در حال بار گذاری
امروز: سه شنبه ۴ ارديبهشت ۱۳۹۷

اقتصادی > صندوق‌هاي بازنشستگي، نيازمند توجه رسانه‌اي

داريوش قلي‌زاده گروه تحليل:وضعيت صندوق هاي بازنشستگي سال به سال پيچيده و بغرنج تر مي شود. زنگ هشدار بر هم خوردن تعادل منابع و مصارف اين صندوق ها با توجه به علم محاسبات بيمه اي ، از سالهاي گذشته از سوي کارشناسان به صدا درآمد و اکنون شرايط به گونه اي است که از پسوند ورشکسته و بحراني براي اين صندوق ها استفاده مي شود.

     گروه تحليل:وضعيت صندوق هاي بازنشستگي سال به سال پيچيده و بغرنج تر مي شود. زنگ هشدار بر هم خوردن تعادل منابع و مصارف اين صندوق ها با توجه به علم محاسبات بيمه اي ، از سالهاي گذشته از سوي کارشناسان به صدا درآمد و اکنون شرايط به گونه اي است که از پسوند ورشکسته و بحراني براي اين صندوق ها استفاده مي شود.
    به اذعان کارشناسان وضعيت صندوق هاي بازنشستگي در کنار مباحث نظام بانکي، بيکاري، آب، محيط زيست و بودجه معضلات امروز جامعه ما هستند که روزگار خوشي را تجربه نمي کنند و اگر فکر اساسي براي آنها نشود، اين "ابرچالش" ها در سال هاي نه چندان دور کشور را با بحران هاي جدي مواجه خواهند کرد.
    درميان حدود 17 صندوق بازنشستگي در کشور که عمدتا در شرايط مالي مناسبي قرارندارند؛ صندوق تامين اجتماعي شرايط حساس تري نسبت به ديگر صندوق ها دارد. اين صندوق به تنهايي نيمي از جمعيت کشور را تحت پوشش دارد و به لحاظ کارکردهاي اجتماعي و فرهنگي و تاثير گذاري بربازار توليد و اشتغال و نيز اداره شرکت هاي بزرگ اقتصادي و داروئي وابسته به "شستا" -شرکت سرمايه گذاري تأمين اجتماعي- داراي ويژگي ها و حساسيت هاي خاصي است.
    صندوق تامين اجتماعي به لحاظ تعداد جمعيت بيمه پرداز آن و همچنين در اختيار داشتن شرکت هاي بزرگ اقتصادي، داراي گردش مالي بالا در اقتصاد کشور است . براي دريافت گردش مالي بالاي سازمان تامين اجتماعي ، کافي است تاملي بر دخل و خرج اين صندوق کرد. بودجه 97سال اين سازمان بيش از 92 هزار ميليارد تومان برآورد شده است و اين سازمان ماهانه نزديک به 4400 ميليارد تومان بابت مستمري به بيش از 3 ميليون و سيصد هزار بازنشسته و مستمري بگير پرداخت مي کند ( رقمي معادل يارانه کل کشور) ،براي پرداخت عيدي پايان سال بازنشستگان و مستمري بگيرانش بيش از 2000 ميليارد تومان هزينه مي کند که اين رقم معادل بودجه سازمان بهزيستي است (نقل به مضمون).
    بنابراين با يک حساب ساده مي توان به راحتي به اين موضوع پي برد که اين سازمان چه نقش مهمي در تامين معيشت ميليون ها خانوار ايراني دارد و در زمان بروز مشکل در اداره اين صندوق، کشور متحمل چه مشکلاتي خواهد شد و تامين درمان و مستمري جمعيت تحت پوشش اين سازمان چه هزينه سنگيني بر دوش دولت خواهد گذاشت که بي شک کشور و نظام را با مشکلات عديده مواجه خواهد کرد.
    اين سازمان اگر چه متکي به درآمدهاي خود است و وابسته به بودجه عمومي دولت نيست؛ اما به جهت گردش مالي بالا و ويژگي هاي اقتصادي که ذکر شد، در مقاطعي براي اداره اين صندوق تصميماتي از سوي نهادهاي قانون گذار اتخاذ مي شود که اين تصميمات محل مناقشه دولت، مجلس و نهادهاي کارگري و کارفرمايي مي شود.
    از اين رو هر گونه تصميم گيري براي اين سازمان بايد با حساسيت هاي ويژه و در نظر گرفتن تمامي جوانب محاسبات بيمه اي (اکچوئري) و لحاظ کردن اين اصل که منابع اين صندوق تنها متعلق به سهامدارانش است ،اتخاذ شود.
    با در نظر گرفتن اين نکته که عمده منابع سازمان تامين اجتماعي (حدود 95 درصد) از محل واريز حق بيمه ها تامين مي شود و با علم به اينکه تعداد بيمه شدگان اين سازمان در سال هاي اخير به لحاظ عددي نسبت به سالهاي گذشته افزايش يافته، اين سئوال پيش مي آيد که بر هم خوردن تعادل منابع و مصارف در اين سازمان از کجا ريشه گرفته و چرا صندوق هاي بازنشستگي به عنوان يکي از ابرچالش هاي کشور شناخته مي شوند؟
    در ميان دلائل مختلف ايجاد اين شرايط، چند عامل مهم نقش اساسي داشته اند:
    اول: عوامل ساختاري و سياست هاي جمعيتي: مانند مسن تر شدن هرم سني جامعه، معضل بيکاري و کاهش توليد به سبب تحريم هاي بين المللي و همچنين ساختار صندوق هاي بيمه اي که از مرحله جواني خود (مرحله اي که اين صندوقها فقط ورودي دارند و حق بيمه دريافت مي دارند و خروجي آنها يعني پرداخت مستمري بازنشستگي، هنوز آغازنشده است) به مرحله کهنسالي (زماني که نسبت پشتيباني تعداد بيمه پردازان و مستمري بگيران بسيار کاهش مي يابد و به عبارتي در مقابل 5 يا 6 بيمه پرداز يک نفر مستمري بازنشستگي دريافت کند.) رسيده اند.
    دوم: عوامل تاثيرگذار ناشي از تصميمات مقطعي و غيرکارشناسي از سوي نهادهاي تصميم گير: در طول تاريخ فعاليت اين سازمان ، در مقاطعي تصميماتي اتخاذ شده که روند پير شدن اين صندوق را شتاب بخشيده است. تصميماتي که عمدتا ريشه هاي حمايتي داشتند تا بيمه اي و در دوره هاي مختلف از سوي اين نهادها به اين سازمان تحميل شدند. بازنشستگي هاي پيش از موعد در قالب مشاغل سخت و زيان آور و نوسازي صنايع و عدم پرداخت کامل حق بيمه بسياري از مشاغل به سبب استفاده از يارانه هاي دولتي از اين جمله اند.( طبق آمارهاي موجود هم اکنون 25 درصد از مستمري بگيران اين سازمان تنها با 20 سال سابقه کار بازنشست شده اند که اين رقم معادل يک چهارم از کل مستمري بگيران است ).
    عامل مهم ديگر بدهي هاي انباشته دولتها به اين سازمان، بابت سهم 3 درصدي حق بيمه ها و تعهد پرداخت حق بيمه مشاغل حمايتي است و تامين اجتماعي را بر اساس گزارش اخير دفتر مطالعات اقتصادي وزارت امور اقتصادي و دارائي در رديف پنج طلبکار بزرگ دولت قرار داده است .
    با روي کار آمدن دولت دکتر روحاني اميدها براي نجات صندوق هاي بيمه اي و تقويت آنها زنده شد و کم اعتنايي 60 ساله اي که به صندوق هاي بازنشستگي شده بود؛ در اين دولت مورد توجه قرار گرفت.
    تصويب نکردن قوانين و مصوباتي براي صندوق هاي بازنشستگي به خصوص براي صندوق تامين اجتماعي تا زماني که بار مالي آنها تعيين نشده باشد، برنامه جامع فقرزدايي، کاهش هزينه هاي درماني از جيب مردم با اجراي طرح تحول سلامت و تصويب پرداخت بيش از 50 هزار ميليارد تومان به سازمان تامين اجتماعي، از مهمترين اقدامات اميدبخش دولت روحاني بود. در اين ميان اما؛ اجراي بند"ز" تبصره 7 بودجه 97 مبني بر واريز 9 بيست و هفتم حق بيمه، بيمه شدگان تامين اجتماعي به خزانه دولت و تصويب آن در بودجه سال 97 اقدامي قابل نقد از سوي دولت و مجلس محترم بود که با روند حمايتي دولت از صندوق هاي بازنشستگي در تعارض بود و احتمال مي رود اين اقدام به تشديد بحران منابع صندوق تامين اجتماعي دامن زند.
    به عقيده بسياري از کارشناسان و صاحبنظران امور بيمه اي، اين اقدام دست اندازي به منابع کارگران تلقي مي شود و در واقع باعث مخدوش شدن قوانين بيمه اي کشور است. از آن جائي که سازمان تامين اجتماعي نهادي عمومي و غير دولتي است و رفتن بخشي اعظمي از منابع آن در خزانه دولت ، تصميمي غير کارشناسي است و احتمال اختلال در خدمت رساني اين سازمان با اتخاذ اين تصميم طي چند سال آينده را رو به افزايش دهد.
    بسياري از مخالفان و منتقدان (بند ز تبصره 7 بودجه) ريشه اصلي اين تصميم دولت و مجلس را در کمبود منابع "طرح تحول سلامت" مي دانند . مهمترين طرح ملي دولت يازدهم و دوازدهم که با اجراي نادرست آن از سوي متوليان امور بهداشت کشور، اين طرح را با کمبود منابع مواجه کرده و مجريان اصلي آن را به فکر تامين منابع از سوي صندوق هاي بازنشستگي انداخته است، با اين بهانه که سهم 9 درصدي حق بيمه مربوط به درمان کارگران در جاي ديگري هزينه مي شود و اين مبلغ بايد در حساب جداگانه اي در خزانه دولت واريز شود تا دولت و مجلس بر هزينه کرد آن بر بخش سلامت و درمان کارگران نظارت دقيق داشته باشند.
    ادله اي که هيچ پشتوانه کارشناسي و بيمه اي ندارد و اين پرسش را در ذهن ايجاد ميکند که به راستي تمامي تلاشها و رايزني هاي متوليان اصلي اين طرح ، نگراني از نحوه هزينه کرد اين منابع در بخش سلامت کارگران صندوق تامين اجتماعي بوده است؟ و اين تصميم براي به دست آوردن منابع اعظمي از صندوق بيمه تامين اجتماعي براي تزريق در طرح تحول سلامت نيست؟
    در سال گذشته به قدري حوادث تلخ و شوک آور در جامعه اتفاق افتاد که کانون توجه رسانه ها و مردم را به آنها معطوف کرد. حادثه معدن زغال سنگ زمستان يورت،زلزله کرمانشاه، حادثه کشتي سانچي ،سقوط هواپيماي تهران – ياسوج،اعتراضات خياباني به وضعيت معيشتي و ...، براي رسانه ها و جامعه، ارزش هاي خبري محسوس تري داشتند تا موضوعاتي که بدان ابرچالش نام گذاشتند.
    گويا اقشار مختلف مردم بيشتر به دنبال اخبار و وقايع هيجان آور هستند. رسانه ها نيز به عنوان نهادهاي اثرگذار در جهت دهي افکار عمومي انتشار اخباري را در اولويت قرار مي دهند که با اقبال مخاطبان همراه است. در اين بين مشکلات مربوط به صندوق هاي بازنشستگي فاقد جذابيت هاي لازم براي جلب توجه عمومي محسوب مي شوند.
    در ميان سکوت رسانه اي و کم توجهي عموم مردم اما صداي اين بحران دامنگير آرام و مداوم به گوش مي رسد و اين صدا با گذشت زمان بلند و بلند تر مي شود. بحران صندوق هاي بازنشستگي موضوعي است که بايد اصحاب رسانه بسيار درباره آن بنويسند و آگاهي مردم را از ابعاد اين موضوع به قدري افزايش دهند تا زمينه مناسب براي اتخاذ تصميم هاي سخت در اين حوزه فراهم شود.
    به گزارش امانت به نقل از تابناک،عبور از اين چالش بزرگ تنها با عزم و اراده راسخ و برخواسته از دانش و اطلاعات وسيع در اقشار مختلف مردم امکان پذير است و اميد مي رود رسانه ها با درک بيشتر اين موضوع و جلوگيري از بحران پيش رو با آگاهي سازي مسئولين و مردم در اين راه دشوار قدم بگذارند و تا فرصت باقي است براي نجات صندوق هاي بازنشستگي وارد ميدان شوند.

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی