و نوع پوشاک نيز به عنوان يکي از مؤلفه‌هاي سبک زندگي، به منزله رسانه هويتي افراد است، در بررسي رسانه‌ها  از يکسو به رسانه عمومي برخورد مي‌کنيم و در پاسخ اين دست رسانه‌ها، رسانه‌هاي شخصي و هويتي افراد قرار دارند و پوشاک مي‌تواند نوعي از آن باشد. رسانه‌هاي عمومي، که در صدد استاندارد کردن رفتار افراد بر مبناي هدف خود هستند، به انتقال پيام مشغولند که در بازخورد اين پيام  اطلاعات را از طريق رسانه شخصي و هويتي دريافت مي‌کنند و به عبارتي، هر دو نوع اين رسانه‌ها  از و بر هم تأثير پذير و تأثير گذارند. در جهان مدرن، بسياري از افراد و شايد بتوان گفت اکثريت آن‌ها براي آنکه بگويند کيستند و حتي در بسياري موارد براي آنکه بدانند کيستند، نياز به آن دارند که نشان دهند کيستند، «هويت در شکل خاص و ويژه‌اش  نه در جريان حديث نفس و تفحص از هستي خود در انزوا، بلکه از خلال مواجهه با غير در بيرون از هستي ما (فردي و جمعي) سر بر مي‌آورد. در نتيجه، از آنجايي که با گذشت زمان، ما با شخصي‌تر شدن و متکثر و متنوع و در عين حال پيچيده تر شدن رسانه‌ها مواجهيم، روند رسانه هويتي افراد يعني پوشاک و سبک زندگي شان نيز رو به تکثر و پيچيدگي بيشتر مي‌گذارد.
    فرهنگ سازي از طريق رسانه رسانه‌هاي جمعي به عنوان نيرويي تأثيرگذار مي‌توانند ضمن تثبيت افکار، اعتقادات، اصول معاني  ارزش‌ها، هنجارها و اخلاقيات، موجبات اصلاح در نگرش‌هاي عمومي نسبت به سنت‌ها، آداب و رسوم اجتماعي، روندها و رويه‌ها، تفريح و کار، رفتارها، ابداعات  دانش‌ها، ابزارها، فن‌آوري‌ها، مهارت‌ها  سبک‌هاي زندگي، زبان، هنر، قوانين، نمادها و نهادهاي اجتماعي را فراهم آورند. در واقع  رسانه‌هاي جمعي از طريق ايستارها  الگوهاي رفتاري، اصلاح تفاسير شناختي  جامعه پذيري ارزش‌ها، تهييج احساسات  جهت‌دهي به افکار عمومي، شکل‌دهي به باورها، تصاوير و ذهنيات اجتماعي، از توان مهندسي فرهنگي برخوردارند«.
    براساس اين پژوهش: »رسانه‌ها از يکسو خود متأثر از بافت اجتماعي و بستر فرهنگي جامعه هستند و از سوي ديگر، در عصر اطلاعات و ارتباطات فشرده، به عنوان بازيگري فعال، روشنگر و تأثير گذار بر رفتارهاي اجتماعي و فرهنگي مي‌توانند از فرهنگ در شکل دهي به عادت‌ها، مهارت‌هاي شيوه‌ها و راهبردهاي کنشي بهره‌اي وافر ببرند و بدين سان تأثيري شگرف بر افکار عمومي داشته باشند. تأثيرگذاري مثبت رسانه‌ها در عرصه فرهنگ‌سازي در صورتي است که نظريه ارتباطات بر نظريه دستکاري، رويکرد آگاهي رساني بر رهيافت تبليغاتي و ديدگاه رقابت بر نگرش محدوديت حاکم و غالب باشد. در اين فراگرد است که ارتباطات موجبات تعامل فزاينده فرهنگ‌ها و فراگيري ملت‌ها از يکديگر را فراهم مي‌سازد و بر اساس درک متقابل، به تأثير فرهنگي منتهي مي‌شود. فرهنگ سازي از طريق رسانه به معناي انتقال محتويات فرهنگي شامل اعتقادها، تصاوير، برداشت‌ها، افکار، مفاهيم و ارزش‌هايي است که بر رفتار، پوشش، سنت و سبک زندگي افراد در جامعه تأثير مي‌گذارد. در مجموع  مي‌توان  گفت فرهنگ سازي، به ويژه از رهگذار رسانه، به دو صورت فرهنگ پذيري و فرهنگ گرايي انجام مي‌پذيرد. فرهنگ پذيري فرآيندي دائمي، پايدار، پويا و نه مقطعي و موقتي است که متضمن پذيرش انتقال عناصر قوي فرهنگ ديگري از جمله باورها و مقدسات آن و نيز اخذ مدل‌هاي فکري فرهنگ ديگري است که تغيير در شيوه تفکر را موجب مي‌شود.
    در مقابل  فرهنگ گرايي، به معناي تغيير پوسته فرهنگ در اثر تماس فرهنگي گيرنده با فرهنگ دهنده است و به اين دليل که اين نوع تغييرات در لايه بيروني فرهنگ صورت مي‌پذيرد، از رواج بيشتري برخوردار است. بدين ترتيب، رسانه‌ها قابليت اين را دارند که در فرآيند فرهنگ گرايي و فرهنگ پذيري با تبيين يا تغيير علايق و منافع اجتماعي به فرهنگ سازي مبادرت ورزند. رسانه‌ها صرفا به دروني سازي فرهنگ نمي‌پردازند، بلکه همچنين آن را ابداع، اصلاح و منتقل مي‌کنند. لذا، فرهنگ سازي را مي‌توان يک فرآيند ارتباطي دانست که از عناصر پويا و واسطه‌اي برخوردار است و از رهگذر آن، مفاهيم، ايده‌ها، سنت، زبان، واکنش‌ها و انتظارات باز توليد و با تعامل نمادين اصلاح مي‌شوند«.
    فرهنگ و رسانه هر دو قابليت تأثير گذاري بر هم و تأثير پذيري از يکديگر را دارند
    محققان معتقدند: »فرهنگ و رسانه هر دو قابليت تأثير گذاري بر هم و تأثير پذيري از يکديگر را دارند، ضمن اينکه مي‌توانند در فرآيند فرهنگ گرايي و فرهنگ پذيري، با تبيين يا تغيير علايق و منافع اجتماعي، به فرهنگ سازي مبادرت ورزند. در اين آشفته بازار رقابت بين رسانه‌ها، آنچه اهميتش به شدت احساس مي‌شود، نقش کاربران در خلق رسانه هويتي خود است. مد به عنوان عنصري فرهنگ سازي در دنيايي که خواستار حرکت به سمت ايده آل است، مي‌تواند  بيش از به تصوير کشيدن انسان بهنجار، عرصه و ابزاري براي گفت و گوي افراد جامعه از طريق رسانه هويتي شان باشد. اينترنت به عنوان يک رسانه جديد در اين سال‌ها  توانسته است که مخاطبان قابل توجهي به خود جلب کند و دليل اين امر آن است که مخاطب اينترنت علاوه بر تأثير پذيري از فضاي اينترنت، توانايي اين را دارد که بر روي آن تأثير نيز بگذارد. به گزارش امانت به نقل از ايسنا،اين قابليت اينترنت باعث مي‌شود که کاربران آن علاوه بر تأثير پذيري، تأثير گذار نيز باشند.  در عصر حاضر، آن دسته از رسانه‌هايي که قابليت تعامل و مشارکت بيشتر را براي کاربر فراهم مي‌کنند، نظير مد و اينترنت، در جهت دهي به فرهنگ عمومي جامعه از مطلوبيت بيشتري برخوردار هستند«.

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی