در حال بار گذاری
امروز: دوشنبه ۲۸ آبان ۱۳۹۷

تندرستی > خودافشاييِ برخط در فضاي مجازي

گروه فناوري:اينترنت، در کنار همه مزايايي که دارد ممکن است به دليل استفاده نادرست، منشأ مشکلاتي نيز شود که خودافشايي بي‌حدوحصر، جزو آن موارد است. محققان کشورمان در مطالعه‌اي پژوهشي، نقش شناخت عوامل رواني را در پيش‌بيني افرادي که در معرض چنين خطري هستند، بررسي کرده‌اند.

     گروه فناوري:اينترنت، در کنار همه مزايايي که دارد ممکن است به دليل استفاده نادرست، منشأ مشکلاتي نيز شود که خودافشايي بي‌حدوحصر، جزو آن موارد است. محققان کشورمان در مطالعه‌اي پژوهشي، نقش شناخت عوامل رواني را در پيش‌بيني افرادي که در معرض چنين خطري هستند، بررسي کرده‌اند.
    اينترنت در بسياري از کشورها، به‌ وسيله مهمي براي ارتباطات نزديک بين دوستان تبديل شده است و اکثر جوانان از آن براي حفظ روابط دوستي و سهيم کردن افکار و احساسات يکديگر بهره مي‌گيرند. بررسي‌ها نشان مي‌دهند که فضاي مجازي نقش بسزايي بر جوانان و دانشجويان دارد و تأثير اين فضا مي‌تواند مثبت يا منفي باشد.
    يکي از موضوعات مهم در حيطه فضاي مجازي، خودافشاييِ برخط يا همان آنلاين است. خودافشايي، به کميت و کيفيت اطلاعاتي اطلاق مي‌شود که يک فرد در اختيار ديگري يا ديگران قرار مي‌دهد و درواقع، رفتاري است که  فرد در ارتباطات  اطلاعات شخصي خود را براي ديگري آشکار مي‌کند. خودافشاييِ برخط با مهارت آغاز دوست‌يابي، حمايت اجتماعي  رضايتمندي از نيازهاي روان‌شناختي اساسي و کيفيت دوستي مرتبط است. اما اين پديده يعني خودافشايي در فضاي مجازي که مي‌تواند مرزها را در هم شکند، باعث مشکلات گسترده‌اي براي بسياري از جوانان شده است. براي مثال گاهي پخش شدن تصاوير در فضاي مجازي، باعث مسائل ريز و درشتي براي فرد و خانواده‌ها،مي‌شود.
    با توجه به اين موضوع، برخورداري از روشي که بتواند ميزان بروز خودافشايي در افراد مختلف را پيش‌بيني کند و ازاين‌رو در کمک به آن‌ها و پيشگيري از لطمات احتمالي مؤثر واقع شود، اهميت زيادي خواهد داشت. در اين خصوص، محققاني از دانشگاه محقق اردبيلي و دانشگاه علوم پزشکي اردبيل  پژوهشي را انجام داده‌اند که در آن نقش دو عامل مهم روان‌شناختي، يعني »خود دلسوزي« و »ابرازگري هيجاني« در پيش‌بيني خودافشاييِ برخط مورد بررسي علمي قرار گرفته است.ابرازگري را به‌عنوان نمايش بيروني هيجان، بدون توجه به ارزش (مثبت يا منفي) يا شيوه تجلي آن (چهره‌اي، کلامي و حالت‌هاي بدني يا رفتاري) تعريف مي‌کنند و سه بعد مختلف آن، شامل ابراز هيجان مثبت  ابراز صميميت و ابراز هيجان منفي هستند.
    دلسوزي به خود، يکي ديگر از متغيرهاي مهم و تأثيرگذار در روابط بين فردي است. اين خصيصه با رفتار حمايتي در روابط بين فردي نزديک همراه است و مؤلفه‌هاي آن شامل مهرباني به خود، قضاوت از خود  مروت يا وجه مشترک انساني، ذهن آگاهي  انزوا و همانندسازي بيش‌ازحد هستند.
    اين پژوهش توصيفي با مشارکت 324 نفر از دانشجويان استفاده‌کننده از فضاي مجازي در دانشگاه محقق اردبيلي انجام‌شده که با استفاده از پرسشنامه‌هاي استاندارد طراحي‌شده، به سؤالاتي در خصوص خود دلسوزي، ابرازگري هيجاني و خود افشاييِ برخط پاسخ دادند.يافته‌هاي اين پژوهش نشان مي‌دهد که از بين مؤلفه‌هاي خود دلسوزي، خود داوري، همانندسازي بيش‌ازحد و انزوا، رابطه مثبتي با خود افشاييِ برخط دارند. همچنين بر اساس اين نتايج، خودمهرباني و ذهن آگاهي رابطه‌اي منفي با خودافشاييِ برخط نشان مي‌دهند.نيلوفر ميکائيلي، دانشيار گروه روان‌شناسي دانشگاه محقق اردبيلي و همکارانش در اين پژوهش در تببين اين يافته‌ها مي‌گويند: »مي‌توان چنين مطرح کرد که دلسوزي به خود، مستلزم اين است که فرد در زمان‌هايي که آسيب مي‌بيند، شکست مي‌خورد، يا احساس بي‌کفايتي مي‌کند، به‌جاي آن‌که رنجي را که متحمل شده ناديده بگيرد يا خود را به باد انتقاد بگيرد، نسبت به خودش مهربان باشد و خود را درک کند. اين خودمهرباني در مقابل رويکرد خود داوري قرار مي‌گيرد که در آن، فرد خود را به خاطر مشکلات کلي زندگي قضاوت و سرزنش کند، به‌جاي آن‌که به‌طور فعال، تسکين‌دهنده و آرامش‌بخش خود در زمان آشفتگي‌ها باشد«.
    اين محققان مي‌افزايند: »درواقع انسان‌هايي که نسبت به خود، دلسوزي دارند درک مي‌کنند که کامل نبودن و شکست خوردن و تجره سختي‌هاي زندگي  غيرقابل‌اجتناب است. بنابراين، زماني که با تجارب سخت زندگي مواجه مي‌شوند  به‌جاي آن‌که از نرسيدن به ايده آل‌هاي خود عصباني شوند، تمايل دارند با خود با مهرباني رفتار کنند«.به گفته محققان فوق، متغير مهم ديگر، انزوا است که نقش مهمي در خودافشاييِ برخط دارد. اغلب افراد هنگام توجه به معايب شخصي خود، احساس تنهايي و دور بودن از ديگران مي‌کنند. به همين دليل، اين افراد ممکن است براي احساس نزديکي کردن، به سمت فضاي مجازي بروند. در اين پژوهش نيز نشان داده شد که انزوا با خودافشايي رابطه مثبت دارد.
    يافته‌هاي اين پژوهش حاکي از آن هستند که افراد خود دلسوز، چون مي‌دانند فضاي مجازي محيط امني براي در ميان گذاشتن خواسته‌هاي آنان نيست، کمتر رمز و راز زندگي خود را در فضاي مجازي بازگو مي‌کنند و به همين خاطر، با خودآگاهي نسبت به ارائه اطلاعات شخصي و خصوصي خود اقدام مي‌کنند. همچنين، افرادي که ذهن آگاهي بالايي دارند، به دليل باخبر بودن مداوم از هيجانات و احساسات خود  اطلاعات خود را به‌صورت بيمارگونه در فضاي مجازي منتشر نمي‌کنند. اين افراد نيز مي‌دانند وقتي دچار مشکلاتي مانند تنهايي و مشکلات هيجاني هستند، فضاي مجازي جاي مناسبي براي تبادل احساسات و مسائل شخصي و خصوصي نيست. بنابراين، کمبود خود دلسوزي، زمينه قرباني شدن در فضاي مجازي را فراهم مي‌کند.
    يافته‌هاي ديگري از اين تحقيق، نشان داد که ابراز هيجان مثبت و صميمت، رابطه منفي و ابراز هيجان منفي، رابطه مثبت با خودافشاييِ برخط در فضاي مجازي دارد.
    ميکائيلي و همکارانش در اين پژوهش  اعتقاد دارند: »افرادي که هيجانات خود را بروز مي‌دهند، خيلي کمتر دچار اختلالات روان‌شناختي مي‌شوند. وقتي محيط براي فرد ناشناخته است و فرد توانايي ابراز هيجان مثبت را دارد، کمتر به خودافشايي در فضاي مجازي روي مي‌آورد. ولي افرادي که بي‌محابا به ابراز هيجان روي مي‌آورند يا ابراز هيجان منفي دارند، احتمال اين‌که در فضاي مجازي نيز اين رفتار خود را ادامه دهند، افزايش مي‌يابد«.اين محققان ادامه مي‌دهند: »اگر افراد ياد بگيرند به‌صورت مثبت و صحيح هيجانات خود را بروز دهند، کمتر درگير خودافشايي در فضاي مجازي مي‌شوند و سوءاستفاده از اين افراد نيز کاهش مي‌يابد. بروز منفي هيجانات، باعث کاهش سلامت روان افراد شده و درنهايت سبب مي‌شود به‌طور بيمارگونه مسائل شخصي خود را در اين فضا ابراز کنند«.
    به گزارش امانت به نقل از ايسنا، با توجه به يافته‌هاي اين پژوهش که در مجله»فرهنگ در دانشگاه اسلامي« متعلق به پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامي وابسته به نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه‌ها منتشر شده بايد به نقش ابرازگري هيجاني و خود دلسوزي، به‌عنوان پيش‌بيني کننده خودافشاييِ برخط توجه ويژه‌اي داشت.
    اين يافته‌ها نشان از آن دارند که مسئولين امر، لازم است با برگزاري کارگاه‌ها و اطلاع‌رساني به دانشجويان و افراد ديگر، کمک کنند تا از ميزان خودافشايي در فضاي مجازي کاسته شود.

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی