در حال بار گذاری
امروز: سه شنبه ۲۹ مرداد ۱۳۹۸

اجتماعی > سيري به اعماق تاريخ در تپه هاي تاريخي آذربايجان غربي

گروه گردشگري: تپه‌هاي باستاني آذربايجان_غربي که يادگاري از تمدن هزاران ساله ايران زمين بوده و اماکن تاريخي پررمز و راز که در دل خود حکايت‌هاي سربه‌مهر زيادي دارند در ايام تعطيلات نوروزي محل مناسبي براي گشت و گذار مسافران داخلي و خارجي است.

    گروه گردشگري: تپه‌هاي باستاني آذربايجان_غربي که يادگاري از تمدن هزاران ساله ايران زمين بوده و اماکن تاريخي پررمز و راز که در دل خود حکايت‌هاي سربه‌مهر زيادي دارند در ايام تعطيلات نوروزي محل مناسبي براي گشت و گذار مسافران داخلي و خارجي است.
    تپه‌هاي باستاني که هر لايه تاريخي آنها مملو از هويت، تمدن و تاريخ کهن مردمان سرزمين زيباي ايران باستان است لايه‌هاي تاريخي که نه تنها ديدن و آشنايي با آنها موجب غرور و افتخار هر ايراني است بلکه سندي گويا از تمدني چند هزار ساله است.
    تپه تاريخي هشت هزار ساله حسنلو، تپه‌هاي حاجي فيروز، دالما، اهرنجان، گوک تپه، قلايچي هفتوان، پيزدلي، دين خواه، کردلر و صدها تپه تاريخي که استوار و پابرجا هر کدام چون کتابي ناخوانده از تاريخي کهن چشم انتظار گردشگران و مسافراني است تا رازهاي سر به مهرشان را بازگو کنند.
    در کنار تاريخ کهن تپه‌هاي باستاني آثار و بقاياي کشف شده از اين آثار خود به تنهايي دل هر مسافر و گردشگر خارجي و داخلي را مي‌ربايد، جام زرين حسنلو با حکاکي‌هاي شاهکارش که روايتگر داستان حماسي از گذشتگان است  تصويري از مدفن دو عاشق قديمي ايراني که در موزه باستان‌شناسي و مردم‌شناسي دانشگاه پنسيلوانيا يکي از مشهورترين عکس‌هاي تاريخي دنياست تنها بخشي از اين بقاياي ماندگار است.
    *تمدن 8000 ساله تپه تاريخي حسنلو مسافران نوروزي را فرا مي‌خواند
    تپه باستاني حسنلو در ميان جلگه‌اي سرسبز و خرم که به نام «سلدوز» معروف است در کنار دهکده‌اي به همين نام قراردارد، دهکده حسنلو را چند ده ديگر مانند نگيني در بر گرفته‌اند و تپه‌هاي باستاني زيادي پيرامون تپه حسنلو را فرا گرفته و گويا هنگام آبادي حسنلو و تمدن عظيمش تمدن‌هاي ديگري نيز با اين تپه در تماس بوده و هم دوره تمدن حسنلو به وجود آمده‌اند.
    وجود تپه‌هاي باستاني ديگر حکايت از اين دارد که اقوام ساکن در حسنلو با اقوام ساکن در تپه‌هاي اطرافش از يک تيره بوده و با هم داد و ستد و ارتباط داشته‌اند که از جمله اين تپه‌ها مي‌توان به تپه باستاني پسدلي، حاج فيروز، تابيه، عقرب تپه  تپه کوييک، ميرآباد، ساخسي تپه، نظام آباد و محمدشاه که به فاصله‌هاي مختلف از يکديگر و به فاصله دو کيلومتر تا شعاع 15 کيلومتر از تپه حسنلو قرار گرفته‌اند.
    از تپه باستاني حسنلو در سال‌هاي 1313 تا 1358 طي حفاري‌هاي باستان‌شناسان ايراني و آمريکايي انواع و اقسام ابزار و ادوات جنگي مانند شمشير، خنجر، نيزه، سرنيزه‌هايي از جنس مفرغ و آهن به همراه هزاران ظروف سفالي و اشياي استخواني سنگي سفالي، شيشه‌اي و فلزي گوناگون که هر يک داراي ارزش تاريخي، باستاني و هنري هستند، کشف شده است که در موزه‌هاي ايران باستان، آمريکا، فرانسه و ديگر کشورهاي جهان نگهداري مي‌شود.براي تماشاي تپه تاريخي حسنلو از چه مسيري بايد عبور کنيد.روستاي حسنلو در حدود ??10کيلومتر با شهر نقده فاصله دارد. بايد از شهر نقده مسير اين روستا را در پيش بگيريد تا تپه‌ها را ببينيد. درواقع اين تپه‌ها به دليل قرارگيري در مجاورت اين روستا به اين نام  نامگذاري شده‌اند. از شهر اروميه نيز مي‌توانيد جاده به سمت جنوب و نقده را در پيش بگيريد تا پس از حدود يک ساعت رانندگي به اين منطقه برسيد. ضمن اينکه در اطراف حسنلو، درياچه سدي نيز به همين نام قرار دارد.مدير پايگاه ملي منطقه تاريخي حسنلو درباره اين تپه تاريخي گفت: از سال 1334 که کاوش در اين منطقه شروع شده، حدود هفت هزار و 500 اثر باستاني از جنس مفرغ، استخواني و سفال در آن کشف شده است.
    حسن شيري ادامه داد: تالارهاي بزرگ و ستون دار، ايوان‌هاي دراز و اتاق‌هاي کوچک و بزرگ و آثار سنگي که در اين بنا قابل رؤيت بوده، بقاياي معماري مربوط به دوره‌هاي چهارم و پنجم است که حدود سه هزار سال قدمت دارد.وي ادامه داد: اين مجموعه تاريخي از سال 1382 شمسي جهت انجام مطالعات علمي و فني تبديل به پايگاه ملي شده است و در حال حاضر در ليست موقت ثبت جهاني قرار دارد.
    شيري ارزش پايگاه تاريخي تپه حسنلو را هم رديف با پايگاه‌هاي جهاني دانست و اعلام کرد: اين تپه تاريخي اثري مربوط به عصر آهن در خاورميانه بوده و مي‌تواند به همراه ساير تپه‌هاي اقماري ديگر مانند تپه حاجي فيروز، دالما تپه و دين‌خواه باعث تمايز شهرستان از ديگر شهرهاي استان به لحاظ تاريخي شود.
    *عشاق ايراني در تپه حسنلو آرميده‌اند
    سال 1351 باستان‌شناساني که در تپه حسنلو مشغول حفاري بودند خودشان هم چيزي را که مي‌ديدند باور نمي‌کردند. تيم مشترک تحقيقاتي ايران و آمريکا به سرپرستي دکتر رابرت اچ دايسون مشغول تحقيقات در اين تپه باستاني بودند که قبري را پيدا کردند.در قبري با قدمت حدود 3 هزار سال اسکلت دو نفر در کنار يکديگر پيدا شد. در قبر به جز تخته سنگي که در بالاي سر شخص سمت چپ قرار دارد هيچ شيء ديگري وجود نداشت و از آن زمان آن‌ها لقب »عشاق« را گرفتند.
    از سال 2005 در موزه دانشگاه پنسيلوانيا تيمي مشغول به فعاليت تنها براي انتشار نتيجه تحقيقات و گزارش‌هاي حفاري در تپه حسنلو هستند؛ تپه‌اي باستاني که قدمت آن به ? تا ? هزار قبل از ميلاد مي‌رسد. باگذشت سال‌ها، در موزه دانشگاه پنسيلوانيا تصوير عشاق ايراني يکي از موارد مورد توجه است.
    *جام زرين حسنلو آميخته با هنر و اسطوره
    مهم‌ترين اثر مکشوفه تپه باستاني حسنلو که اهميت ويژه‌اي در جهان و باستان شناسي دارد  جام طلايي حسنلو است. وزن اين جام 950 گرم  بلنداي آن 21 سانتيمتر، قطر آن 25 سانتيمتر و محيط لبه آن 61 سانتيمتر است و در موزه ايران باستان تهران نگهداري مي‌شود.اين جام اثر کاملاً خيره کننده‌اي است زيرا بيش از حد ظريف کاري داشته و فاقد ترکيب مجلل است. قدمت جام طلايي کشف شده از تپه حسنلو در حدود 800 سال قبل از ميلاد مسيح است، بر روي بدنه اين جام معروف، نقش‌هاي بسياري حک شده است که احتمالاً داستان حماسي را روايت مي‌کنند.
    در رديف بالايي، ايزدي بالدار سوار بر گردونه‌اي که يک گاو نر آن را مي‌کشد به سوي کاهني در حرکت است که جامي در دست دارد و در اين حال از دهان گاو، رودي جاري است که احتمالاً نماد حيات و باروري محسوب مي‌شود  در رديف پاييني و زير گردونه حيات، پهلواني در حال نبرد با موجودي نيمه انسان و نيمه اژدها است.از تصاوير قلمزني شده آن سوي جام مي‌توان به ايزدهاي شاخدار سوار بر ارابه، کاهناني که در حال حمل قوچ‌هاي قرباني هستند، پهلواني که گرز و کمان در دست دارد، مردي که در حال رام کردن شير است و پدر و مادري که در حال بازي با کودک خردسالشان هستند، اشاره کرد.
    *تپه اهرنجان با قدمتي 9 هزار ساله شاهکاري بي نظير از تاريخ و تمدن
    تپه اهرنجان با 9 هزار سال قدمت در دشت سلماس و در شمال غربي درياچه اروميه قرار دارد که به آن در زبان محلي کول تپه سي يا تپه خاکستري نيز گفته مي‌شود و جزو نخستين سکونتگاه‌هاي بشري در ايران به شمار مي‌رود.
    تپه اهرنجان چهار لايه تمدني بر روي آن شناسايي شده محل کارگاه‌هاي توليدي انسان‌هاي باستان بوده و از اين لحاظ ظرفيت منحصربفردي براي کاوش‌هاي باستان شناسي و آشنايي با سبک زندگي پيشينيان دارد.
    در گذشته علاوه بر قطعات سفال‌هاي دوره نوسنگي تعدادي مشته سنگ، سنگ ساب، هاون سنگي، تيغه‌هاي آبسيدين، انواع سردوک ها و ادوات ساخته شده از استخوان حيوانات از سطح اين تپه جمع آوري شده است.
    *تپه باستاني قلايچي اثر تاريخي بي نظير از قوم مانا
    تپه قلايچي در روستاي قلايچي و 12 کيلومتري شمال شرقي شهر بوکان قرار دارد و براي نخستين بار در سال 1363 کاوش‌هاي باستان شناسي در اين تپه صورت گرفت و آثاري از هزاره اول قبل از ميلاد در آن نمايان شد.اين تپه باستاني بر اساس آثار و کتيبه‌هاي موجود، مرکز حکومت ماناها بوده و با دولت »_اورارتور« در شمال‌غرب و» آشور«در غرب ايران زمين معاصر بوده است.
    تالارهاي بزرگ، اتاقک‌ها، کتيبه سنگي، ابنيه و آثار سنگي، سنگ فرش‌هاي جلو تالار در اين بنا قابل رؤيت است و از قسمت‌هاي ديگر تپه قلايچي مي‌توان به معبد چليپايي شکل، قربانگاه  اتاق‌هاي جانبي، حياط‌هاي تراس بندي شده  حياط‌هاي سنگ فرش، سطوح سکوهاي آجري و ديوارهاي حايل بين بخش مذهبي و غيرمذهبي اشاره کرد.علاوه بر معبد مرکزي، برج‌ها و ديوارهاي مربوط به آن، حياط سنگ فرش  پله‌هايي که به اين حياط متصل مي‌شود، اتاق‌ها و نقاشي‌هايي با رنگ‌هاي سياه و آبي و آجرهاي منقوش داراي موضوعات انساني، هندسي و گياهي مانند انسان بالدار و وسايل زينتي از ديگر آثار به دست آمده از اين تپه است که برخي از آنها از جمله آجرها در موزه اروميه و توکيو در ژاپن نگهداري مي‌شود.کاوش‌هاي باستان شناسي محدود در اين تپه  آثاري از دوره‌هاي باستاني عصر آهن 2 (1200 تا 850 پيش از ميلاد) و عصر آهن سه 850 تا 550 پيش از ميلاد) را به نمايش گذاشته است و تداوم اين کاوش‌ها مي‌تواند به غني سازي موزه اين استان منجر شود.
    *تپه حاجي فيروز چشم انتظار مسافران نوروزي
    تپه حاجي فيروز در بخش شرقي »دره سلدوز« و در 2 کيلومتري جنوب شرقي تپه حسنلو قرار دارد و حفاري‌هاي اين تپه 16 لايه استقرار و 11 مرحله ساختمان سازي را مشخص کرده است.
    بر اساس يافته‌هاي اين حفاري‌ها ساختمان‌هاي هزاره ششم قبل از ميلاد در حاجي فيروز به صورت واحدهايي مستقل از يکديگر بنا شده بودند که هر يک داراي اتاق‌هاي نشيمن، محل آماده سازي غذا و پخت و پز، انبارک هاي غذا و آذوقه و خمره‌هاي ذخيره بوده است.تپه حاجي فيروز در بخش شرقي دره » سلدوز« و تقريباً در دو کيلومتري جنوب شرقي تپه حسنلو قرار دارد  حفاري‌هاي اين تپه 16 لايه استقرار و 11 مرحله ساختمان سازي را مشخص مي‌کند، بر طبق اين حفاري‌ها، واحدهاي ساختمان‌هاي هزاره ششم ق. م حاجي فيروز به صورت واحدهايي مستقل از يک ديگر بنا شده بودند.
    واحدهاي ساختماني داراي اتاق‌هاي نشيمن  محل آماده سازي غذا و پخت و پز، انبارک هاي غذا و آذوقه و خمره‌هاي ذخيره بود. اجساد کودکان را هم معمولاً در زير کف اين قسمت دفن مي‌کردند. ديوارها را معمولاً از چينه و در بعضي موارد از خشت‌هايي که بدون قالب بود  مي‌ساختند، سطوح ديوارها را گاهي با مخلوطي از کاهگل و گچ اندود کرده بودند. روي قسمتي از ديوار يکي از منازل اثر رنگ قرمز مشاهده شد. کف بعضي از اتاق‌هاي نشيمن را هم با محلول گل آجري قرمز کرده باشند.سفال‌هاي منقوش حاجي فيروز را مي‌توان يکي از عناصر فرهنگي مشخصه دوره حاجي فيروز محسوب کرد. نقاشي روي سطح خارجي ظرف صورت مي‌گرفت و به ندرت نمونه‌هايي ديده شده است که سطح داخلي ظرف را نيز با نقاشي تزئين کرده بودند.
    عناصر نقشي عبارت بودند از: انواع نقوش هندسي و خطي مانند جناقي‌ها، زيگزاگ‌ها مثلث‌هاي سرو ته، نقوش درختي و نقطه چين‌ها.
    *گوک تپه، يادآور حماسه‌هاي مردم ايران زمين
    گوک تپه در 6 کيلومتري جنوب شرق اروميه و در دره‌اي به همين نام واقع بوده و ابعاد تپه ??? متر در جهت شمال به جنوب و 600 متر در جهت غرب به شرق و ارتفاع آن 24.5 متر است.يکي از آثار به دست آمده از اين تپه صفحه مفرغي منقش به تصوير ?گيلگمش? پهلوان حماسي بابل بوده که در آن نقش گيلگمش ميان دايره‌اي 2 گاو وحشي را در دست گرفته و آنها را بلند کرده است؛ اين اثر ارزشمند تاريخي به سده هشتم قبل از ميلاد تعلق دارد.اثر ديگر مهري استوانه‌اي شکل است که در عمق هشت متري پيدا شده و نقش مايه‌هايي از خدايان بابل را بر خود دارد و احتمالاً متعلق به حدود 2 هزار قبل از ميلاد است؛ اين اثر تاريخي در موزه هنرهاي زيباي متروپوليتن نيويورک نگهداري مي‌شود.
    در حفاري علمي اين تپه هفت طبقه را که به ترتيب از پايين به بالا نامگذاري شده مشخص کرده‌اند، طبقه زيرين آن مربوط به هزاره چهارم قبل از ميلاد بوده و آثاري از هزاره‌هاي سوم، دوم و اول قبل از ميلاد نيز در اين تپه قابل مشاهده است.
    تپه باستاني، کليساي قديمي و چشم‌انداز طبيعي و کشاورزي روستاي گوگ تپه را در برگرفته است و اين روستا مي‌تواند به يکي از قطب‌هاي گردشگر پذير اروميه تبديل شود.
    *تپه کردلر روايتگر تاريخ و تمدن ايران کهن
    تپه باستاني کردلر يکي ديگر از تپه‌هاي باستاني اروميه محسوب مي‌شود که در 25 کيلومتري شرق اين شهر و در مجاورت روستاي کردلر قرار گرفته است؛ فاصله تپه از جاده اروميه به دريا حدود يک کيلومتر تخمين زده مي‌شود.بقاي آثار تاريخي تپه کردلر بر روي تپه مرتفعي که در غرب روستا قرار گرفته، واقع است و در اثر عمليات حفاري باستان شناسان مقداري از بقاياي آثار معماري مدفون از زير خاک‌هاي آن بيرون آورده شده است.
    قدمت اين بقايا مربوط به هزاره اول تا چهارم قبل از ميلاد بوده و نوع مصالح بکار رفته در ساختمان اين تپه نيز بيشتر ديوار چينه‌اي و از خشت خام بوده که با گذشت زمان آسيب ديده و به صورت مخروبه درآمده است.
    شکل تپه کردلر به صورت بيضي بوده و در قسمت شرقي روستا قرار گرفته و مساحت تقريبي آن حدود 2 هکتار است.در پي کاوش‌هاي ساليان دور انجام شده توسط باستان شناسان ايراني و اتريشي در اين تپه  سفال‌هاي رسي و بقاياي خانه‌هاي مسکوني در آن کشف شده که طبق تخمين متخصصان، قدمت اين آثار به هزاره يکم قبل از ميلاد مي‌رسد.به گفته برخي از تاريخ دانان، تپه کردلر نخستين منطقه در حاشيه درياچه اروميه بوده که شهرنشيني از آن آغاز شده است.
    به گزارش امانت به نقل از مهر،آذربايجان غربي با بيش از يک هزار و 600 اثر تاريخي که 69 درصد آن را تپه‌ها و محوطه‌هاي باستاني تشکيل مي‌دهد بهار امسال بهترين مقصد براي علاقمندان به تاريخ و تمدن ايران باستان است.

نظر خود را بنویسید ...

نظر سنجی